Bài 101: つまり・なぜなら・ただし

N3 · Bài 101 · 18 phút — Tức là, bởi vì, có điều: ba cách nối giúp sắp xếp ý, bổ sung lý do và đọc hiểu biển báo

Bài trước bạn đã học ところが・すると・その上うえ・そこで, và tìm thấy một tấm thiệp năm mới cũ ghi địa chỉ gửi là Kyoto. Bài này học ba cách nối giúp sắp xếp ý, và cuối bài bạn sẽ đọc hiểu cả biển báo của cửa hàng. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng つまり để nói lại ý của câu trước, hoặc nêu kết luận suy ra được
• Nghe hiểu 要ようするに (tóm lại) và ということは (vậy là, thế nghĩa là)
• Nói kết quả trước, rồi bổ sung lý do bằng なぜなら、〜からです
• Đọc hiểu ただし trên biển báo cửa hàng: điều kiện và ngoại lệ sau quy tắc

Thám tử Rin ra quân!

Bài trước tìm được một tấm thiệp năm mới có địa chỉ gửi là Kyoto. Điều này có nghĩa là gì? (年賀状ねんがじょう＝thiệp năm mới, 住所じゅうしょ＝địa chỉ)

つまり＝tức là, rút ra kết luận; なぜなら〜から＝bổ sung lý do; ただし＝bổ sung điều kiện. Bài sau, bảng tin của trường có một tin bất ngờ.

Từ vựng bài này: các cách nối để sắp xếp ý

• つまり (tsumari): tức là, nghĩa là
• 要ようするに (yō suru ni): tóm lại, nói gọn là
• ということは (to iu koto wa): vậy là, thế nghĩa là
• なぜなら (nazenara): bởi vì (giải thích lý do)
• 〜からです (kara desu): (cuối câu lý do) là vì ~
• ただし (tadashi): có điều, tuy nhiên (bổ sung điều kiện, ngoại lệ)
• 年賀状ねんがじょう (nengajō): thiệp năm mới
• はがき (hagaki): bưu thiếp
• 住所じゅうしょ (jūsho): địa chỉ
• 以上いじょう (ijō): ~ trở lên, hơn ~
• お知しらせ (oshirase): thông báo
• 定休日ていきゅうび (teikyūbi): ngày nghỉ định kỳ
• おかわり (okawari): thêm một phần nữa (cơm, súp, đồ uống...)
• 無料むりょう (muryō): miễn phí
• ラストオーダー (rasuto ōdā): gọi món lần cuối
• 予約よやく (yoyaku): đặt trước
• フラッシュ (furasshu): đèn flash (của máy ảnh)

Ngữ pháp 1 / 3: つまり・ということは

つまり＝tức là: nói lại ý của câu trước, hoặc kết luận suy ra từ câu trước. 要ようするに＝tóm lại; ということは＝vậy là (suy luận sau khi nghe người khác nói)

• つまり＝nghĩa là, có thể suy ra: Câu trước là sự thật, câu sau mở đầu bằng つまり để nói cách hiểu hoặc kết luận của bạn: thực chất là ý này. 現金げんきんだけです → つまり、カードは つかえません。
• Phân biệt với だから thế nào?: Nhìn câu sau là gì: nếu là ý nghĩa hay kết luận suy ra từ câu trước (chỉ nhận tiền mặt → nghĩa là không quẹt thẻ được; gửi từ Kyoto → suy ra はな ở Kyoto) thì dùng つまり. Nếu là hành động hay kết quả xảy ra vì câu trước (đói bụng → đi ăn ramen) thì dùng だから。
• 要ようするに: tóm tắt một tràng dài: Nói liền mấy ý, cuối cùng dùng 要ようするに để gom thành ý chính. Nếu dùng để tóm lời của bề trên, nghe như đang hỏi "rốt cuộc anh/chị/thầy cô muốn nói gì vậy"; với thầy cô và khách hãy đổi sang つまり。
• ということは: nối vào lời người khác: Nghe người khác nói một việc, tự mình suy ra kết luận: 「明日あしたは 定休日ていきゅうびです。」「ということは、明日あしたは 食たべられないんですね。」Cuối câu hay thêm ね hoặc thành câu hỏi.

• 現金げんきんだけです。つまり、カードは つかえません。 — Chỉ nhận tiền mặt. Tức là, không quẹt thẻ được.
• 明日あしたは 水曜日すいようびです。水曜日すいようびは 定休日ていきゅうびです。つまり、明日あしたは 開あいて いません。 — Ngày mai là thứ Tư. Thứ Tư là ngày nghỉ định kỳ. Tức là, ngày mai không mở cửa.
• この 年賀状ねんがじょうは 京都きょうとから 来きました。つまり、はなさんは 京都きょうとに いました。 — Tấm thiệp năm mới này gửi từ Kyoto. Tức là, lúc đó はな ở Kyoto.
• 安やすいし、おいしいし、近ちかいです。要ようするに、いい 店みせです。 — Vừa rẻ, vừa ngon, lại gần. Tóm lại, đây là một quán tốt.
• 「明日あしたは 定休日ていきゅうびです。」「ということは、明日あしたは 食たべられないんですね。」 — 「Ngày mai nghỉ.」「Vậy là ngày mai không ăn được rồi nhỉ.」

Ngữ pháp 2 / 3: なぜなら〜から

なぜなら、〜からです＝bởi vì ~: nói kết quả trước, câu sau bổ sung lý do. Giọng trang trọng, như khi thuyết minh hay viết báo cáo

• Nói kết quả trước, rồi bổ sung lý do: Câu đầu nói sẽ làm gì / là gì, câu thứ hai mở đầu bằng なぜなら để giải thích vì sao.
• Cách kết tự nhiên nhất: 〜からです: Cách kết thường gặp và tự nhiên nhất của なぜなら là 〜からです (thể thường 〜からだ). Thiếu phần kết thì câu như chưa nói xong. Bài này cứ nhớ cặp này là đủ.
• Danh từ・tính từ な＋だから: Động từ và tính từ い gắn thẳng から: あるからです、降ふって いるからです、遠とおいからです。Danh từ và tính từ な phải thêm だ trước: 定休日ていきゅうびだからです、必要ひつようだからです。
• Giọng khá trang trọng: Hay dùng trong báo cáo, thuyết minh, biển báo. Khi trò chuyện với bạn thường không dùng なぜなら, nói gọn một câu là được: 雨あめが 降ふって いるから、タクシーで 行いく。〜からだ là thể thường của văn viết, hoặc giọng cố tình làm thám tử như Kumata trong truyện.

• タクシーで 行いきます。なぜなら、雨あめが 降ふって いるからです。 — Tôi đi bằng taxi. Bởi vì trời đang mưa.
• 予約よやくが 必要ひつようです。なぜなら、いすが 六むっつしか ないからです。 — Cần đặt trước. Bởi vì chỉ có sáu cái ghế.
• 今日きょうは 早はやく 帰かえります。なぜなら、明日あした 試験しけんが あるからです。 — Hôm nay tôi sẽ về nhà sớm. Bởi vì ngày mai có bài thi.
• 京都きょうとに 行いきたいです。なぜなら、はなさんを さがしたいからです。 — Tôi muốn đi Kyoto. Bởi vì tôi muốn tìm はな.
• 今日きょうは 店みせに 行いきません。なぜなら、定休日ていきゅうびだからです。 — Hôm nay tôi không đến quán. Bởi vì là ngày nghỉ định kỳ.

Ngữ pháp 3 / 3: ただし

ただし＝có điều (kèm điều kiện): nói quy tắc trước, rồi bổ sung điều kiện, ngoại lệ. Hay gặp nhất trên biển báo cửa hàng, menu, quy định

• Trước là nguyên tắc chung, sau là ngoại lệ: Nói quy tắc chung trước, rồi dùng ただし bổ sung điều kiện hoặc ngoại lệ. 毎日まいにち 開あいて います。ただし、水曜日すいようびは 休やすみです。
• Hữu ích khi đi du lịch: thấy là dừng lại đọc: Thông báo trước cửa quán, menu, quy định ở ga và chùa: những hạn chế quan trọng thường nằm sau ただし: chỉ một lần, Chủ nhật khác, không được dùng flash...
• Khác với でも: でも là nhưng, diễn tả cảm nghĩ trái ngược với phía trước (đắt, nhưng ngon). ただし không bác bỏ phía trước, chỉ bổ sung hạn chế, nên không dùng để nói cảm nghĩ.
• Khi nói cũng dùng được: ただし không chỉ dùng cho quy tắc. Khi nói chuyện, sau một sự thật bổ sung thêm một câu chỗ cần chú ý cũng được, lời phía trước vẫn đúng. Như Bác Gấu trong truyện: nói là thiệp năm mới gửi từ Kyoto, rồi thêm ただし、三十年さんじゅうねん以上いじょう 前まえの はがきだよ。

• 毎日まいにち 開あいて います。ただし、水曜日すいようびは 休やすみです。 — Mở cửa mỗi ngày. Có điều, thứ Tư nghỉ.
• おかわりは 無料むりょうです。ただし、一回いっかいだけです。 — Thêm cơm miễn phí. Có điều, chỉ một lần.
• ラストオーダーは 9時じです。ただし、日曜日にちようびは 8時じです。 — Gọi món lần cuối lúc 9 giờ. Có điều, Chủ nhật là 8 giờ.
• 写真しゃしんを 撮とっても いいです。ただし、フラッシュは だめです。 — Được chụp ảnh. Có điều, không được dùng flash.
• 京都きょうとから 来きた 年賀状ねんがじょうです。ただし、三十年さんじゅうねん以上いじょう 前まえの ものです。 — Là thiệp năm mới gửi từ Kyoto. Có điều, đã hơn ba mươi năm rồi (bổ sung một chỗ cần chú ý).