กริยาประสม: 〜出す・〜込む・〜上げる・〜切る — กริยาคู่ที่ควรเรียนในระดับ N3 (N3-N2)
「降り出す」「飛び込む」「仕上げる」「使い切る」 — กริยาตัวหลังเปลี่ยนความหมายของคำทั้งคำ
「降り出す」「読み終わる」 — “กริยาประสม” กริยา + กริยา
「急に雨が降り出した」 (จู่ๆ ฝนก็เริ่มตก), 「この本を読み終わった」 (อ่านหนังสือเล่มนี้จบแล้ว) — กริยาประสมคือ “รูปます-stem ของกริยาตัวหนึ่ง + กริยาอีกตัว” โดยกริยาตัวแรกเป็นการกระทำหลัก และ กริยาตัวหลังเพิ่มความหมาย (เริ่ม จบ ทิศทาง ระดับ…) เช่น 「〜出す (เริ่มทันที), 〜込む (เข้าไปลึก), 〜切る (ทำจนหมดสิ้น)」 บทความนี้จะอธิบายความรู้สึกของกริยาตัวหลังที่พบบ่อยที่สุด เพื่อให้เข้าใจกริยาประสม
หัวใจสำคัญ: กริยาตัวแรก = การกระทำ, กริยาตัวหลัง = ความหมายที่เพิ่มเข้ามา
กริยาประสม = กริยาตัวแรก (ます-stem) + กริยาตัวหลัง โดยตัวหลังเพิ่มความรู้สึก
- 〜出す = เริ่มขึ้นทันที/โผล่ออกมา: 降り出す (เริ่มตก [ฝน] ทันที), 笑い出す (หัวเราะออกมา)
- 〜込む = เข้าไป, ลึกลงไป: 飛び込む (กระโดดเข้าไป), 考え込む (ครุ่นคิดอย่างลึกซึ้ง)
- 〜上げる = ทำให้สำเร็จ, ขึ้นข้างบน: 作り上げる (สร้างจนเสร็จสมบูรณ์), 見上げる (แหงนมอง)
- 〜切る = ทำจนหมด/ตลอดทาง: 使い切る (ใช้จนหมด), 走り切る (วิ่งจนถึงเส้นชัย)
วิธีต่อ
| กริยาตัวหลัง | ความหมายหลัก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 〜出す | เริ่มขึ้นทันที, โผล่ออกมา | 降り出す |
| 〜込む | เข้าไป, ลึกลงไป | 飛び込む |
| 〜上げる | ทำให้สำเร็จ, ขึ้นข้างบน | 作り上げる |
| 〜切る | ทำจนหมด | 使い切る |
| 〜終わる/続ける | จบ/ทำต่อเนื่อง | 読み終わる |
ตัวอย่างประโยคที่ใช้ได้จริง
- 急に雨が降り出したので、傘を買った。(จู่ๆ ฝนก็เริ่มตก เลยซื้อร่ม) — 出す (เริ่มทันที)
- プールに飛び込んだ。(กระโดดลงสระ) — 込む (เข้าไป)
- チームで一つの作品を作り上げた。(ทีมช่วยกันสร้างผลงานชิ้นหนึ่งจนเสร็จสมบูรณ์) — 上げる (ทำให้สำเร็จ)
- ジュースを一気に飲み切った。(ดื่มน้ำผลไม้จนหมดในรวดเดียว) — 切る (ทำจนหมด)
- この本を全部読み終わった。(อ่านหนังสือเล่มนี้ครบทั้งเล่มแล้ว) — 終わる (จบ)
⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
① กริยาตัวแรกใช้ ます-stem 降り出す (降る→降り + 出す), 読み終わる (読む→読み + 終わる) ให้ทำเป็นรูปます ตัด ます ออก แล้วต่อกริยาตัวหลัง
② ต้องจำความหมายของกริยาตัวหลัง 〜出す (เริ่มทันที: 泣き出す = ร้องไห้ออกมา) ≠ 〜終わる (จบ: 泣き終わる); 〜込む (ลึกลงไป: 話し込む = คุยกันเพลิน); 〜切る (ทำจนสุด: 疲れ切る = เหนื่อยจนหมดแรง) กริยาตัวหลังกำหนดความรู้สึกของคำทั้งคำ
③ 〜出す (เริ่ม) กับ 〜始める (เริ่ม) 〜出す = เริ่มทันทีโดยไม่ตั้งใจ (急に泣き出す = จู่ๆ ก็ร้องไห้ออกมา แฝงความตกใจ); 〜始める = เริ่ม (ทำ) (泣き始める = เริ่มร้องไห้ เป็นกลาง) 〜出す แฝงความรู้สึก “กะทันหัน อดไม่ได้”
🔄 ความต่างของน้ำเสียงและการเปรียบเทียบ: 〜出す/〜込む/〜切る
| กริยาตัวหลัง | น้ำเสียง | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 〜出す | เริ่มขึ้นทันที, โผล่ออกมา | 降り出す・笑い出す |
| 〜込む | เข้าไป, ลึกลงไป | 飛び込む・考え込む |
| 〜切る | ทำจนหมด, ตลอดทาง | 使い切る・言い切る (ใช้จนหมด, พูดอย่างหนักแน่น) |
| 〜始める | เริ่ม (ทำ) | 降り始める |
“เริ่มทันที” → 〜出す; “ลึกลงไป เข้าไป” → 〜込む; “ทำจนหมด/พูดอย่างหนักแน่น” → 〜切る; “เริ่ม (ทำ)” → 〜始める กริยาตัวหลังกำหนดความรู้สึก — ต้องสะสมจากการอ่านและใช้บ่อยๆ
💡 เคล็ดลับตัดสินข้อสอบ
กริยาประสม (ます-stem ของกริยา + กริยา) เป็นแหล่งสำคัญของความสื่ออารมณ์ในภาษาญี่ปุ่น — กริยาตัวหลังเพิ่มรสชาติของ “เริ่ม/จบ/ทิศทาง/ระดับ” ให้การกระทำแรก ให้จำกริยาตัวหลังที่พบบ่อยมากสักไม่กี่ตัว: 〜出す (เริ่มทันที: 降り出す, 笑い出す), 〜込む (ลึกลงไป: 考え込む, 話し込む), 〜上げる (ทำให้สำเร็จ: 作り上げる), 〜切る (ทำจนหมด: 使い切る, 疲れ切る), 〜終わる/続ける (จบ/ทำต่อเนื่อง) วิธีต่อคือ ます-stem ของกริยาตัวแรก + กริยาตัวหลัง ความต่างที่มีประโยชน์: 〜出す (เริ่มทันทีแบบอดไม่ได้) กับ 〜始める (เริ่ม) — 急に笑い出す (หัวเราะออกมา) ให้ภาพชัดกว่า 笑い始める ยิ่งรู้จักกริยาประสมมาก ภาษาญี่ปุ่นของคุณก็ยิ่งละเอียดและมีชีวิตชีวา
❓ คำถามสั้นๆ ที่พบบ่อย
Q: กริยาประสมต่ออย่างไร? กริยาตัวแรกใน 「降り出す」 ใช้รูปไหน?
กริยาประสม = ます-stem ของกริยาตัวแรก + กริยาตัวหลัง ให้ทำกริยาตัวแรกเป็นรูปます ตัด ます ออก แล้วต่อกริยาตัวหลัง: 降ります→降り + 出す = 降り出す (เริ่มตกทันที), 読みます→読み + 終わる = 読み終わる (อ่านจบ), 使います→使い + 切る = 使い切る (ใช้จนหมด) ดังนั้นกริยา 「降る」 ตัวแรกใน 「降り出す」 ใช้ ます-stem 「降り」 เคล็ดจำ: (กริยารูปます ตัด ます) + (กริยาตัวหลัง) กริยาตัวหลังเป็นตัวผัน (降り出す→降り出した)
Q: 「〜出す」 กับ 「〜始める」 ต่างก็แปลว่า “เริ่ม” จะแยกกันอย่างไร?
ดูที่ความรู้สึก “กะทันหัน ไม่ได้ตั้งใจ” 「〜出す」 = เริ่มทันทีโดยไม่ตั้งใจ (แฝงความตกใจ เหมือนระเบิดออกมา): 急に雨が降り出した (จู่ๆ ฝนก็เริ่มตก), 赤ちゃんが泣き出した (เด็กทารก (จู่ๆ ก็) ร้องไห้ขึ้นมา), みんな笑い出した (ทุกคนหัวเราะออกมา) 「〜始める」 = เริ่ม (ทำ) (ตามข้อเท็จจริง) (เป็นกลาง แค่ “เริ่มทำ”): 雨が降り始めた (ฝนเริ่มตก), 勉強し始める (เริ่มเรียน) ดังนั้นถ้าจะเน้น “กะทันหัน อดไม่ได้” ให้ใช้ 〜出す ถ้าจะบอกเฉยๆ ว่า “เริ่ม” ให้ใช้ 〜始める 「泣き出す (ร้องไห้ออกมา)」 มีภาพและอารมณ์ชัดกว่า 「泣き始める (เริ่มร้องไห้)」
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「雨が降り___。」(ฝนเริ่มตกลงมาอย่างกะทันหัน)
- (A) 込んだ
- (B) 合った
- (C) 切った
- (D) 出した
「この本を全部読み___。」(อ่านหนังสือเล่มนี้จนจบทั้งเล่ม)
- (A) 出した
- (B) 込んだ
- (C) 切った
- (D) 合った
ความหมายหลักของ 「〜込む」 คืออะไร?
- (A) เข้าไป / ลึกลงไป / ทุ่มตัวเข้าไปเต็มที่
- (B) ทำบางอย่างจนสมบูรณ์
- (C) เริ่มอย่างกะทันหัน
- (D) ทำต่อกันและกัน
「二人は問題について___。」(ทั้งสองคนปรึกษาเรื่องปัญหากัน)
- (A) 話し出した
- (B) 話し合った
- (C) 話し切った
- (D) 話し込んだ
「使い___」と「使い続ける」の違いは?
- (A) เหมือนกันทุกประการ
- (B) 使い切る เป็นภาษาเขียน
- (C) 使い切る: ใช้ต่อไปเรื่อยๆ; 使い続ける: ใช้จนหมด
- (D) 使い切る: ใช้จนหมดไม่เหลือ; 使い続ける: ใช้ต่อไปเรื่อยๆ