อกรรมกริยากับสกรรมกริยาในภาษาญี่ปุ่น: ตารางคู่กริยาและวิธีแยก (N4-N3)
開く vs 開ける, 落ちる vs 落とす — รูปแบบและเคล็ดลับการจำอกรรมกริยา/สกรรมกริยาภาษาญี่ปุ่น
「電気が消えた」 vs 「電気を消した」 — อกรรมกริยาและสกรรมกริยา
「電気が消えた」 (ไฟดับ) vs 「電気を消した」 (ฉันปิดไฟ) — ความต่างอยู่ที่กริยา: อกรรมกริยา (消える) หมายถึง “สิ่งนั้นเปลี่ยนแปลงไปเอง” (ใช้ が); สกรรมกริยา (消す) หมายถึง “คนทำการกระทำต่อสิ่งนั้น” (ใช้ を) กริยาภาษาญี่ปุ่นมาเป็นคู่ (開く/開ける, 始まる/始める…) และถ้าใช้ผิดตัว คำชี้ก็จะไม่ตรงกัน บทความนี้ครอบคลุมความต่างหลัก การจับคู่กับคำชี้ และความสัมพันธ์กับ 「てある/ている」
หัวใจสำคัญ: สิ่งนั้นเปลี่ยนแปลงเอง (อกรรมกริยา) vs คนเป็นผู้ทำ (สกรรมกริยา)
อกรรมกริยากับสกรรมกริยาต่างกันที่ มีผู้กระทำหรือไม่ และจุดเน้น:
- อกรรมกริยา = สิ่งนั้นเปลี่ยนแปลงเอง (ไม่เน้นผู้กระทำ ใช้ が): 電気が消える (ไฟดับ), ドアが開く (ประตูเปิด)
- สกรรมกริยา = คนทำการกระทำต่อสิ่งนั้น (มีผู้กระทำ ใช้ を): 電気を消す (ปิดไฟ), ドアを開ける (เปิดประตู)
เคล็ดลับจำ: อกรรมกริยา (が, เปลี่ยนเอง)/สกรรมกริยา (を, คนเป็นผู้ทำ)
คู่อกรรมกริยา-สกรรมกริยาที่พบบ่อย
| อกรรมกริยา (が) | สกรรมกริยา (を) | ความหมาย |
|---|---|---|
| 開く (あく) | 開ける (あける) | เปิด |
| 閉まる | 閉める | ปิด |
| 始まる | 始める | เริ่ม |
| 消える | 消す | หายไป/ปิด (ไฟ) |
| 出る | 出す | ออกมา/นำออกมา |
例句(看情境)
- 電気が消えた。(ไฟดับ) — อกรรมกริยา (ดับเอง)
- 誰かが電気を消した。(ใครบางคนปิดไฟ) — สกรรมกริยา (มีคนปิด)
- ドアが開いた。(ประตูเปิด) — อกรรมกริยา
- 私がドアを開けた。(ฉันเปิดประตู) — สกรรมกริยา
- 授業が始まる。/授業を始める。(คาบเรียนเริ่มขึ้น/(ครู) เริ่มคาบเรียน) — อกรรม./สกรรม.
⚠️ กับดักที่พลาดได้ง่าย
① การจับคู่กับคำชี้: อกรรมกริยาใช้ が สกรรมกริยาใช้ を 電気が消える (✗ 電気を消える), 電気を消す (✗ 電気が消す) ประธานของอกรรมกริยาใช้ が กรรมของสกรรมกริยาใช้ を จับคู่ผิดก็ผิด
② คำเดียวในภาษาไทย/อังกฤษ มักเป็นสองคำในภาษาญี่ปุ่น คำว่า “เปิด” (open) ภาษาญี่ปุ่นแยกเป็น 「開く (ประตูเปิดเอง อกรรม.)」 และ 「開ける (ฉันเปิดประตู สกรรม.)」 “ปิด, เริ่ม, ปิด (ไฟ)” ล้วนตรงกับคู่อกรรม-สกรรมของภาษาญี่ปุ่น จึงควรเรียนเป็นคู่
③ การจับคู่ 「てある (สกรรมกริยา)/ている (อกรรมกริยา)」 窓が開けてある (สกรรมกริยา + てある มีคนตั้งใจเปิดทิ้งไว้); 窓が開いている (อกรรมกริยา + ている สภาพที่เปิดอยู่) てある จับคู่กับสกรรมกริยา ส่วน ている ที่บอกสภาพมักจับคู่กับอกรรมกริยา (ดูบทความ 〈てある〉)
🔄 เปรียบเทียบ: อกรรมกริยา/สกรรมกริยา/กริยาก่อการ (causative)
| รูปแบบ | นัย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| อกรรมกริยา (が) | สิ่งนั้นเปลี่ยนแปลงเอง | 電気が消える (ไฟดับ) |
| สกรรมกริยา (を) | คนทำการกระทำต่อสิ่งนั้น | 電気を消す |
| causative (させる) | ทำให้ (ใคร) ทำ | 子供に消させる (ให้เด็กปิด) |
เปลี่ยนเอง → อกรรมกริยา (が), คนเป็นผู้ทำ → สกรรมกริยา (を), ให้ใครทำ → causative (させる) การเรียนเป็นคู่ได้ผลที่สุด (causative มีบทความแยกต่างหาก)
💡 เคล็ดลับการเรียน
อกรรมกริยา-สกรรมกริยาเป็นอุปสรรคใหญ่ของภาษาญี่ปุ่น — เพราะในภาษาไทยและภาษาอังกฤษมักใช้คำเดียว แต่ภาษาญี่ปุ่นแยกเป็นสองคำ ความต่างหลักง่ายมาก: สิ่งนั้น “เปลี่ยนแปลงเอง” = อกรรมกริยา (ใช้ が); คน “เป็นผู้ทำ” = สกรรมกริยา (ใช้ を) 電気が消えた (ไฟดับเอง อกรรม.) vs 電気を消した (ฉันปิดไฟ สกรรม.) เคล็ดลับการเรียน: เรียนเป็นคู่ (開く/開ける, 閉まる/閉める, 始まる/始める, 消える/消す, 出る/出す…) และจำการจับคู่ “อกรรม.→が, สกรรม.→を” นอกจากนี้ยังเชื่อมโยงกับ 「てある (สกรรมกริยา สภาพที่มีคนทำไว้)/ている (อกรรมกริยา สภาพตามธรรมชาติ)」 ฝึกชุดนี้ให้แม่น แล้วคำชี้ของคุณจะไม่ผิดคู่อีก
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: วิธีที่เร็วที่สุดในการแยกอกรรมกริยากับสกรรมกริยาคืออะไร?
ดูว่า “สิ่งนั้นเปลี่ยนแปลงเอง” หรือ “คนเป็นผู้ทำ”: อกรรมกริยา = สิ่งนั้นเปลี่ยนแปลงเอง (ไม่มีผู้กระทำชัดเจน ใช้ が): ドアが開く (ประตูเปิด), 水が出る (น้ำไหลออกมา), 授業が始まる (คาบเรียนเริ่มขึ้น) สกรรมกริยา = คนทำการกระทำต่อสิ่งนั้น (มีผู้กระทำ ใช้ を): ドアを開ける ((ฉัน) เปิดประตู), 水を出す (เปิดน้ำให้ไหลออกมา), 授業を始める ((ครู) เริ่มคาบเรียน) หลักง่ายๆ: อกรรมกริยาใช้ が (เปลี่ยนเอง) สกรรมกริยาใช้ を (คนทำ) คำว่า “เปิด” คำเดียวแยกเป็น 開く (อกรรม.)/開ける (สกรรม.) — เรียนเป็นคู่
Q: 「窓が開いている」 กับ 「窓が開けてある」 ต่างกันอย่างไร?
ต่างกันที่ อกรรมกริยา vs สกรรมกริยา และมีเจตนาของคนหรือไม่ 「窓が開いている」 = อกรรมกริยา (開く) + ている เพียงบรรยาย “สภาพที่หน้าต่างเปิดอยู่” (ไม่สนใจว่าใครทำ อาจถูกลมพัดเปิด) 「窓が開けてある」 = สกรรมกริยา (開ける) + てある เน้นว่า “มีคนตั้งใจเปิดแล้วปล่อยไว้อย่างนั้น” (เพื่อระบายอากาศ ฯลฯ) ดังนั้น สำหรับ “หน้าต่างเปิดอยู่” เหมือนกัน ている (อกรรมกริยา) เพียงระบุสภาพ ส่วน てある (สกรรมกริยา) บ่งบอกว่า “มีการกระทำของมนุษย์” นี่คือจุดที่อกรรม-สกรรมกริยาเชื่อมกับ 「ている/てある」 (ดูบทความ 〈てある〉)
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「電気___消えた。」(ไฟดับ (ดับเอง))
- (A) が
- (B) を
- (C) に
- (D) は
「誰かが電気___消した。」(ใครบางคนปิดไฟ)
- (A) が
- (B) は
- (C) に
- (D) を
「窓が___てある。」(หน้าต่างถูกเปิดทิ้งไว้โดยตั้งใจ) สกรรมกริยาที่ถูกต้องคือข้อใด?
- (A) 開い
- (B) 開いてい
- (C) 開け
- (D) 開かれ
「始まる」と「始める」の違いは?
- (A) ความหมายต่างกันโดยสิ้นเชิง ไม่เกี่ยวข้องกัน
- (B) 始まる = อกรรมกริยา (สิ่งนั้นเริ่มเอง); 始める = สกรรมกริยา (มีคนเริ่ม)
- (C) 始まる = สกรรมกริยา; 始める = อกรรมกริยา
- (D) ต่างกันเฉพาะกาล
「財布が___。」(กระเป๋าสตางค์ตก — เกิดขึ้นเอง)
- (A) 落とした
- (B) 落ちた
- (C) 落としてある
- (D) ใช้ได้ทั้ง 落ちた และ 落とした