“〜wa suru・〜wa aru”: ก็ 〜 อยู่หรอก แต่… (ยอมรับก่อนแล้วเติมข้อสงวน) (N2)
“Iki wa suru ga, sugu kaeru” — ยอมรับส่วนหนึ่ง แล้วเติมข้อแม้
「連絡はしたが、返事はまだない」 — ติดต่อไปก็ติดต่อแล้ว แต่…
เวลาจะยอมรับบางอย่างอย่างถ่อมตัวแล้วเติมข้อแม้เข้าไป คุณจะพูดว่า 「彼に連絡はしたが、返事はまだない」 (ติดต่อเขาไปก็ติดต่อแล้ว แต่ยังไม่มีคำตอบ) — 「〜はする・〜はある」 คือการแทรก 「は」 เข้าไปในกริยาหรือคำคุณศัพท์ หมายถึง “สิ่งนี้เป็นจริงอยู่ แต่…” คือยอมรับไปครึ่งหนึ่ง แล้วจึงเอ่ยข้อแม้หรือความไม่พอใจ บทความนี้อธิบายการต่อท้าย (กริยาใช้ก้านรูป ます) ว่าคำคุณศัพท์ な ต้องใช้ 「で」 และวิธีแยกจาก 「〜ことは〜」
หัวใจหลัก: ยอมรับก่อน แล้วค่อยเติมข้อแม้
หัวใจของ 「〜はする/はある」 คือ “ยืนยันครึ่งหนึ่ง สงวนครึ่งหนึ่ง”: ผู้พูดจะ ยอมรับก่อนว่าบางอย่างเป็นจริง (ไปก็ไป มีก็มี) แต่เกือบทุกครั้งจะตามด้วย 「が・けど」 เพื่อเอ่ย ข้อแม้ จุดหักเห หรือความไม่พอใจ:
- 連絡はしたが、返事はまだない (ติดต่อไปก็ติดต่อแล้ว แต่ยังไม่มีคำตอบ)
- 行きはするが、すぐ帰るつもりだ (ไปก็ไป แต่ตั้งใจจะกลับทันที)
- 難しくはあるが、不可能ではない (ยากก็ยากอยู่ แต่ไม่ใช่เป็นไปไม่ได้)
- お金はあるが、使いたくない (เงินมีก็มี แต่ไม่อยากใช้)
ความรู้สึก: “~ ก็ ~ อยู่ แต่…” — หัวใจคือ ยอมรับส่วนหนึ่งก่อน (แทรก 「は」 เพื่อเน้นว่า “สิ่งนี้เป็นจริง”) แล้วจึงเติมข้อแม้/ข้อสงวน เป็นสำนวนอ้อม ๆ และสงวนท่าที ส่วนใหญ่ใช้ในภาษาพูด
รูปแบบและการต่อท้าย
| ชนิดของคำ | วิธีต่อท้าย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| กริยา | ก้านรูป ます + はする | 行きはする |
| กริยา する | คำนาม + はする | 連絡はする |
| คำคุณศัพท์ い | 〜く + はある | 難しくはある (ยากก็ยากอยู่) |
| คำคุณศัพท์ な・คำนาม | 〜で + はある | 便利ではある (สะดวกก็สะดวกอยู่) |
การต่อท้ายของ 「〜はする」: กริยาใช้ “ก้านรูป ます + はする” (行き→行きはする, 食べ→食べはする); คำคุณศัพท์ い ใช้ “〜く + はある” (難しい→難しくはある); คำคุณศัพท์ な ใช้ “〜で + はある” (便利→便利ではある); คำนามใช้ “คำนาม + は + ある” (お金はある) เกือบทุกครั้งจะตามด้วย 「が/けど」 เพื่อเอ่ยข้อแม้
ตัวอย่างในบริบท
- そのニュース、聞きはしたが、詳しくは知らない。(ข่าวนั้น ได้ยินมาก็ได้ยินอยู่ แต่ไม่รู้รายละเอียด)
- 給料は上がりはしたが、物価もそれ以上に上がった。(เงินเดือนขึ้นก็ขึ้นอยู่ แต่ราคาสินค้าก็ขึ้นมากกว่านั้นอีก)
- この店、安くはあるが、味はいまいちだ。(ร้านนี้ถูกก็ถูกอยู่ แต่รสชาติเฉย ๆ)
- 参加できはするが、途中で抜けるかもしれない。(เข้าร่วมได้ก็ได้อยู่ แต่อาจจะต้องออกก่อนกลางทาง)
- 便利ではあるが、値段が高すぎる。(สะดวกก็สะดวกอยู่ แต่ราคาแพงเกินไป)
⚠️ จุดที่ผู้เรียนมักพลาด
① กริยาใช้ ‘ก้านรูป ます + はする’ ไม่ใช่รูปพจนานุกรม นี่คือการต่อท้ายที่ผิดง่ายที่สุด กริยาใช้ “ก้านรูป ます (ส่วนที่เหลือหลังตัด ます ออก) + はする”: 行きます→行きはする (ไปก็ไปอยู่), 食べます→食べはする (กินก็กินอยู่), 読みます→読みはする (อ่านก็อ่านอยู่) / × 行くはする (รูปพจนานุกรมผิด), × 行ってはする (รูป て ผิด) โปรดระวัง กริยา する เป็นพิเศษ: 連絡する→連絡はする (คำนามหน้า 「する」 + は + する), 勉強する→勉強はする ตัวช่วยจำ: เปลี่ยนกริยาเป็นรูป 「ます」 ตัด 「ます」 ออก แล้วเติม 「はする」 (行きます→行き+はする=行きはする)
② คำคุณศัพท์ な และคำนามใช้ ‘で’ (便利ではある) อย่าตัดทิ้ง กับคำคุณศัพท์ な หรือคำนาม ให้ใช้ “〜で + はある” และ 「で」 ตรงกลางตัดทิ้งไม่ได้: 便利→便利ではある (○ สะดวกก็สะดวกอยู่), 静か→静かではある (○ เงียบก็เงียบอยู่) / × 便利はある (× ขาด 「で」), × 静かはある ผู้เรียนมักเอากฎของคำคุณศัพท์ い (〜く + はある) ไปใช้กับคำคุณศัพท์ な จนลืม 「で」 ตัวช่วยจำ: คำคุณศัพท์ い → く + はある (難しくはある); คำคุณศัพท์ な → で + はある (便利ではある) (คำนามล้วนอย่าง 「お金」 เป็น 「お金はある」 เพราะคำนามต่อกับ は ได้โดยตรง แต่เมื่อคำคุณศัพท์ な เป็นภาคแสดงต้องมี 「で」)
③ 「はする」 เอนไปทางภาษาพูด; ภาษาเขียนใช้ 「〜こそすれ」; ใกล้เคียงกับ 「ことは〜」 ในแง่ระดับภาษา 「〜はする・はある」 เอนไปทาง ภาษาพูดในชีวิตประจำวัน ภาษาเขียนทางการแทบไม่ใช้รูปแบบ “แทรก は” นี้โดยตรง — ภาษาเขียนมักใช้ 「〜こそすれ (มีแต่ ~ เท่านั้น)」 มากกว่า นอกจากนี้ 「〜はする」 ใกล้เคียงกับ 「〜ことは〜」 ทั้งคู่คือ “ยอมรับก่อน แล้วสงวนทีหลัง”: 「〜ことは〜」 ยอมรับโดย ซ้ำคำแรก (行くことは行くが = ไปก็ไปอยู่ แต่…, おいしいことはおいしいが = อร่อยก็อร่อยอยู่ แต่…); 「〜はする/はある」 ยอมรับโดย แทรก 「は」 (行きはするが, おいしくはあるが) ทั้งสองเป็นการยอมรับแบบ “~ ก็จริง แต่…” ส่วนใหญ่ใช้แทนกันได้: 行きはするが ≒ 行くことは行くが (ไปก็ไปอยู่ แต่…) ความต่างละเอียด: 「ことは〜」 ซ้ำทั้งคำ เน้นว่า “จริง” มากกว่า; 「はする」 แทรก は กระชับกว่า เมื่อต้องการ “ยอมรับส่วนหนึ่ง แล้วเติมข้อแม้” อย่างถ่อมตัว ทั้งสองแบบก็สะดวก (「〜には〜」 ก็เป็นประเภทเดียวกัน เช่น 「行くには行くが」)
🔄 เปรียบเทียบ: はする/ことは〜/けど/こそすれ
| รูปแบบ | ความรู้สึก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 〜はする/はある | ~ ก็ ~ อยู่ (ยอมรับโดยแทรก は แล้วสงวน) | 行きはするが |
| 〜ことは〜 | ~ ก็ ~ อยู่ (ยอมรับโดยซ้ำคำ แล้วสงวน) | 行くことは行くが |
| 〜けど | แม้ ~ แต่ (จุดหักเหธรรมดา) | 行くけど |
| 〜こそすれ | ถ้าจะมีก็มีแต่ ~ (ไม่…) (ภาษาเขียน) | 増えこそすれ |
จุดที่สับสนง่าย: 「〜はする/はある」 = ~ ก็ ~ อยู่ (แต่…) (แทรก 「は」 เข้าไปในกริยา/คำคุณศัพท์ ยอมรับส่วนหนึ่งแล้วเติมข้อสงวน ภาษาพูด); 「〜ことは〜」 = ~ ก็ ~ อยู่ (แต่…) (ยอมรับโดยซ้ำคำแรก 行くことは行くが ความหมายใกล้กัน); 「〜けど」 = แม้ ~ แต่ (จุดหักเหธรรมดา ไม่ได้เป็นการ “ยอมรับส่วนหนึ่ง” โดยเฉพาะ); 「〜こそすれ」 = ถ้าจะมีก็มีแต่ ~ (ไม่…) (ภาษาเขียน 増えこそすれ減らない = มีแต่เพิ่ม ไม่ลด) ถ้าเป็นการ “ยอมรับก่อนแล้วสงวน” แบบอ้อม ๆ ใช้ はする/ことは〜; ถ้าเป็นจุดหักเหธรรมดาใช้ けど
💡 สรุปสั้น ๆ
「〜はする・はある」 แทรก 「は」 เข้าไปในกริยา/คำคุณศัพท์ เพื่อแสดง “ยอมรับก่อน แล้วเติมข้อแม้” (~ ก็ ~ อยู่ แต่…) — จำสามข้อ: ① การต่อท้าย — กริยาใช้ “ก้านรูป ます + はする” (行きはする ไม่ใช่ 行くはする), คำคุณศัพท์ い ใช้ “く + はある” (難しくはある), คำคุณศัพท์ な ใช้ “で + はある” (便利ではある อย่าตัด で); ② เกือบทุกครั้งตามด้วย 「が/けど」 พร้อมข้อสงวน — ยอมรับก่อนว่า “สิ่งนี้เป็นจริง” แล้วจึงเติมข้อแม้/ความไม่พอใจ; ③ ภาษาพูด ใกล้เคียงกับ 「ことは〜」 — ภาษาเขียนใช้ 「こそすれ」; 「ことは〜」 ยอมรับโดยซ้ำคำแรก (行くことは行く), 「はする」 ยอมรับโดยแทรก は (行きはする) ทั้งคู่คือการยอมรับแบบ “~ ก็จริง แต่….” รูปแบบนี้เป็นเทคนิคการแสดงออกอย่างอ้อมในชีวิตประจำวัน — เมื่อต้องการยอมรับส่วนหนึ่งพร้อมเติมข้อแม้ 「〜はする/はある、が…」 ให้ภาพชัดเจน (連絡はしたが = ติดต่อไปก็ติดต่อแล้ว แต่…)
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: เมื่อ 「はする」 ต่อกับกริยา ใช้รูปไหน? และต่อกับคำแต่ละชนิดอย่างไร?
กริยาต่อ “ก้านรูป ます + はする” ซึ่งเป็นจุดที่ผิดง่ายที่สุด วิธีต่อท้ายตามชนิดของคำ: ① กริยา → ก้านรูป ます + はする: เปลี่ยนกริยาเป็นรูป 「ます」 ตัด 「ます」 ออก แล้วเติม 「はする」: 行きます→行きはする (ไปก็ไปอยู่), 食べます→食べはする (กินก็กินอยู่), 読みます→読みはする, 来ます→来はする ไม่ใช่รูปพจนานุกรม (× 行くはする) และไม่ใช่รูป て (× 行ってはする) กริยา する (連絡する・勉強する) เป็น “คำนาม + は + する”: 連絡はする, 勉強はする, 心配はする ② คำคุณศัพท์ い → 〜く + はある: เปลี่ยน 「い」 เป็น 「く」 แล้วเติม 「はある」: 難しい→難しくはある (ยากก็ยากอยู่), 高い→高くはある, おいしい→おいしくはある ③ คำคุณศัพท์ な → 〜で + はある: เติม 「で」 แล้วตามด้วย 「はある」: 便利→便利ではある (สะดวกก็สะดวกอยู่), 静か→静かではある, 好き→好きではある ④ คำนาม → คำนาม + は + ある/だ: お金→お金はある (เงินมีก็มีอยู่), 学生→学生ではある ดังนั้นกฎคือ: ก้านรูป ます ของกริยา + はする/คำคุณศัพท์ い ใช้ く + はある/คำคุณศัพท์ な ใช้ で + はある สองจุดที่ผิดง่ายที่สุด: (1) กริยาใช้ก้านรูป ます (行きはする ไม่ใช่ 行くはする); (2) คำคุณศัพท์ な ใช้ で (便利ではある อย่าตัด で) เข้าใจสองข้อนี้ก็ต่อท้ายถูกแล้ว เกือบทุกครั้งจะตามด้วย 「が/けど」 เพื่อเอ่ยข้อสงวน (行きはするが)
Q: 「はする」 กับ 「ことは〜」 ต่างกันอย่างไร? ทั้งสองแปลว่า ‘~ ก็ ~ อยู่ แต่…’ ใช่ไหม?
ความหมายเกือบเหมือนกัน (ทั้งคู่คือการยอมรับแบบ “ยอมรับส่วนหนึ่ง แล้วเติมข้อสงวน”) ส่วนใหญ่ใช้แทนกันได้ ต่างกันที่ รูปแบบและความรู้สึก 「〜はする/はある」 = ยอมรับโดยแทรก 「は」 เข้าไปในกริยา/คำคุณศัพท์: แทรก 「は」 เข้าไปตรงกลางกริยาหรือคำคุณศัพท์ เน้นว่า “สิ่งนี้เป็นจริง” แล้วเติมข้อแม้: 行きはするが、すぐ帰る (ไปก็ไปอยู่ แต่จะกลับทันที), 難しくはあるが、できないことはない (ยากก็ยากอยู่ แต่ไม่ใช่ทำไม่ได้), 連絡はしたが、返事はない (ติดต่อไปก็ติดต่อแล้ว แต่ไม่มีคำตอบ) เป็นรูปแบบ “แทรก は” ที่กระชับกว่า 「〜ことは〜」 = ยอมรับโดยซ้ำคำแรก (กริยา/คำคุณศัพท์): ซ้ำคำเดียวกัน เชื่อมด้วย 「ことは」 เน้นว่า “จริงอยู่ว่า ~” แล้วเติมข้อแม้: 行くことは行くが、気は進まない (ไปก็ไปอยู่ แต่ไม่ค่อยอยากไป), おいしいことはおいしいが、量が少ない (อร่อยก็อร่อยอยู่ แต่ปริมาณน้อย), 便利なことは便利だが、高い (สะดวกก็สะดวกอยู่ แต่แพง) เป็นรูปแบบ “ซ้ำทั้งคำ” เน้นว่า “จริงอยู่ ของแท้” มากกว่า ทั้งสองแบบใกล้เคียงกันและใช้แทนกันได้เป็นส่วนใหญ่: 行きはするが ≒ 行くことは行くが (ไปก็ไปอยู่ แต่…) ความต่างเล็กน้อย: 「ことは〜」 ซ้ำคำแรก เน้นการยอมรับว่า “จริงอยู่/แท้จริง” มากกว่า (พูดคำเดียวกันสองครั้ง น้ำเสียงเต็มกว่า); 「はする」 แทรก は กระชับและเป็นภาษาพูดกว่า นอกจากนี้ยังมี 「〜には〜」 ซึ่งเป็นประเภทเดียวกัน (行くには行くが = ไปก็ไปอยู่ แต่…) ใช้คล้ายกับ 「ことは〜」 ทั้งหมดนี้คือวิธีของภาษาญี่ปุ่นใน “ยอมรับก่อน แล้วสงวนทีหลัง (concession)” — รู้อันหนึ่งก็จะเข้าใจอีกอัน เมื่อต้องการ “ยอมรับส่วนหนึ่ง แล้วเติมข้อแม้” อย่างถ่อมตัว ทั้ง 「〜はする」 (แทรก は) และ 「〜ことは〜」 (ซ้ำคำแรก) ก็เป็นธรรมชาติ
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「彼に連絡___したが、返事はまだない。」(ติดต่อเขาไปก็ติดต่อแล้ว แต่...)
- (A) は
- (B) を
- (C) で
- (D) に
「行く」を「〜はする」にすると?
- (A) 行かはする
- (B) 行くはする
- (C) 行ってはする
- (D) 行きはする
「お金はあるが使いたくない」の含意は?
- (A) อยากใช้ให้หมด
- (B) ไม่มีเงินเลย
- (C) มีเงินอยู่ แต่ (ไม่อยากใช้) — มีข้อสงวน
- (D) ไม่แน่ใจว่ามีเงินหรือไม่
「〜はする」の後によく来るのは?
- (A) ください
- (B) が/けど (นำเข้าสู่ข้อสงวนที่ขัดแย้ง)
- (C) なさい
- (D) ましょう
接法が正しいのは?
- (A) 食べはしたが、おいしくなかった。
- (B) 食べるはした。
- (C) 食べてはする(過去は した)。
- (D) 食べはするを。