Bài 35: 〜ことが できる・〜のが 好き・〜前に

N5 · Bài 35 · 18 phút — ことが できる・のが 好すき・前まえに

Bài trước bạn đã học thể từ điển (dạng gốc trong từ điển). Công dụng lớn nhất của nó là đứng trước rất nhiều mẫu câu! Bài này học ba mẫu hay dùng nhất: 〜ことが できます (biết〜, có thể〜), 〜のが 好すきです (thích làm〜), 〜前まえに (trước khi〜). Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 「泳およぐことが できます」 để nói mình biết làm gì, và hỏi 「Ở đây có thể 〜 không?」
• Dùng 「歌うたうのが 好すきです」 để nói mình thích hoặc giỏi làm việc gì
• Dùng 「寝ねる 前まえに」「ごはんの 前まえに」 để nói làm gì đó trước khi〜

Giờ trước khi ngủ

Rin đã học thể từ điển, tối nay ở ký túc xá cậu ấy dùng từ điển tra đồ trong ảnh của ông nội... (使つかう＝dùng; ちょうちん＝lồng đèn; 手紙てがみ＝thư; ぜんぶ＝tất cả; まいにち＝mỗi ngày)

Thể từ điển＋ことが できます＝biết〜, ＋のが 好すき＝thích làm〜, ＋前まえに＝trước khi〜. Rin đã tra ra 「ちょうちん」, quyết định mang ảnh đến Asakusa để tìm!

Từ vựng của bài

• ちょうちん (chōchin): lồng đèn
• 手紙てがみ (tegami): thư, thư từ
• できる (dekiru): biết, có thể, làm được
• 使つかう (tsukau): sử dụng, dùng
• 読よむ (yomu): đọc (sách, thư)
• 泳およぐ (oyogu): bơi
• 運転うんてんする (unten suru): lái xe
• 歌うたう (utau): hát (bài hát)
• 写真しゃしんを 撮とる (shashin o toru): chụp (ảnh)
• 歯はを みがく (ha o migaku): đánh (răng)
• 手てを 洗あらう (te o arau): rửa (tay)
• 前まえ (mae): phía trước; trước (khi)

Ngữ pháp 1 / 3: Biết làm〜

Nが できます／Vる ことが できます: biết〜, có thể〜, làm được〜

• Danh từ＋が できます: biết một kỹ năng: Danh từ chỉ ngôn ngữ, thể thao, kỹ năng nối thẳng với が できます: 日本語にほんごが できます (biết tiếng Nhật), テニスが できます (biết chơi quần vợt). Chú ý trợ từ là が, không phải を.
• Động từ＋ことが できます: Động từ không nối thẳng với が できます được, phải dùng “thể từ điển＋こと”: 泳およぐことが できます, 運転うんてんすることが できます. こと nghĩa là “việc〜”.
• Hai nghĩa: biết〜 / có thể〜: Một là năng lực cá nhân: リンさんは 泳およぐことが できます (Rin biết bơi). Hai là quy định hoặc hoàn cảnh cho phép: ここで カードを 使つかうことが できます (ở đây có thể dùng thẻ). Khi đi du lịch, câu hỏi 「ここで 〜ことが できますか」 cực kỳ hữu ích!
• Phủ định: ことは できません: “Không biết, không thể” dùng できません. Lúc này thường đổi が thành は, mang sắc thái “cái khác thì được, cái này thì không”: 手紙てがみを ぜんぶ 読よむことは できません (không đọc hết được thư).
• を ở lại trước こと: Tân ngữ của động từ vẫn dùng を: 写真しゃしんを 撮とること, 辞書じしょを 使つかうこと. Cả cụm 「〜を〜こと」 xong mới nối với が できます.

• わたしは 日本語にほんごが すこし できます。 — Tôi biết một chút tiếng Nhật.
• リンさんは 泳およぐことが できます。 — Rin biết bơi.
• くまたさんは 運転うんてんすることが できます。 — Kumata biết lái xe.
• ここで 写真しゃしんを 撮とることが できますか。 — Ở đây có thể chụp ảnh không?
• この 店みせで カードを 使つかうことが できます。 — Quán này có thể dùng thẻ.
• 手紙てがみを ぜんぶ 読よむことは できません。 — Không thể đọc hết thư.

Ngữ pháp 2 / 3: Thích làm〜

Vる のが 好すきです: thích làm〜 (dùng được cả với 嫌きらい・上手じょうず・下手へた)

• Động từ＋の＝「việc làm〜」: Bạn đã học 「Nが 好すきです」. Muốn nói thích “làm” một việc, hãy đưa động từ về thể từ điển rồi thêm の: 泳およぐのが 好すきです (thích bơi).
• Bốn người bạn thân đều nối được: 好すき (thích), 嫌きらい (ghét), 上手じょうず (giỏi), 下手へた (kém) đều dùng “Vるのが” ở phía trước: 料理りょうりを 作つくるのが 下手へたです (nấu ăn không giỏi).
• を ở bên trong, が ở sau の: 本ほんを 読よむのが 好すきです: 「本ほんを 読よむ」 là cả một khối, thêm の rồi mới nối が 好すきです. を đi với động từ, が đi với 好すき, mỗi trợ từ lo một việc.
• Dùng こと hay の?: Trước できます cố định dùng こと (泳およぐことが できます). Với nhóm 好すき・上手じょうず, dùng の là tự nhiên nhất. Cứ nhớ vậy là không sai.
• Hỏi sở thích của người khác: なにを するのが 好すきですか (Bạn thích làm gì?). する (làm) là thể từ điển của します.

• わたしは 写真しゃしんを 撮とるのが 好すきです。 — Tôi thích chụp ảnh.
• ねこ先生せんせいは 食たべるのが 好すきです。 — Thầy Mèo thích ăn.
• くまたさんは 歌うたを 歌うたうのが 上手じょうずです。 — Kumata hát rất giỏi.
• リンさんは 料理りょうりを 作つくるのが 下手へたです。 — Rin nấu ăn không giỏi.
• 朝あさ 早はやく 起おきるのが 嫌きらいです。 — Tôi ghét dậy sớm.
• なにを するのが 好すきですか。 — Bạn thích làm gì?

Ngữ pháp 3 / 3: Trước khi〜

Vる 前まえに／Nの 前まえに: trước khi〜 (việc ở vế sau làm trước)

• Vる 前まえに: trước khi làm〜: Thể từ điển＋前まえに, phía sau là “việc làm trước”: 寝ねる 前まえに 歯はを みがきます (đánh răng trước khi ngủ). Thứ tự là: đánh răng → rồi ngủ.
• Nの 前まえに: danh từ phải thêm の: Sau danh từ thêm の trước: ごはんの 前まえに (trước bữa ăn), テストの 前まえに (trước kỳ thi), じゅぎょうの 前まえに (trước giờ học; じゅぎょう＝tiết học, giờ học).
• Phía trước luôn dùng thể từ điển: Dù nói chuyện hôm qua, trước 前まえに vẫn là thể từ điển, quá khứ chỉ thể hiện ở cuối câu: きのう 寝ねる 前まえに 手紙てがみを 読よみました (hôm qua trước khi ngủ tôi đã đọc thư).
• Cùng một từ với “phía trước” chỉ vị trí: Bạn đã học えきの 前まえに コンビニが あります (trước nhà ga có cửa hàng tiện lợi) ＝vị trí. Còn ごはんの 前まえに hôm nay＝thời gian. Cách phân biệt: phía trước là địa điểm (えき, みせ) thì là vị trí; phía trước là sự kiện hay hoạt động (ごはん, テスト, じゅぎょう) hoặc động từ thể từ điển thì là thời gian.
• Thứ tự ý nghĩa giống tiếng Việt: “Trước khi ngủ thì đánh răng” ＝寝ねる 前まえに 歯はを みがきます. Vế “trước khi” đứng đầu câu giống hệt tiếng Việt, chỉ khác là 前まえに đứng sau động từ. Rất dễ nhớ!

• 寝ねる 前まえに 歯はを みがきます。 — Đánh răng trước khi ngủ.
• ごはんの 前まえに 手てを 洗あらいます。 — Rửa tay trước bữa ăn.
• 電車でんしゃに 乗のる 前まえに きっぷを 買かいます。 — Mua vé trước khi đi tàu điện. (乗のる＝đi, lên (xe))
• 日本にほんに 来くる 前まえに 日本語にほんごを 勉強べんきょうしました。 — Trước khi đến Nhật, tôi đã học tiếng Nhật.
• まいにち 寝ねる 前まえに 日本語にほんごを 勉強べんきょうします。 — Mỗi ngày trước khi ngủ tôi học tiếng Nhật.