「〜しかない」: chỉ có (giới hạn + phủ định) (N5)
「500円しかない」 — nghĩa là “chỉ có”, luôn đi với phủ định và mang chút cảm giác “không đủ”.
「しか」 luôn đi với phủ định — nhưng lại mang nghĩa “chỉ”
「お金が500円しかない」 — theo sau 「しか」 là một phủ định (ない), vậy mà câu có nghĩa là “tôi chỉ có 500 yên”. Đây là một trong những điểm trái trực giác nhất của N5: しか luôn đi cùng phủ định, và cùng nhau chúng mang nghĩa “chỉ ~ (không còn gì khác)”, thường kèm cảm giác “không đủ / tiếc nuối”. Bài này giúp bạn khắc sâu cặp cố định 「しか + phủ định」 và phân biệt nó với 「だけ」.
Cốt lõi: しか + phủ định = chỉ
「しか」 luôn xuất hiện cùng một phủ định (ない/ません…), mang nghĩa “chỉ ~ / không có gì ngoài ~”:
- お金が500円しかない (tôi chỉ có 500 yên)
- 一人しか来なかった (chỉ có một người đến)
- ここしか売っていない (chỉ bán ở đây)
が・を được thay bằng しか (100円しかない); に・で v.v. đứng trước nó (ここでしか).
Cách kết hợp
| Đứng trước | Cách gắn | Ví dụ |
|---|---|---|
| danh từ | danh từ + しか + phủ định | 500円しかない (chỉ 500 yên) |
| động từ | thể từ điển + しか + phủ định | 行くしかない (không còn cách nào khác ngoài đi) |
| trợ từ | に/で + しか | ここでしか |
Câu ví dụ
- お金が500円しかありません。(Tôi chỉ có 500 yên.) — danh từ
- 一人しか来ませんでした。(Chỉ có một người đến.) — số người
- このチケットはここしか売っていない。(Vé này chỉ bán ở đây.) — nơi chốn
- もう行くしかない。(Chỉ còn cách đi thôi.) — thể từ điển = không có lựa chọn
- 野菜しか食べない。(Tôi chỉ ăn rau.) — hạn định
⚠️ Những cái bẫy dễ mắc
① しか luôn đi với phủ định. ✗ 100円しかある → 100円しかない. Trong tiếng Việt “chỉ” là khẳng định, nhưng しか trong tiếng Nhật luôn có phủ định theo sau — đây là lỗi hàng đầu.
② Sắc thái khác với だけ. しか〜ない mang cảm giác “không đủ / tiếc” (500円しかない = chỉ có 500, không đủ); だけ là “chỉ” trung tính (500円だけ = chỉ 500, không tiếc nuối).
③ 「động từ + しかない」 = không có lựa chọn. 行くしかない (đành phải đi / phải đi thôi) — một cách nói rất thường gặp.
🔄 So sánh: しか〜ない / だけ / ばかり
| Dạng | Sắc thái | Ví dụ |
|---|---|---|
| 〜しか + phủ định | chỉ (kèm “không đủ”) | 500円しかない (chỉ 500 yên) |
| 〜だけ | chỉ / vỏn vẹn (trung tính) | 500円だけ |
| 〜ばかり | toàn là / luôn luôn (quá mức) | 遊んでばかり |
しか = “chỉ có chừng này (tiếc thật)”; だけ = “chỉ” khách quan; ばかり = “luôn / toàn là”.
💡 Cách ghi nhớ
Điều khiến người ta vấp ở 「しか」 là nó mang nghĩa “chỉ” mà lại đòi hỏi phủ định. Hãy nhớ một câu: thấy しか là câu kết thúc bằng phủ định (しかない・しかありません…). Về cảm giác, しか〜ない mang chút “chỉ có chừng này thôi — hơi tiếc”; muốn nói “chỉ” trung tính thì dùng だけ. Ngoài ra hãy học luôn cách nói tiện dụng 「行くしかない (đành phải đi)」.
❓ Hỏi đáp
Q: 「500円しかない」 vs 「500円だけある」?
Cả hai đều có nghĩa “chỉ 500”, nhưng giọng điệu khác nhau: 「しかない」 mang sự tiếc nuối (“chỉ 500 thôi — không đủ…”); 「だけある」 trung tính (“có đúng 500”). Muốn nhấn mạnh “không đủ / đáng tiếc” thì dùng しか; muốn nói “chỉ” đơn thuần thì dùng だけ.
Q: 「行くしかない」 nghĩa là gì?
Thể từ điển + しかない = “không còn cách nào khác ngoài ~ / không có lựa chọn” (行くしかない = phải đi). Đây là cách dùng mở rộng thường gặp của しかない.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「お金が500円___ありません。」(chỉ 500 yên) Đáp án nào đúng?
- (A) だけ
- (B) しか
- (C) ばかり
- (D) まで
「財布に100円___ない。」(trong ví chỉ có 100 yên) Điền vào chỗ trống.
- (A) だけ
- (B) も
- (C) でも
- (D) しか
Câu nào đúng?
- (A) 100円しかある。
- (B) 100円だけない。
- (C) 100円しかない。
- (D) 100円しかあります。
「このチケットはここ___売っていない。」(chỉ bán ở đây) Đáp án nào đúng?
- (A) しか
- (B) だけに
- (C) でも
- (D) まで
「しか〜ない」 và 「だけ」 khác nhau thế nào?
- (A) giống hệt nhau
- (B) しか〜ない luôn đi với phủ định và thường mang cảm giác ‘không đủ, tiếc nuối’; だけ thì trung tính
- (C) だけ đi với phủ định
- (D) しか đi với khẳng định