Bài 12: みずを かいます
N5 · Bài 12 · 20 phút — 〜ます・〜ません + を
Bài này học 12 động từ thông dụng nhất. Mỗi động từ đều nhớ theo dạng 〜ます, rồi học cách đổi sang 〜ません (không làm) và 〜ますか (có làm không?). Mua vé tàu, mua nước, chụp ảnh ở nhà ga — dùng được ngay! Trước tiên, xem truyện tranh bốn khung nhé.
Học xong bài này, bạn có thể:
- Dùng 〜ます để nói “tôi (thường / lát nữa sẽ) làm〜”: ăn, uống, mua, xem…
- Dùng 〜ません để nói “tôi không〜”
- Dùng を để nói “ăn gì, mua gì”, ví dụ: 水を 買います
Thầy không uống?
Cuối tuần đi tàu điện đến ăn ramen! Trước tiên mua vé và nước ở nhà ga...
〜ます là làm, 〜ません là không làm, thêm を sau đồ vật. Người nói 「のみません」 chưa chắc đã không uống. Tập sau: bát ramen đầu tiên!
12 động từ
- 食べます (tabemasu): ăn
- 飲みます (nomimasu): uống
- 買います (kaimasu): mua
- 見ます (mimasu): xem, nhìn (phim, phong cảnh, TV)
- 読みます (yomimasu): đọc (sách, chữ)
- 聞きます (kikimasu): nghe
- 書きます (kakimasu): viết
- 撮ります (torimasu): chụp (ảnh)
- します (shimasu): làm, chơi (game, thể thao)
- 使います (tsukaimasu): sử dụng, dùng
- 待ちます (machimasu): chờ, đợi
- 探します (sagashimasu): tìm
Những thứ đứng trước を: đồ để ăn, uống, xem, dùng
- 水 (mizu): nước
- お茶 (ocha): trà
- 写真 (shashin): ảnh, hình
- 映画 (eiga): phim (điện ảnh)
- カード (kādo): thẻ
- 切符 (kippu): vé tàu (ôn tập)
- コーヒー (kōhī): cà phê (ôn tập)
- パン (pan): bánh mì (ôn tập)
- おにぎり (onigiri): cơm nắm (ôn tập)
- 本 (hon): sách (ôn tập)
- バス (basu): xe buýt (ôn tập)
Ngữ pháp 1 / 3: 〜ます
〜ます: dạng lịch sự của động từ, đứng ở cuối câu
- ます = đuôi câu lịch sự của động từ: 食べます、飲みます、買います… đều kết thúc bằng ます. Khi nói với nhân viên cửa hàng, thầy cô hay người chưa thân, hãy dùng dạng lịch sự này. 12 động từ trong bài cứ nhớ nguyên cả dạng “〜ます” là được.
- Động từ đứng cuối: Trong câu tiếng Nhật, hành động đứng ở cuối: わたしは 飲みます (tôi uống). Nghe tiếng Nhật phải nghe đến hết câu mới biết người ta định làm gì!
- Thường làm + lát nữa sẽ làm: 飲みます có thể là “thường uống”, cũng có thể là “lát nữa sẽ uống”. Tiếng Việt phải thêm “thường”, “sẽ”, còn tiếng Nhật không đổi gì, một ます gánh hết. Lưu ý: “sẽ” ở đây là “lát nữa sẽ làm”, không phải “muốn”; “muốn uống” sẽ học cách nói khác sau. (“Đang uống”, “đã uống” cũng là cách nói khác, học sau.)
- Mẹo phát âm: す trong ます ở cuối câu thường rất nhẹ, nghe như “mas”, giống です.
- わたしは 食べます。 — Tôi (sẽ) ăn.
- せんせいも 飲みます。 — Thầy cũng sẽ uống.
- わたしも 買います。 — Tôi cũng sẽ mua.
- わたしは 待ちます。 — Tôi (sẽ) chờ.
Ngữ pháp 2 / 3: 〜を
N を + V ます: を đứng sau “thứ được ăn, thứ được mua”
- を = đối tượng của hành động: を đứng sau danh từ, cho biết “hành động tác động lên thứ này”: 水を 飲みます (uống nước), 写真を 撮ります (chụp ảnh).
- Nói chủ đề 〜は trước, rồi đồ vật 〜を, hành động cuối cùng: Tiếng Việt nói “đọc sách”, tiếng Nhật nói “本を 読みます” — nói đồ vật trước, hành động sau. Khi muốn nói “tôi” thì dùng は (chủ đề): は cho biết câu này nói về ai. Trật tự thường gặp nhất là わたしは コーヒーを 飲みます (tôi uống cà phê). Khi ai cũng biết là “tôi” thì thường bỏ わたしは: コーヒーを 飲みます.
- を đọc là o: を chỉ dùng làm trợ từ, đọc giống お (o). Giống trợ từ は đọc là wa: cách viết và cách đọc khác nhau, khi viết phải theo quy tắc mà viết を.
- Hỏi “cái gì”: なにを: Thay đồ vật bằng なに, thêm か ở cuối câu: なにを 食べますか (ăn gì?). Khi trả lời, thay なに lại bằng đồ vật: パンを 食べます.
- わたしは コーヒーを 飲みます。 — Tôi uống cà phê.
- 写真を 撮ります。 — (Tôi sẽ) chụp ảnh.
- バスを 待ちます。 — (Tôi sẽ) chờ xe buýt.
- なにを 食べますか。 — Ăn gì?
Ngữ pháp 3 / 3: 〜ません
〜ません: đổi ます thành ません là thành “không (làm)”
- ます → ません: 食べます → 食べません、買います → 買いません. Cả 12 động từ đều giống nhau, chỉ đổi ます ở cuối.
- Câu hỏi: 〜ますか: Thêm か ở cuối câu là thành câu hỏi: コーヒーを 飲みますか (uống cà phê không?). Giống です → ですか.
- Trả lời: nói lại động từ: はい、飲みます/いいえ、飲みません. Cách trả lời tự nhiên nhất là lặp lại động từ — giống tiếng Việt “Uống không?” “Uống.” そうです・じゃありません là dùng cho câu danh từ (AはBです).
- も: tôi cũng không〜: わたしも 飲みません (tôi cũng không uống). Giống câu Rin hỏi trong truyện: せんせいも 飲みますか (thầy cũng uống chứ?).
- パンを 食べません。 — (Tôi) không ăn bánh mì.
- わたしは 買いません。 — Tôi không mua.
- コーヒーを 飲みますか。 — Uống cà phê không?
- いいえ、飲みません。 — Không, không uống.
- わたしも 見ません。 — Tôi cũng không xem.