การอ่านคันจิ: On'yomi, Kun'yomi และ Jūbako-yomi (N4-N3)

「山(さん/やま)」「水(すい/みず)」「人気(にんき)vs 人気(ひとけ)」 — กฎและกับดักของการอ่านคันจิ

「山」 อ่านว่า “さん” หรือ “やま”? — on'yomi และ kun'yomi

「富士山(さん)」 vs 「山(やま)に登る」 — 「山」 ตัวเดียวกัน ทำไมอ่านต่างกัน? เพราะคันจิของญี่ปุ่นมีระบบการอ่านสองแบบ: on'yomi = การอ่านที่เลียนเสียงภาษาจีนโบราณ (ใช้กับคำประสมคันจิ: 富士山, 火山); kun'yomi = การอ่านแบบญี่ปุ่นดั้งเดิม (ใช้กับตัวเดี่ยว/คำญี่ปุ่นแท้: 山, 山道) บทความนี้อธิบายวิธีแยก on'yomi จาก kun'yomi วิธีตัดสิน และกับดักของการอ่านแบบผสมอย่าง 重箱読み

หลักการ: on'yomi (คล้ายเสียงจีน) vs kun'yomi (ญี่ปุ่นแท้)

คันจิตัวหนึ่งมักมีหลายการอ่าน แบ่งเป็นสองตระกูล:

วิธีทดสอบ: คำประสมคันจิ → มักเป็น on'yomi; ตัวเดี่ยวหรือคำญี่ปุ่นแท้ → มักเป็น kun'yomi

ระบบการอ่าน

การอ่านที่มาตัวอย่าง (山)
on'yomiภาษาจีนโบราณ富士山 (さん)
kun'yomiภาษาญี่ปุ่นแท้山 (やま)
重箱読みผสม on + kun台所 (だい・どころ)
湯桶読みผสม kun + on手本 (て・ほん)

ดูตัวอย่างในบริบท

⚠️ กับดักที่ควรหลีกเลี่ยง

① แยก on กับ kun ด้วยคำถามว่า “เป็นคำประสมหรือไม่” คำประสมคันจิมักเป็น on'yomi (火山 = かざん, 勉強 = べんきょう); ตัวเดี่ยวหรือคำญี่ปุ่นแท้มักเป็น kun'yomi (山 = やま, 勉める = つとめる) เป็นวิธีทดสอบที่ใช้ได้จริงที่สุด

② ผู้เรียนชาวไทย: ต้องจำทั้งความหมายและการอ่าน และต้องจำการอ่านแยกกัน ภาษาไทยไม่มีระบบคันจิ ดังนั้นคันจิหนึ่งตัวต้องจำทั้งความหมายและเสียงอ่านหลายแบบ 「山」 แปลว่าภูเขา แต่ さん (on) และ やま (kun) ต้องเรียนแยกกัน การอ่านคือสนามรบหลักของคุณ จึงควรจำคันจิพร้อมกับคำที่ใช้จริง

③ 重箱・湯桶読み เป็นข้อยกเว้นของการอ่านแบบผสม 台所 (だい + どころ = on + kun), 手本 (て + ほん = kun + on) — การผสมที่ไม่เป็นระบบ ต้องจำทีละคำ

🔄 เปรียบเทียบ: on'yomi/kun'yomi/การอ่านแบบผสม

การอ่านลักษณะตัวอย่าง
on'yomiคล้ายเสียงจีน ใช้กับคำประสม火山 (かざん)
kun'yomiญี่ปุ่นแท้ ใช้กับตัวเดี่ยว/คำญี่ปุ่นแท้山 (やま)
重箱読みon + kun (on นำหน้า)台所
湯桶読みkun + on (kun นำหน้า)手本

คำประสมมักเป็น on'yomi, ตัวเดี่ยว/คำญี่ปุ่นแท้มักเป็น kun'yomi; การอ่านแบบผสม (重箱・湯桶) เป็นข้อยกเว้น ต้องจำทีละคำ

💡 เคล็ดลับการตัดสินใจเวลาสอบ

สำหรับผู้เรียนชาวไทย คันจิหนึ่งตัวต้องจำทั้ง “ความหมาย” และ “การอ่าน” โดยการอ่านเป็นเรื่องที่ต้องใช้ความพยายามมากที่สุด: คันจิแต่ละตัวมี on'yomi (คล้ายเสียงจีน: さん) และ kun'yomi (ญี่ปุ่นแท้: やま) ที่ต้องเรียนแยกกัน วิธีทดสอบที่ใช้ได้จริงที่สุด: คำประสมคันจิ (คันจิสองตัวขึ้นไป) มักใช้ on'yomi (火山 = かざん, 図書館 = としょかん); ตัวเดี่ยวหรือกริยาญี่ปุ่นแท้มักใช้ kun'yomi (山 = やま, 登る = のぼる) ส่วนการอ่านแบบผสม (台所, 手本) ให้จำเป็นข้อยกเว้น เมื่อเข้าใจว่า “คำประสม → on, ตัวเดี่ยว → kun” ก็จะเดาการอ่านคำใหม่ได้ถูกทิศทางเป็นส่วนใหญ่ — ข้อยกเว้นยังต้องเรียนทีละคำ

❓ คำถามที่พบบ่อย

Q: จะรู้ได้อย่างไรว่าคันจิใช้ on'yomi หรือ kun'yomi?

วิธีทดสอบที่ใช้ได้จริงที่สุด: เป็น “คำประสมคันจิ” หรือไม่? คำที่มีคันจิสองตัวขึ้นไป → มักเป็น on'yomi (火山 = かざん, 勉強 = べんきょう, 図書館 = としょかん); คันจิตัวเดี่ยว หรือกริยา/คำคุณศัพท์ญี่ปุ่นแท้ → มักเป็น kun'yomi (山 = やま, 水 = みず, 登る = のぼる, 高い = たかい) มีข้อยกเว้น (การอ่านแบบผสม) แต่ “คำประสม → on, ตัวเดี่ยว → kun” ใช้ได้ถูกเป็นส่วนใหญ่

Q: ทำไมผู้เรียนชาวไทยต้องให้ความสำคัญกับการอ่านเป็นพิเศษ?

เพราะภาษาไทยไม่มีคันจิ ทุกตัวจึงเป็นของใหม่ทั้งความหมายและการอ่าน และคันจิตัวเดียวกันอย่าง 「山」 มีทั้ง さん (on) และ やま (kun) ต่างหากกัน ดังนั้นจุดเน้นจึงไม่ใช่แค่ “จำความหมาย” แต่คือ “คันจิตัวนี้อ่านแบบไหนในคำไหน” วิธีที่ได้ผลคือจำคันจิพร้อมกับคำตัวอย่าง แล้วทบทวนการอ่านสม่ำเสมอ

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. kun'yomi ของ 「山」 คืออะไร?

    • (A) さん
    • (B) やま
    • (C) ざん
    • (D) せん
  2. 「図書館」 เป็นการอ่านแบบใด?

    • (A) on + on (คำประสมที่มาจากภาษาจีน)
    • (B) kun + kun
    • (C) on + kun (การอ่านแบบ jūbako)
    • (D) kun + on (การอ่านแบบ yutō)
  3. 「人気 (にんき)」 กับ 「人気 (ひとけ)」 ต่างกันอย่างไร?

    • (A) เหมือนกันทุกประการ
    • (B) เป็น kun'yomi ทั้งคู่
    • (C) にんき: การมีคนอยู่; ひとけ: ความนิยม
    • (D) にんき: ความนิยม; ひとけ: ร่องรอยว่ามีคนอยู่
  4. on'yomi มีที่มาจากไหน?

    • (A) การอ่านดั้งเดิมของญี่ปุ่น
    • (B) ยืมมาจากภาษาอังกฤษ
    • (C) เลียนเสียงภาษาจีน (นำเข้ามาพร้อมกับคันจิ)
    • (D) ยืมมาจากภาษาเกาหลี
  5. 「本棚 (ほんだな)」 เป็นการอ่านแบบใด?

    • (A) on + on
    • (B) kun + kun
    • (C) on (ほん) + kun (たな) = การอ่านแบบ jūbako
    • (D) kun (ほん) + on (たな) = การอ่านแบบ yutō