Bài 17: コンビニは どこに ありますか

N5 · Bài 17 · 20 phút — Nói được “có gì”, “ở đâu”, thêm trước・sau・trên・dưới để tìm đồ ở Nhật không bị lạc

Tiếng Việt phân biệt「có」và「ở」, còn tiếng Nhật dùng cùng một động từ cho cả hai và chỉ cần xem chủ thể có phải vật sống không! Học xong bài này, bạn có thể hỏi tìm đồ ở nhà ga hay cửa hàng tiện lợi. Xem truyện bốn khung trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng あります／います để nói「có 〜」: đồ vật dùng あります, người và động vật dùng います
• Dùng に để nói đồ vật hay người「ở đâu」, và biết hỏi「〜は どこに ありますか」
• Dùng 上うえ・下した・中なか・前まえ・後うしろ・となり để nói vị trí
• Phân biệt は và が: biết hỏi「だれが」「なにが」, và nói「日本語にほんごが わかります」

Cơm nắm đâu rồi?

Vừa xuống tàu là đói bụng. Trong cửa hàng tiện lợi trước ga, lại là Kumata đang làm thêm! (駅えき＝nhà ga; たな＝cái kệ; 中なか＝bên trong; 上うえ＝phía trên; 前まえ＝phía trước)

Đồ vật dùng あります, người và động vật dùng います. Thầy Mèo ngồi trên kệ là vật sống nên dùng 「います」!

Từ dùng khi tìm đồ

• あります (arimasu): có; ở (đồ vật)
• います (imasu): có; ở (người・động vật)
• わかります (wakarimasu): hiểu, biết
• 上うえ (ue): trên, phía trên (thượng)
• 下した (shita): dưới, phía dưới (hạ)
• 中なか (naka): trong, bên trong (trung)
• 前まえ (mae): trước, phía trước (tiền)
• 後うしろ (ushiro): sau, phía sau (hậu)
• となり (tonari): bên cạnh, kế bên
• コンビニ (konbini): cửa hàng tiện lợi
• 駅えき (eki): nhà ga
• トイレ (toire): nhà vệ sinh
• たな (tana): cái kệ, giá để hàng
• つくえ (tsukue): cái bàn (bàn học)
• かばん (kaban): cái túi, cặp
• おにぎり (onigiri): cơm nắm
• ねこ (neko): con mèo
• いぬ (inu): con chó
• おかね (okane): tiền
• 日本語にほんご (nihongo): tiếng Nhật (日本語＝Nhật Bản ngữ)

Ngữ pháp 1 / 4: あります・います

「Có」đồ vật dùng あります,「có」người và động vật dùng います

• Đồ vật dùng あります: Cửa hàng, nhà vệ sinh, tiền, cái bàn, cơm nắm… những thứ không tự di chuyển đều dùng あります. Cây cối cũng tính là đồ vật.
• Người và động vật dùng います: Người, thầy cô, mèo, chó… sinh vật tự di chuyển được thì dùng います.
• Phủ định và quá khứ chia theo dạng ます: あります → ありません (không có)・ありました (đã có)・ありませんでした. います → いません・いました・いませんでした.
• Cũng có nghĩa「sở hữu」: おかねが あります＝có tiền; おかねが ありません＝không có tiền. Khi nói về mình, không cần lần nào cũng nói わたしは.

• トイレが あります。 — Có nhà vệ sinh.
• いぬが います。 — Có con chó.
• おかねが ありません。 — Không có tiền.
• おかねが ありますか。──はい、あります。 — Bạn có tiền không? ── Có.
• ねこが いません。 — Không có mèo.

Ngữ pháp 2 / 4: 〜に (địa điểm)

Thêm に sau địa điểm để nói đồ vật hay người「ở đâu」

• に ghim địa điểm: Đồ vật hay người ở đâu thì thêm に sau địa điểm: コンビニに います (ở cửa hàng tiện lợi). Động từ あります／います luôn đặt ở cuối câu.
• Hai thứ tự: 「Địa điểm に Nが あります」＝ở đó có N (N là thông tin mới). 「Nは Địa điểm に あります」＝N ở đó (cả hai đã biết đang nói về N).
• Cách hỏi: Hỏi đồ vật ở đâu: トイレは どこに ありますか. Hỏi ở đó có gì: そこに なにが ありますか. Hỏi ai ở đó: そこに だれが いますか.
• Trả lời ngắn cũng được: Trả lời địa điểm cũng có thể dùng です đã học:「駅えきの 前まえです。」(Ở trước ga.)

• 駅えきの 前まえに コンビニが あります。 — Trước ga có cửa hàng tiện lợi.
• トイレは どこに ありますか。 — Nhà vệ sinh ở đâu?
• せんせいは コンビニに います。 — Thầy ở cửa hàng tiện lợi.
• ここに おにぎりが あります。 — Ở đây có cơm nắm.
• いぬは あそこに います。 — Con chó ở đằng kia.

Ngữ pháp 3 / 4: Từ chỉ vị trí

「N の＋từ vị trí」nói được trên, dưới, trong, trước, sau, bên cạnh

• Công thức: Vật mốc＋の＋từ vị trí＋に: かばんの 中なかに (trong túi), 駅えきの 後うしろに (sau nhà ga).
• Sáu từ vị trí: 上うえ＝trên, 下した＝dưới, 中なか＝trong, 前まえ＝trước, 後うしろ＝sau, となり＝bên cạnh (kế bên).
• となり＝sát ngay bên cạnh: Sát ngay bên cạnh, giữa không có gì khác. Dùng cho nhà cửa, con người…, thường là hai thứ cùng loại đứng cạnh nhau: コンビニの となり (cạnh cửa hàng tiện lợi), リンさんの となり (cạnh Rin).
• に sau từ vị trí: Khi tiếp theo muốn nói「có／ở」, thêm に sau từ vị trí: たなの 下したに ねこが います. Hỏi vị trí cũng được: ねこは どこに いますか. ── つくえの 上うえです.

• かばんの 中なかに おかねが あります。 — Trong túi có tiền.
• たなの 下したに ねこが います。 — Dưới kệ có con mèo.
• 駅えきの 後うしろに コンビニが あります。 — Sau nhà ga có cửa hàng tiện lợi.
• トイレは コンビニの となりに あります。 — Nhà vệ sinh ở cạnh cửa hàng tiện lợi.
• せんせいは リンさんの 後うしろに います。 — Thầy ở sau lưng Rin.

Ngữ pháp 4 / 4: が

が nhấn mạnh danh từ đứng trước: thông tin mới, từ nghi vấn, và「hiểu cái gì」

• が: trọng tâm ở danh từ đứng trước: Danh từ trước が là「nhân vật chính」và là thông tin mới mà người nghe muốn biết: 駅えきの 前まえに コンビニが あります.
• Từ nghi vấn làm chủ ngữ luôn dùng が: だれが いますか (ai ở đó?), なにが ありますか (có gì?), だれが 食たべましたか (ai đã ăn?). Câu trả lời cũng dùng が: せんせいが 食たべました.
• 「Hiểu cái gì」dùng が: 日本語にほんごが わかります (hiểu tiếng Nhật). Thứ mình hiểu dùng が, không phải を.
• Phân công giữa は và が: は＝「còn về 〜」, chủ đề ai cũng biết, trọng tâm ở phía sau (ở đâu? là gì?). が＝trọng tâm ở danh từ đứng trước (là ai? có gì?).

• だれが いますか。──せんせいが います。 — Ai ở đó? ── Thầy ở đó.
• なにが ありますか。──おにぎりが あります。 — Có gì? ── Có cơm nắm.
• 日本語にほんごが わかりますか。──はい、わかります。 — Bạn hiểu tiếng Nhật không? ── Có, tôi hiểu.
• 日本語にほんごが わかりません。 — Tôi không hiểu tiếng Nhật.
• だれが 食たべましたか。 — Ai đã ăn vậy?