Bài 11: だんごは なん本ですか

N5 · Bài 11 · 25 phút — Một xiên, hai tấm, ba người — và cả “và” với “chỉ”

Tiếng Việt đếm đồ vật cũng cần loại từ (một cây bút, một tấm vé, một vị khách) — tiếng Nhật cũng y như vậy! Tiếng Nhật gọi là “trợ số từ” (助数詞じょすうし), chính là loại từ trong tiếng Việt. Bài này chỉ học 6 loại thông dụng nhất, cùng một bộ đếm “vạn năng” — khi không biết dùng cái nào thì cứ dùng nó là ổn.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Đếm đồ vật bằng ひとつ〜とお (trừ người và số lần)
• Nhìn loại đồ vật (nhỏ, dài, mỏng, người, số lần) để chọn đúng 〜個こ・〜本ほん・〜枚まい・〜人にん・〜回かい
• Đọc đúng các cách nói biến âm như いっぽん・さんぼん, và các cách nói đặc biệt ひとり・ふたり・よにん
• Dùng と để nói “A và B”, dùng だけ để nói “chỉ có 〜”

Rin ăn dango

Tan học, Kumata đang làm thêm ở tiệm dango bước ra chào khách. Chú ý cách đếm “người” và “dango” nhé!

Đếm đồ vật phải thêm trợ số từ: người dùng ふたり, xiên dùng 〜本ほん; “và” dùng と, “chỉ có” dùng だけ. Xiên dango của Rin chỉ còn lại que tre...

Đếm vạn năng: ひとつ〜とお

• ひとつ (hitotsu): 1 cái
• ふたつ (futatsu): 2 cái
• みっつ (mittsu): 3 cái
• よっつ (yottsu): 4 cái
• いつつ (itsutsu): 5 cái
• むっつ (muttsu): 6 cái
• ななつ (nanatsu): 7 cái
• やっつ (yattsu): 8 cái
• ここのつ (kokonotsu): 9 cái
• とお (tō): 10 cái
• いくつ (ikutsu): mấy cái

Trợ số từ: chọn theo loại

• 個こ (ikko): 〜cái, 〜quả (đọc こ): đồ vật nhỏ, từng cái một
• 本ほん (ippon): 〜cây, 〜chiếc, 〜xiên (đọc ほん): đồ vật dài
• 枚まい (ichimai): 〜tấm, 〜tờ, 〜chiếc (đọc まい): đồ mỏng, phẳng
• 人にん (sannin): 〜người (đọc にん): đếm người
• 回かい (ikkai): 〜lần (đọc かい): số lần
• なん人にん (nannin): mấy người

Từ vựng bài này

• だんご (dango): bánh dango (bánh nếp xiên que)
• くし (kushi): que tre (que xiên dango)
• りんご (ringo): táo
• ペン (pen): bút
• シャツ (shatsu): áo sơ mi
• おとな (otona): người lớn
• こども (kodomo): trẻ em
• ガチャ (gacha): gacha (máy quay trứng đồ chơi)

Ngữ pháp 1 / 3: Ngữ pháp 1

Nは + số + trợ số từ + です: chọn trợ số từ theo loại đồ vật.

• Mẫu câu: Nは + số lượng + です: Số lượng đặt ở cùng vị trí với giá tiền: りんごは みっつです。 Khi hỏi thì nói: りんごは いくつですか。
• 〜つ: vạn năng, nhưng chỉ tới 10: ひとつ, ふたつ… とお. Đếm được phần lớn “đồ vật” (không đếm người, cũng không đếm số lần). Nhưng chỉ đếm tới 10; trên 10 thì phải đổi sang trợ số từ hợp với đồ vật đó (đồ nhỏ dùng 〜個こ, đồ dài dùng 〜本ほん…).
• Nhìn hình dạng: 個こ・本ほん・枚まい: Đồ nhỏ từng cái dùng 〜個こ (りんご, ケーキ); đồ dài dùng 〜本ほん (ペン, かさ, だんご); đồ mỏng phẳng dùng 〜枚まい (きっぷ, シャツ).
• Người và số lần: 〜人にん・〜回かい: Người: 1, 2 người nói ひとり, ふたり; từ 3 người là さん人にん, ご人にん… 4 người đọc là よ人にん (không đọc よん). Hỏi số người: なん人にんですか。 Số lần dùng 〜回かい: いっ回かい, に回かい. Trên máy gacha hay ghi 「1回かい 300円えん」 = quay một lần 300 yên.

• りんごは みっつです。 — Táo có ba quả.
• ケーキは いっ個こです。 — Bánh ngọt có một cái.
• かさは に本ほんです。 — Ô có hai chiếc. (にほん trùng cách đọc với tên nước Nhật — Japan, nhưng trọng âm khác: 2 chiếc là に↘ほん, tên nước là にほ↘ん; nghe ngữ cảnh cũng phân biệt được)
• きっぷは さん枚まいです。 — Vé tàu có ba tấm.
• なん人にんですか。 — Mấy người ạ?
• ガチャは いっ回かい さんびゃく円えんです。 — Gacha một lần 300 yên.

Biến âm: cẩn thận với 1・3・6・8・10

Bấm để nghe phát âm, so sánh xem chỗ nào thay đổi.

Ngữ pháp 2 / 3: Ngữ pháp 2

AとB: “A và B”, liệt kê từng danh từ một.

• Danh từ + と + danh từ: おちゃと コーヒー = trà và cà phê. Từ ba thứ trở lên thì cứ nối tiếp: だんごと おちゃと ケーキ。
• Trả lời “có những gì”: Khi được hỏi có những đồ vật gì, những ai, hãy dùng と nối từng cái lại: だんごと おちゃです。 (Cách gọi món “cho tôi 〜” sẽ học sau; bài này chỉ cần nói được có những gì.)
• Số lượng đặt sau danh từ: おとな ふたりと こども ひとりです (hai người lớn và một trẻ em). Sau danh từ nối thẳng số lượng, ở giữa không cần thêm の.
• と trong bài này chỉ nối danh từ: Chữ “và” trong tiếng Việt dùng rất rộng (nối được cả câu); と trong bài này chỉ dùng để nối danh từ (đồ vật, người), không nối cả câu.

• おちゃと コーヒーです。 — Trà và cà phê.
• だんごと おちゃは いくらですか。 — Dango và trà bao nhiêu tiền?
• リンさんと ともだちは がくせいです。 — Rin và bạn là sinh viên.
• かさと さいふは わたしのです。 — Ô và ví là của tôi.
• おとな ふたりと こども ひとりです。 — Hai người lớn và một trẻ em.

Ngữ pháp 3 / 3: Ngữ pháp 3

Nだけ: “chỉ có N”. だけ phải đặt sau danh từ hoặc số lượng.

• N + だけ = chỉ có N: おちゃだけです = chỉ có trà. だけ dính chặt sau danh từ.
• Số lượng + だけ: ひとつだけ (chỉ một cái), ひとりだけ (chỉ một người), いっ回かいだけ (chỉ một lần).
• Dùng cùng với と: コーヒーと ケーキだけです = chỉ có cà phê và bánh ngọt. Liệt kê xong bằng と, cuối cùng mới thêm だけ.
• Ngược hẳn với も: も là “cũng” (còn thứ khác), だけ là “chỉ có” (không còn gì khác) — nghĩa ngược nhau hoàn toàn. Trước mắt cứ nhớ: đừng dùng も và だけ cùng lúc.

• おちゃだけです。 — Chỉ có trà.
• わたしだけですか。 — Chỉ có mình tôi thôi à?
• だんごは いっ本ぽんだけです。 — Dango chỉ có một xiên.
• ガチャは いっ回かいだけですよ。 — Gacha chỉ một lần thôi nhé.
• コーヒーと ケーキだけです。 — Chỉ có cà phê và bánh ngọt.