Bài 57: 地図、読んで あげる！

N4 · Bài 57 · 18 phút — Nói "mình giúp bạn ~", "bạn giúp mình ~", "mình nhờ người ta giúp ~" và "mong bạn ~"

Bài trước ta học あげる・くれる・もらう để "cho đồ vật". Bài này gắn chúng vào sau thể て, thứ được trao đi không còn là đồ vật mà là "sự giúp đỡ"! Cuối cùng học thêm 〜て ほしい để nói bạn mong người khác làm gì.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng thể て＋あげる／くれる để nói "mình giúp người khác làm ~" và "người khác giúp mình làm ~": くまたが 地図ちずを 読よんで くれました。(Kumata đã đọc bản đồ giúp mình)
• Dùng thể て＋もらう để nói "mình nhờ người khác giúp ~ / mình được người khác giúp": くまたに 紹介しょうかいして もらいました。(Mình đã nhờ Kumata giới thiệu giúp)
• Dùng 〜て ほしい／〜ないで ほしい để nói "mong người khác làm ~ / đừng làm ~": 遅刻ちこくしないで ほしいです。(Mong bạn đừng đến trễ)

Rin bắt đầu đi làm thêm!

Bài trước, ông nội gửi tấm bản đồ vẽ tay mới vẽ được nửa chừng. Rin nhìn mãi vẫn chẳng hiểu... (紹介しょうかい＝giới thiệu; 敬語けいご＝kính ngữ; 覚おぼえる＝ghi nhớ; おごる＝mời; お給料きゅうりょう＝lương)

てあげる・てくれる・てもらう xem "ai giúp ai"; てほしい＝mong người khác làm. Bài sau: Bác Gấu có vẻ muốn nói gì đó...

Từ vựng bài này: giúp đỡ, giới thiệu, dẫn đường

• 紹介しょうかいする (shōkai suru): giới thiệu
• 手伝てつだう (tetsudau): giúp đỡ
• 教おしえる (oshieru): dạy; chỉ, nói cho biết
• 貸かす (kasu): cho mượn
• 撮とる (toru): chụp (ảnh)
• 案内あんないする (annai suru): dẫn đường, hướng dẫn
• 持もつ (motsu): cầm, xách
• 覚おぼえる (oboeru): nhớ, học thuộc
• おごる (ogoru): mời (trả tiền)
• 遅刻ちこくする (chikoku suru): đến trễ
• 働はたらく (hataraku): làm việc, đi làm
• 敬語けいご (keigo): kính ngữ
• バイト (baito): việc làm thêm
• 給料きゅうりょう (kyūryō): lương

Ngữ pháp 1 / 2: てあげる・てくれる・てもらう

Thể て＋あげる／くれる／もらう: thứ được trao đi không phải đồ vật mà là "sự giúp đỡ"

• Bài trước cho đồ vật, bài này cho "sự giúp đỡ": Bài trước: 本ほんを あげる (tặng sách). Bài này đổi hành động sang thể て rồi gắn vào: 本ほんを 読よんで あげる (đọc sách cho người ấy nghe). Quy tắc về hướng không đổi, chỉ là thứ trao đi giờ là "sự giúp đỡ".
• 〜て あげる: mình (phía này) giúp người khác: Chủ ngữ là người giúp. Người được giúp dùng trợ từ vốn có của động từ: 教おしえる・貸かす vốn dùng に (ピヨちゃんに 教おしえて あげる); 撮とる・持もつ dùng の (くまたの 写真しゃしんを 撮とって あげる); 手伝てつだう thì dùng を (くまたを 手伝てつだって あげる).
• 〜て くれる: người khác giúp mình (phía này): Chủ ngữ là người giúp, dùng が hoặc は; người hưởng lợi là "mình" nên thường không nói ra: くまたが 地図ちずを 読よんで くれました。 Người Nhật dùng くれる cũng là để bày tỏ lòng biết ơn "cảm ơn bạn".
• 〜て もらう: mình được người khác giúp: Chủ ngữ đổi thành "mình", người giúp dùng に: わたしは くまたに 読よんで もらいました。 Cùng một việc với くれる, chỉ khác chỗ đứng: くれる nói từ phía người giúp, もらう nói từ phía "mình" là người nhận. もらう thường mang cảm giác "là mình nhờ". Với thầy cô, bề trên còn có cách nói lịch sự hơn, sẽ học sau.

• ピヨちゃんに 宿題しゅくだいを 教おしえて あげました。 — Mình dạy Piyo (em gái Kumata, học sinh tiểu học) làm bài tập. (ちゃん＝cách gọi thân mật dành cho trẻ nhỏ)
• うさみさんが 敬語けいごを 教おしえて くれました。 — Chị Usami đã dạy mình kính ngữ.
• 駅えきで 知しらない 人ひとが 道みちを 教おしえて くれました。 — Ở nhà ga, một người lạ đã chỉ đường cho mình.
• くまたに ホテルを 案内あんないして もらいました。 — Kumata đã dẫn mình đi tham quan khách sạn.
• ねこ先生せんせいに 写真しゃしんを 撮とって もらいました。 — Mình đã nhờ Thầy Mèo chụp ảnh giúp. (Với thầy cô còn có cách nói lịch sự hơn, sẽ học sau)

Ngữ pháp 2 / 2: てほしい

(Người)に＋thể て＋ほしい: mong (người khác) làm ~; ないで ほしい: mong người khác đừng ~

• Nâng cấp ほしい: từ "đồ vật" sang "hành động của người khác": Đã học: ラーメンが ほしい＝muốn có ramen (đồ vật). Bài này: thể て＋ほしい＝mong người khác làm: リンさんに おごって ほしい (mong Rin mời).
• Mong "ai" làm? Dùng に: Sau người làm hành động dùng に, giống 〜て もらう: リンさんに 覚おぼえて ほしい。Muốn nhấn mạnh "còn riêng Rin thì", có thể nói リンさんには。
• Mong người khác đừng ~: ないで ほしい: Dùng thể ない＋で, giống 〜ないで ください đã học: 遅刻ちこくしないで ほしい、忘わすれないで ほしい。Không phải しなくて!
• Tự mình muốn làm dùng たい; cẩn thận khi nói với bề trên: Tự mình muốn ăn: 食たべたい。Mong người khác làm: 〜て ほしい。Ngoài ra, nói 〜て ほしいです trực tiếp với thầy cô, khách nghe hơi như đưa yêu cầu; với người ngang hàng có thể dùng 〜て ください, với bề trên, khách sau này sẽ học cách nhờ lịch sự hơn. ほしい là tính từ い, quá khứ là ほしかった。

• 先生せんせいに 宿題しゅくだいを 少すくなく して ほしいです。 — Em mong thầy cho ít bài tập hơn.
• くまたに 写真しゃしんを 撮とって ほしい。 — Mình muốn Kumata chụp ảnh giúp. (thể thường)
• ねこ先生せんせいには、わたしの ケーキを 食たべないで ほしいです。 — Mình mong Thầy Mèo đừng ăn bánh của mình.
• 電車でんしゃの 中なかで 電話でんわしないで ほしいです。 — Mong mọi người đừng nói chuyện điện thoại trên tàu điện.
• はやく 春はるに なって ほしいです。 — Mong mùa xuân đến nhanh quá. (に ở đây là に của 〜に なる "trở thành ~", không phải người được mong)