2026-06-13 · Cập nhật ngày 2026-08-06

Kinkaku-ji | Điện Vàng mà tôi đã chờ đợi hai mươi năm để được thấy

Tiểu thuyết của Mishima gieo nỗi khao khát suốt hai mươi năm. Ba lần ghé thăm sau đó – mùa hè, mùa đông, hoàng hôn – mỗi lần cho thấy một công trình khác nhau.

Kinkaku-ji vào một ngày hè nắng đẹp, được những cành thông làm khung, Điện Vàng phản chiếu trong ao Kyokochi

Kinkaku trên trang giấy

Lần đầu tiên tôi thấy Kinkaku-ji trên TV khi còn nhỏ, tôi chỉ nghĩ nó đẹp làm sao – cả một màu vàng ấy – và rằng một ngày nào đó mình muốn có một ngôi nhà như thế. Tôi chỉ mới nhìn thấy bề mặt.

Nhiều năm sau, tôi đọc tiểu thuyết Kim Các Tự của Mishima Yukio, và nơi này mang một sức nặng hoàn toàn khác. Chú tiểu trẻ trong truyện bị vẻ đẹp của điện chi phối đến mức đốt nó đi – đó là sự kiện có thật năm 1950, khi một chú tiểu châm lửa đốt công trình gốc, biến nó thành tro. Một câu trong tiểu thuyết đã ở lại trong tôi: Kinkaku ở bờ bên kia; tôi ở bờ bên này. Những thứ đẹp đẽ dường như luôn tồn tại ở một khoảng cách. Đến gần, chúng đổi khuôn mặt.

Kinkaku-ji vào một ngày hè nắng đẹp, được những cành thông làm khung, Điện Vàng phản chiếu trong ao Kyokochi

Bản thân công trình

Tên chính thức là Rokuon-ji. “Kinkaku-ji” – chùa Điện Vàng – là biệt danh, nhưng nó bám chặt đến mức gần như không ai dùng tên thật.

Công trình có ba tầng, mỗi tầng xây theo một phong cách lịch sử khác nhau: tầng một là kiểu Shinden-zukuri thời Heian, không dát vàng; tầng hai là kiểu Bukke-zukuri của thời samurai, nơi lớp dát vàng bắt đầu; tầng ba là kiểu Zen-shū-yō, phủ dày lá vàng. Sự tương phản giữa tầng một mộc mạc và hai tầng trên dát vàng cho công trình chiều sâu hơn bất cứ thứ gì chỉ toàn vàng. Một con phượng hoàng vàng đậu trên đỉnh cao nhất.

Ao phía trước gọi là Kyōko-chi – Ao Gương. Vào ngày quang đãng, hình phản chiếu chính xác đến mức trông như một dấu đóng mộc, gần như đối xứng hoàn hảo.

Kinkaku-ji vào một ngày hè nắng đẹp, được những cành thông làm khung, Điện Vàng phản chiếu trong ao Kyokochi

Ba mùa, ba công trình

Tôi đã đến ba lần, không theo kế hoạch – chỉ tình cờ có mặt vào những thời tiết khác nhau.

Chuyến mùa hè vào khoảng 2 giờ chiều, lúc nóng nhất trong ngày và đông nhất. Lá vàng sáng đến mức khó nhìn thẳng. Cây xanh, trời xanh – đây là phiên bản có trong mọi sách giáo khoa và bưu thiếp. Cuối buổi chiều, ngay trước giờ đóng cửa, ánh sáng đổi. Màu vàng ngả sang cam, lặng hơn và sâu hơn. Cảm giác như một công trình khác với cái tôi thấy hai tiếng trước.

Kinkaku-ji vào một ngày hè nắng đẹp, được những cành thông làm khung, Điện Vàng phản chiếu trong ao Kyokochi

Chuyến mùa đông là tình cờ. Hôm đó Kyoto có tuyết. Toàn bộ khuôn viên trắng xóa – mái nhà, đá, cành thông – nhưng lá vàng không giữ tuyết. Trong ánh sáng mùa đông xám, nó vẫn giữ nguyên màu ấy. Kyōko-chi chưa đóng băng, và bóng phản chiếu vẫn ở đó, vẫn sắc nét. Đám đông chỉ bằng một nửa bình thường. Tôi nghe được tiếng bước chân mình lạo xạo trên tuyết.

Đứng đó, tôi nghĩ mình đã hiểu điều gì đó về câu nói của Mishima. Cái đẹp không hề biến mất – nó chỉ trở thành chính nó theo một cách khác.

Câu chuyện về nơi này

Điện dát vàng trước mặt bạn ban đầu hoàn toàn không phải một ngôi chùa – nó khởi đầu là biệt thự của một tướng quân. Năm 1397, Ashikaga Yoshimitsu, tướng quân thứ ba của Mạc phủ Muromachi, tiếp nhận khu dinh thự cũ xuống cấp của gia tộc Saionji đang suy tàn, gọi là “Kitayama-dai”, và xây lại thành biệt thự kiêm nơi làm việc của mình, “Kitayama-den” – với điện thờ xá lợi Shariden dát vàng làm trung tâm. Tại đây Yoshimitsu cai trị và tiếp khách, và tại đây “văn hóa Kitayama”, thấm đẫm ảnh hưởng của nhà Minh Trung Quốc, đã hình thành. Khi Yoshimitsu mất năm 1408, di chúc của ông biến biệt thự thành một thiền viện thuộc phái Lâm Tế; con trai ông, Ashikaga Yoshimochi, đặt tên là “Rokuon-ji”, lấy từ pháp danh của cha là “Rokuon-in-den” – và thực ra đó mới là tên chính thức thực sự của điện. Con đường từ đó dài và biến động: năm 1950 một chú tiểu đốt trụi điện; việc xây lại bắt đầu năm 1952 và hoàn thành năm 1955; một đợt dát vàng lại lớn vào năm 1986–87 dùng lượng vàng gấp khoảng mười lần ban đầu; và năm 1994 ngôi chùa được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới trong hạng mục “Di tích lịch sử của Kyoto cổ”.

Trong khu vườn yên tĩnh phía sau điện, vẫn còn vương vài câu chuyện địa phương được yêu quý từ lâu. Người ta kể thác “Ryumon-taki” cao khoảng 2,3 mét cạnh ao, với “tảng đá cá chép” nghiêng đặt phía trước, bắt nguồn từ truyền thuyết “Long Môn” của Trung Quốc – rằng con cá chép nào vượt được thác sông Hoàng Hà sẽ hóa thành rồng; dáng nghiêng, sẵn sàng của tảng đá nhằm ghi lại một con cá chép ngay đúng khoảnh khắc nhảy và hóa rồng. Trên một hòn đảo nhỏ trong ao Anmin-taku có một tháp đá năm tầng được cho là “Gò Rắn Trắng”, thần hộ vệ của chủ đất cũ là gia tộc Saionji; rắn trắng được xem là sứ giả của Benzaiten, nữ thần trí tuệ và tài lộc, và chiếc ao này, được truyền thuyết cho là không bao giờ cạn ngay cả khi hạn hán, từ lâu là nơi cầu mưa. Ở phía bắc phòng trụ trì mọc một cây thông khoảng 600 năm tuổi, “Rikushu-no-matsu”, mà truyền thống kể rằng chính Yoshimitsu đã cấy từ một cây bonsai và uốn thành hình con thuyền căng buồm, mũi hướng về phía tây tới Tịnh Độ. Ngay cả hai mạch suối vẫn chảy phía sau điện cũng mang một chuyện kể: Yoshimitsu được cho là múc nước trong từ “Ginga-sen” để pha trà, và dùng “Ganka-sui” để rửa tay.

Khi đã biết tất cả điều này, đứng bên mép ao Kyoko và ngắm ánh vàng ấy gợn trên mặt nước – bạn không còn chỉ nhìn một ngôi điện đẹp nữa, mà đang nhìn sáu thế kỷ quyền lực, đức tin, tro tàn và tái sinh, tất cả lặng lẽ chồng lên cùng một lớp vàng.

Trước khi đi

Địa chỉ: 1 Kinkakuji-cho, Kita-ku, Kyoto. Từ ga Kyoto, đi xe buýt thành phố 101 hoặc 205 đến trạm Kinkakuji-michi, rồi đi bộ khoảng 3 phút.

Giờ mở cửa: 9:00 sáng đến 5:00 chiều, mở quanh năm. Giá vé 500 yên cho người lớn. Bạn nhận một lá bùa giấy vàng làm vé – nó đồng thời là bùa hộ mệnh của chùa.

Nếu Kyoto có tuyết trong lúc bạn ở đó, hãy đi. Kyoto thỉnh thoảng có tuyết vào tháng 1 và tháng 2 – nếu bạn tình cờ ở đó đúng lúc tuyết rơi, chuyến đi rất đáng. Ít đông nhất là ngay lúc mở cửa. Để chụp bóng phản chiếu, tránh giữa trưa khi mặt trời ở ngay trên đầu – sáng sớm hoặc cuối chiều cho góc đẹp hơn.

Hoạt động và vé ở Kyoto: Trải nghiệm Kyoto trên Klook | Tour Kyoto trên KKday