การอ่านคันจิ: On'yomi, Kun'yomi และ Jūbako-yomi (N4-N3)
「山(さん/やま)」「水(すい/みず)」「人気(にんき)vs 人気(ひとけ)」 — กฎและกับดักของการอ่านคันจิ
「山」 อ่านว่า “さん” หรือ “やま”? — on'yomi และ kun'yomi
「富士山(さん)」 vs 「山(やま)に登る」 — 「山」 ตัวเดียวกัน ทำไมอ่านต่างกัน? เพราะคันจิของญี่ปุ่นมีระบบการอ่านสองแบบ: on'yomi = การอ่านที่เลียนเสียงภาษาจีนโบราณ (ใช้กับคำประสมคันจิ: 富士山, 火山); kun'yomi = การอ่านแบบญี่ปุ่นดั้งเดิม (ใช้กับตัวเดี่ยว/คำญี่ปุ่นแท้: 山, 山道) บทความนี้อธิบายวิธีแยก on'yomi จาก kun'yomi วิธีตัดสิน และกับดักของการอ่านแบบผสมอย่าง 重箱読み
หลักการ: on'yomi (คล้ายเสียงจีน) vs kun'yomi (ญี่ปุ่นแท้)
คันจิตัวหนึ่งมักมีหลายการอ่าน แบ่งเป็นสองตระกูล:
- On'yomi = เลียนเสียงจีนโบราณ (ฟังคล้ายเสียงจีน): 山(さん), 水(すい), 人(じん・にん) ใช้กับคำประสมคันจิ (火山 = かざん, 人口 = じんこう).
- Kun'yomi = การอ่านแบบญี่ปุ่นแท้ (จับคู่กับความหมายในภาษาญี่ปุ่น): 山(やま), 水(みず), 人(ひと) ใช้กับตัวเดี่ยว คำญี่ปุ่นแท้ (山に登る, 水を飲む).
วิธีทดสอบ: คำประสมคันจิ → มักเป็น on'yomi; ตัวเดี่ยวหรือคำญี่ปุ่นแท้ → มักเป็น kun'yomi
ระบบการอ่าน
| การอ่าน | ที่มา | ตัวอย่าง (山) |
|---|---|---|
| on'yomi | ภาษาจีนโบราณ | 富士山 (さん) |
| kun'yomi | ภาษาญี่ปุ่นแท้ | 山 (やま) |
| 重箱読み | ผสม on + kun | 台所 (だい・どころ) |
| 湯桶読み | ผสม kun + on | 手本 (て・ほん) |
ดูตัวอย่างในบริบท
- 「山」: 富士山 (さん, on'yomi)/山 (やま, kun'yomi) に登る. — on/kun
- 「本」: 日本 (にほん, on)/本 (ほん, on, “หนังสือ”)/絵本 (えほん). — on'yomi
- 「図書館」 (と・しょ・かん): อ่านแบบ on'yomi ทั้งหมด (คำประสมคันจิ). — on'yomi
- 「本棚」 (ほん・だな): 本 (on) + 棚 (kun) = 重箱読み. — ผสม
- 「人気」 (にんき) vs 「人」 (ひと): คนละคำ อ่านต่างกัน. — on/kun
⚠️ กับดักที่ควรหลีกเลี่ยง
① แยก on กับ kun ด้วยคำถามว่า “เป็นคำประสมหรือไม่” คำประสมคันจิมักเป็น on'yomi (火山 = かざん, 勉強 = べんきょう); ตัวเดี่ยวหรือคำญี่ปุ่นแท้มักเป็น kun'yomi (山 = やま, 勉める = つとめる) เป็นวิธีทดสอบที่ใช้ได้จริงที่สุด
② ผู้เรียนชาวไทย: ต้องจำทั้งความหมายและการอ่าน และต้องจำการอ่านแยกกัน ภาษาไทยไม่มีระบบคันจิ ดังนั้นคันจิหนึ่งตัวต้องจำทั้งความหมายและเสียงอ่านหลายแบบ 「山」 แปลว่าภูเขา แต่ さん (on) และ やま (kun) ต้องเรียนแยกกัน การอ่านคือสนามรบหลักของคุณ จึงควรจำคันจิพร้อมกับคำที่ใช้จริง
③ 重箱・湯桶読み เป็นข้อยกเว้นของการอ่านแบบผสม 台所 (だい + どころ = on + kun), 手本 (て + ほん = kun + on) — การผสมที่ไม่เป็นระบบ ต้องจำทีละคำ
🔄 เปรียบเทียบ: on'yomi/kun'yomi/การอ่านแบบผสม
| การอ่าน | ลักษณะ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| on'yomi | คล้ายเสียงจีน ใช้กับคำประสม | 火山 (かざん) |
| kun'yomi | ญี่ปุ่นแท้ ใช้กับตัวเดี่ยว/คำญี่ปุ่นแท้ | 山 (やま) |
| 重箱読み | on + kun (on นำหน้า) | 台所 |
| 湯桶読み | kun + on (kun นำหน้า) | 手本 |
คำประสมมักเป็น on'yomi, ตัวเดี่ยว/คำญี่ปุ่นแท้มักเป็น kun'yomi; การอ่านแบบผสม (重箱・湯桶) เป็นข้อยกเว้น ต้องจำทีละคำ
💡 เคล็ดลับการตัดสินใจเวลาสอบ
สำหรับผู้เรียนชาวไทย คันจิหนึ่งตัวต้องจำทั้ง “ความหมาย” และ “การอ่าน” โดยการอ่านเป็นเรื่องที่ต้องใช้ความพยายามมากที่สุด: คันจิแต่ละตัวมี on'yomi (คล้ายเสียงจีน: さん) และ kun'yomi (ญี่ปุ่นแท้: やま) ที่ต้องเรียนแยกกัน วิธีทดสอบที่ใช้ได้จริงที่สุด: คำประสมคันจิ (คันจิสองตัวขึ้นไป) มักใช้ on'yomi (火山 = かざん, 図書館 = としょかん); ตัวเดี่ยวหรือกริยาญี่ปุ่นแท้มักใช้ kun'yomi (山 = やま, 登る = のぼる) ส่วนการอ่านแบบผสม (台所, 手本) ให้จำเป็นข้อยกเว้น เมื่อเข้าใจว่า “คำประสม → on, ตัวเดี่ยว → kun” ก็จะเดาการอ่านคำใหม่ได้ถูกทิศทางเป็นส่วนใหญ่ — ข้อยกเว้นยังต้องเรียนทีละคำ
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: จะรู้ได้อย่างไรว่าคันจิใช้ on'yomi หรือ kun'yomi?
วิธีทดสอบที่ใช้ได้จริงที่สุด: เป็น “คำประสมคันจิ” หรือไม่? คำที่มีคันจิสองตัวขึ้นไป → มักเป็น on'yomi (火山 = かざん, 勉強 = べんきょう, 図書館 = としょかん); คันจิตัวเดี่ยว หรือกริยา/คำคุณศัพท์ญี่ปุ่นแท้ → มักเป็น kun'yomi (山 = やま, 水 = みず, 登る = のぼる, 高い = たかい) มีข้อยกเว้น (การอ่านแบบผสม) แต่ “คำประสม → on, ตัวเดี่ยว → kun” ใช้ได้ถูกเป็นส่วนใหญ่
Q: ทำไมผู้เรียนชาวไทยต้องให้ความสำคัญกับการอ่านเป็นพิเศษ?
เพราะภาษาไทยไม่มีคันจิ ทุกตัวจึงเป็นของใหม่ทั้งความหมายและการอ่าน และคันจิตัวเดียวกันอย่าง 「山」 มีทั้ง さん (on) และ やま (kun) ต่างหากกัน ดังนั้นจุดเน้นจึงไม่ใช่แค่ “จำความหมาย” แต่คือ “คันจิตัวนี้อ่านแบบไหนในคำไหน” วิธีที่ได้ผลคือจำคันจิพร้อมกับคำตัวอย่าง แล้วทบทวนการอ่านสม่ำเสมอ
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
kun'yomi ของ 「山」 คืออะไร?
- (A) さん
- (B) やま
- (C) ざん
- (D) せん
「図書館」 เป็นการอ่านแบบใด?
- (A) on + on (คำประสมที่มาจากภาษาจีน)
- (B) kun + kun
- (C) on + kun (การอ่านแบบ jūbako)
- (D) kun + on (การอ่านแบบ yutō)
「人気 (にんき)」 กับ 「人気 (ひとけ)」 ต่างกันอย่างไร?
- (A) เหมือนกันทุกประการ
- (B) เป็น kun'yomi ทั้งคู่
- (C) にんき: การมีคนอยู่; ひとけ: ความนิยม
- (D) にんき: ความนิยม; ひとけ: ร่องรอยว่ามีคนอยู่
on'yomi มีที่มาจากไหน?
- (A) การอ่านดั้งเดิมของญี่ปุ่น
- (B) ยืมมาจากภาษาอังกฤษ
- (C) เลียนเสียงภาษาจีน (นำเข้ามาพร้อมกับคันจิ)
- (D) ยืมมาจากภาษาเกาหลี
「本棚 (ほんだな)」 เป็นการอ่านแบบใด?
- (A) on + on
- (B) kun + kun
- (C) on (ほん) + kun (たな) = การอ่านแบบ jūbako
- (D) kun (ほん) + on (たな) = การอ่านแบบ yutō