Nghĩa và cách dùng của “~kata” — “Cách làm” (động từ → danh từ) (JLPT N4)

“Cách ăn”, “cách viết”, “cách suy nghĩ” — biến động từ thành “cách ~”, kèm ví dụ. (JLPT N4)

「作り方」 — muốn hỏi “làm như thế nào”, hãy dùng 「〜方 (かた)」 để danh từ hóa động từ

Để hỏi “món này làm thế nào?”, tiếng Nhật nói 「この料理の作り方は?」 — 「(thân ます của động từ) + 方 (かた)」 biến động từ thành danh từ mang nghĩa “cách ~, cách để ~” (作り方 = cách làm, 使い方 = cách dùng, 読み方 = cách đọc). Đây là hậu tố đa năng cực kỳ thường gặp. Bài này trình bày cách gắn và cách dùng của 「〜方」, đồng thời phân biệt với các cách danh từ hóa như 「〜こと」.

Cốt lõi: động từ → danh từ “cách/phương pháp”

「方」 vốn có nghĩa là “phương hướng, phương diện”; đứng sau động từ thì tập trung vào “cách thức thực hiện”:

Cách gắn: thân ます của động từ + 方 (thể ます bỏ ます). Trọng tâm: “phương pháp, cách thức”.

Cách ghép

DạngQuy tắcVí dụ
động từthân ます + 方作り方・使い方
có tân ngữ〜の + thân ます của động từ + 方漢字の書き方
động từ する〜し方/〜の仕方勉強の仕方

Phân tích câu ví dụ

⚠️ Những cái bẫy dễ mắc

① Gắn vào “thân ます”, không phải thể từ điển. 作る→作り方 (✗ 作る方), 読む→読み方 (✗ 読む方). Hãy chia sang thể ます trước, bỏ ます, rồi thêm 方.

② Động từ する dùng 「〜の仕方」 hoặc 「〜し方」. 勉強→勉強の仕方 (cách học, ✗ 勉強し方 hiếm gặp), 運転→運転の仕方. Động từ する chủ yếu dùng 「〜の仕方」.

③ Khi có tân ngữ, dùng 「〜の」. “Cách viết chữ Hán” = 漢字の書き方 (tân ngữ + の + thân ます của động từ + 方), không phải 「漢字を書き方」. Nối tân ngữ bằng の.

🔄 Sự khác biệt: 〜方 so với 〜こと so với 〜の

DạngSắc tháiVí dụ
〜方 (かた)cách thức, phương pháp作り方
〜ことdanh từ hóa trừu tượng (việc ~)作ること
động từ + のdanh từ hóa cụ thể作るの(を見る)

Hỏi “cách thức (phương pháp)” → 〜方; coi một hành động như khái niệm trừu tượng → 〜こと; chỉ cụ thể vào “hành động ~” → 〜の. 〜方 chuyên chỉ “phương pháp, cách thức”.

💡 Mẹo phán đoán khi thi

「〜方」 là một trong những hậu tố hữu ích nhất trong đời sống hằng ngày — để hỏi “làm thế nào”, luôn dùng nó: 作り方 (cách làm), 使い方 (cách dùng), 読み方 (cách đọc), 行き方 (cách đi), 書き方 (cách viết). Cách gắn đơn giản: thể ます của động từ bỏ ます + 方 (作ります→作り方). Hai điều cần nhớ: ① động từ する dùng 「〜の仕方」 (勉強の仕方); ② khi có tân ngữ dùng の (漢字の書き方). Hữu ích ở mọi nơi trong du lịch, sinh hoạt và học tập — 「駅への行き方は? (đi đến ga thế nào?)」, 「これの使い方は? (cái này dùng thế nào?)」. Thành thạo hậu tố này thì việc hỏi đường hay hỏi cách làm sẽ trôi chảy.

❓ Hỏi đáp

Q: 「〜方」 gắn vào đâu? Vì sao là 「作り方」 chứ không phải 「作る方」?

Nó gắn vào thân ます của động từ (thể ます bỏ ます): 作ります→作り→作り方, 使います→使い→使い方, 読みます→読み→読み方. Không phải thể từ điển (✗ 作る方, ✗ 読む方). Mẹo nhớ: chia động từ thành 「〜ます」, bỏ ます, thêm 「方」. Vì vậy “cách làm” = 作り方, “cách đọc” = 読み方, “cách đi đến” = 行き方.

Q: Nói “cách làm” của động từ 「する」 (勉強, 運転…) thế nào?

Dùng 「〜の仕方 (しかた)」: 勉強→勉強の仕方 (cách học), 運転→運転の仕方 (cách lái xe), 料理→料理の仕方. 「仕方」 là dạng 「〜方」 của 「する」 (し方→仕方). Vì vậy với danh từ + động từ する, cách nói tự nhiên nhất là “(danh từ) の仕方”. Ví dụ 「日本語の勉強の仕方を教えて (hãy chỉ tôi cách học tiếng Nhật)」.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「この料理の___を教えてもらえますか。」(Bạn dạy tôi cách làm món này được không?)

    • (A) 作り方
    • (B) 作ること
    • (C) 作る方
    • (D) 作りのこと
  2. 「〜方」の接続は何に付くか?

    • (A) 動詞の thể từ điển
    • (B) 動詞のて形
    • (C) 動詞のます形 (bỏ ます)
    • (D) 動詞のない形
  3. 「彼の___は独特だ。」(Cách suy nghĩ của anh ấy rất độc đáo)

    • (A) 考えること
    • (B) 考え方
    • (C) 考えるの
    • (D) 考えるほう
  4. 「使い方」の動詞の原形は?

    • (A) 使き
    • (B) 使います
    • (C) 使え
    • (D) 使う
  5. 「日本語の___が難しい。」(Cách đọc trong tiếng Nhật rất khó — cụ thể là cách đọc chữ Hán)

    • (A) 読み方
    • (B) 読むこと
    • (C) 読んで
    • (D) 読むほう