Bài 91: 寒がる・知りたがる

N4 · Bài 91 · 17 phút — Nói về cảm giác và mong muốn của “người khác”: (cậu ấy) thấy lạnh, (cậu ấy) rất muốn đi

Bài trước đã ôn lại một năm ở Nhật. Bạn đã biết nói “tôi lạnh”, “tôi muốn”, “tôi muốn đi” rồi, nhưng khi nói về “người khác”, tiếng Nhật phải đổi cách nói, vì cảm giác trong lòng người khác bạn chỉ nhìn thấy qua vẻ bề ngoài. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 〜がる để nói cảm giác của người khác: くまたは 寒さむがって います (Kumata trông có vẻ đang lạnh)
• Dùng 〜たがる để nói điều người khác muốn làm: みんな 知しりたがって います (ai cũng rất muốn biết)
• Phân biệt rõ: nói về mình dùng 寒さむい・ほしい・〜たい, nói về người khác dùng がる・たがる

Bác Gấu giấu chuyện

Tròn một năm ở Nhật. Ảnh chụp ở くまや, nhưng bác chủ không nói gì. (別べつの = khác; おかわり = thêm một bát)

Nói cảm giác của người khác dùng 〜がる, điều người khác muốn làm dùng 〜たがる. Ở khung 4, Rin nhìn cái bát không thầy giơ lên và nói thầy “ほしがって います”: thấy được vẻ bề ngoài thì dùng がる. Đây là kiểu trêu giữa bạn bè, trước mặt bề trên hay nơi trang trọng thì nên tránh. Bác Gấu cuối cùng cũng chịu mở lời, bài sau bác sẽ kể chuyện bốn mươi năm trước.

Từ vựng bài này: nói về cảm giác người khác

• 寒さむがる (samugaru): (người khác) thấy lạnh, trông có vẻ lạnh
• こわい (kowai): đáng sợ; (tôi) thấy sợ
• こわがる (kowagaru): (người khác) sợ
• いや (iya): không muốn, ghét (tính từ đuôi な)
• いやがる (iyagaru): (người khác) không muốn, tỏ ra ghét
• ほしがる (hoshigaru): (người khác) rất muốn có
• 知しりたがる (shiritagaru): (người khác) rất muốn biết
• 話はなし (hanashi): câu chuyện, chuyện muốn nói
• 別べつの (betsu no): khác, cái khác
• 前まえは (mae wa): trước đây (là ~)
• おかわり (okawari): thêm một bát, xin thêm
• 店長てんちょう (tenchō): chủ quán, quản lý cửa hàng
• 子こども (kodomo): trẻ con

Ngữ pháp 1 / 2: 〜がる

Tính từ chỉ cảm giác・tâm trạng bỏ い + がる = (người khác) thấy ~, trông có vẻ ~: 寒さむい → 寒さむがる

• Cách làm: tính từ cảm giác bỏ い + がる: Chỉ tính từ chỉ “cảm giác, tâm trạng” mới thêm được がる (寒さむい・暑あつい・こわい・ほしい・いたい); tính từ miêu tả đồ vật như 大おおきい, 高たかい thì không thêm được. Tính từ đuôi い bỏ い: 寒さむい→寒さむがる, 暑あつい→暑あつがる, こわい→こわがる, ほしい→ほしがる. Một số ít tính từ đuôi な chỉ tâm trạng thì thêm thẳng: いや→いやがる.
• Vì sao phải thêm がる?: 寒さむい・こわい・ほしい là “cảm giác trong lòng mình”, chỉ chính người đó biết. Khi nói về người khác, bạn chỉ thấy vẻ ngoài (run, trốn đi, nhìn chằm chằm), nên dùng がる = “tỏ ra vẻ ~”.
• がる thành động từ nhóm Ⅰ: 寒さむがります・寒さむがって います・寒さむがらない・寒さむがりません. Vẻ đang diễn ra trước mắt thường dùng 〜がって います; nói một người vốn hay như vậy thì dùng 〜がります.
• Đối tượng dùng を: Khi là tính từ thì dùng が: 犬いぬが こわい, ケーキが ほしい. Thêm がる thành động từ rồi thì đối tượng đổi sang を: 犬いぬを こわがる, ケーキを ほしがる.

• 子こどもが 寒さむがって います。 — Đứa bé trông có vẻ đang lạnh.
• くまたは 夏なつは いつも 暑あつがって います。 — Mùa hè Kumata lúc nào cũng kêu nóng.
• 犬いぬが 大おおきい 音おとを こわがって います。 — Con chó rất sợ tiếng động lớn.
• 妹いもうとは 新あたらしい スマホを ほしがって います。 — Em gái rất muốn có điện thoại mới.
• 子こどもが 薬くすりを いやがって、飲のみません。 — Đứa bé ghét uống thuốc, nhất quyết không chịu uống.

Ngữ pháp 2 / 2: 〜たがる

Gốc thể ます + たがる = (người khác) muốn làm ~: 知しります → 知しりたがる (đổi い của たい thành がる)

• Cách làm: gốc thể ます + たがる: Nối giống hệt 〜たい, chỉ đổi い thành がる: 行いきます→行いきたがる, 食たべます→食たべたがる, します→したがる, 来きます→来きたがる.
• Chia giống động từ nhóm Ⅰ: たがります・たがって います・たがらない・たがりません・たがって いました. Vẻ đang diễn ra trước mắt dùng 〜たがって います; thói quen, tính cách thường ngày dùng 〜たがります: 子こどもは 外そとに 行いきたがります.
• Đối tượng chỉ dùng を: Với 〜たい thì dùng を hay が đều được (すしが 食たべたい). Thành たがる thì chỉ dùng được を: 妹いもうとは すしを 食たべたがって います.
• Cẩn thận với bề trên: がる・たがる là đoán tâm trạng người khác từ bên ngoài. Nói về bề trên, khách, hay trong dịp trang trọng thì nghe hơi thiếu lịch sự, lúc đó đổi sang 〜たいと 言いって います (người ấy nói muốn ~). Với bạn bè thân thì không sao. Ở khung 4 Rin nói thẳng trước mặt Thầy Mèo là cố ý trêu, nên mới buồn cười.

• みんな 知しりたがって いますよ。 — Ai cũng rất muốn biết đấy.
• 店長てんちょうは 写真しゃしんの 話はなしを したがりません。 — Bác chủ không muốn nói chuyện bức ảnh.
• 妹いもうとは ラーメンを 食たべたがって います。 — Em gái rất muốn ăn ramen.
• 子こどもは 外そとに 行いきたがります。 — Đứa bé lúc nào cũng muốn chạy ra ngoài.
• くまたは いつも 団子だんごを 買かいたがります。 — Kumata lúc nào cũng muốn mua bánh dango.
• 先生せんせいは 京都きょうとに 行いきたいと 言いって いました。 — Thầy nói thầy muốn đi Kyoto. (Nói về bề trên thế này lịch sự hơn)