Bài 114: から〜にかけて・ごとに・てからでないと

N3 · Bài 114 · 18 phút — Từ ~ đến ~, mỗi ~, chưa ~ thì không thể ~: đọc dự báo thời tiết và lịch tàu xe

Rin đang đi thực tập dẫn tour ở Kyoto, tranh thủ giờ trống cùng Thầy Mèo ghé tiệm wagashi này để hỏi tin về はな. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 〜から〜に かけて để nói “từ ~ đến ~ (khoảng / cả vùng / cả quãng thời gian)” và nghe hiểu dự báo thời tiết
• Dùng 〜ごとに để nói “cứ mỗi ~ một lần”, “mỗi một ~ đều”, đọc hiểu lịch tàu, xe buýt
• Phân biệt ごとに và おきに: 1日にちおき là “cách một ngày”, không phải “mỗi ngày”
• Dùng 〜てからでないと／〜てからでなければ để nói “chưa ~ thì không thể ~”

Điều kiện của chủ tiệm

Bài trước, Rin đi theo đoàn tour đến Kyoto và cuối cùng bước vào tiệm wagashi đó. (お客様きゃくさま＝khách hàng; 試食ししょく＝ăn thử)

から〜に かけて＝từ ~ đến ~; ごとに＝mỗi ~; てからでないと＝chưa ~ thì không thể ~. Tối nay, Rin sẽ viết bức thư tiếng Nhật đầu tiên ở ryokan.

Từ vựng bài này: phạm vi, mỗi ~, trước ~

• 〜から 〜に かけて (kara ~ ni kakete): từ ~ đến ~ (cả vùng / cả quãng thời gian, đại khái)
• 〜ごとに (goto ni): mỗi ~ (một lần); mỗi một ~ đều
• 〜おきに (oki ni): cách ~ (ôn tập)
• 〜てからでないと／〜てからでなければ (te kara de nai to / te kara de nakereba): chưa ~ thì (không thể) ~
• 天気予報てんきよほう (tenki yohō): dự báo thời tiết
• 台風たいふう (taifū): bão (台風 = đài phong)
• 許可きょか (kyoka): cho phép, đồng ý (許可 = hứa khả)
• 試食ししょく (shishoku): ăn thử (試食 = thí thực)
• 〜軒けん (ken): ~ cửa tiệm / ngôi nhà (từ đếm nhà, cửa hàng)
• 旅館りょかん (ryokan): ryokan, nhà trọ kiểu Nhật (旅館 = lữ quán)
• 関東かんとう・東北とうほく (Kantō / Tōhoku): Kantō・Tōhoku (tên vùng của Nhật; 関東 = Quan Đông, 東北 = Đông Bắc)
• 止とまる (tomaru): (Xe) dừng
• 混こむ (komu): đông đúc, chật
• 味あじ (aji): hương vị
• チェックイン (chekkuin): làm thủ tục nhận phòng (check-in)

Ngữ pháp 1 / 3: から〜にかけて

〜から〜に かけて＝từ ~ đến ~ (khoảng / cả quãng thời gian): điểm đầu và điểm cuối đều chỉ là đại khái, nghe nhiều nhất trong dự báo thời tiết.

• 〜から〜に かけて＝từ ~ đến ~ (khoảng): Nói về một “phạm vi”: thời gian (午後ごごから 夜よるに かけて) hoặc nơi chốn (関東かんとうから 東北とうほくに かけて). Điểm đầu và điểm cuối chỉ là đại khái, cả quãng ở giữa đều nằm trong đó.
• Cách ghép: Danh từ＋から＋danh từ＋に かけて. Vế sau thường là việc kéo dài hoặc xảy ra khắp nơi trong quãng thời gian / vùng đó, như “mưa, tuyết, đông đúc, nhiều”.
• Khác với から〜まで: から〜まで là điểm đầu và điểm cuối chính xác: 店みせは 10時じから 6時じまでです. から〜に かけて là “đại khái quãng đó”, nên không dùng cho mốc giờ chính xác như giờ mở cửa, giờ học.

• 午後ごごから 夜よるに かけて 雨あめが 降ふるでしょう。 — Từ chiều đến tối sẽ mưa.
• 関東かんとうから 東北とうほくに かけて 雪ゆきが 降ふるでしょう。 — Từ Kantō đến Tōhoku sẽ có tuyết.
• 8月がつから 9月がつに かけて 台風たいふうが 多おおいです。 — Từ tháng 8 đến tháng 9 có nhiều bão.
• 朝あさの 7時じから 9時じに かけて 電車でんしゃが 混こみます。 — Khoảng từ 7 giờ đến 9 giờ sáng, tàu điện rất đông.
• 京都きょうとから 大阪おおさかに かけて 雨あめです。 — Từ Kyoto đến Osaka đang mưa.

Ngữ pháp 2 / 3: ごとに・おきに

〜ごとに＝cứ mỗi ~ (một lần), mỗi một ~ đều; 〜おきに＝cách ~ (bỏ qua ở giữa). Dùng nhiều nhất khi xem lịch tàu, xe buýt.

• Số lượng＋ごとに＝cứ mỗi ~ (một lần): 10分ぷんごとに (cứ mỗi 10 phút một lần), 2時間じかんごとに (cứ mỗi 2 tiếng một lần). Thường thấy trong lịch trình, hướng dẫn uống thuốc.
• Danh từ＋ごとに＝mỗi một ~ đều: 店みせごとに (mỗi tiệm), 駅えきごとに (mỗi ga), 一軒いっけんごとに (mỗi nhà). Diễn tả “từng cái một đều”, hay đi cùng “味あじが ちがう”, “止とまる”.
• 〜おきに＝cách ~: おきに chỉ đi với từ chỉ số lượng. Với “phút, giờ” thì 10分ぷんおき và 10分ぷんごと gần như giống nhau. Nhưng với đơn vị như “1日にち” (một ngày): 1日にちおき＝cách một ngày (hai ngày một lần), còn 1日にちごと＝mỗi ngày.

• 電車でんしゃは 10分ぷんごとに 来きます。 — Cứ 10 phút có một chuyến tàu điện.
• この 電車でんしゃは 駅えきごとに 止とまります。 — Chuyến tàu này ga nào cũng dừng.
• 店みせごとに 味あじが ちがいます。 — Mỗi tiệm có một hương vị khác nhau.
• この 薬くすりは 6時間じかんごとに 飲のんで ください。 — Xin hãy uống thuốc này cứ 6 tiếng một lần.
• 1日にちおきに 走はしって います。 — Tôi chạy bộ cách một ngày một lần.

Ngữ pháp 3 / 3: てからでないと

〜てからでないと／〜てからでなければ＝chưa ~ thì (không thể) ~: vế sau là phủ định hoặc ý tiêu cực (không thể, không được, khó mà).

• 〜てからでないと＝chưa ~ thì (không thể) ~: Nói quy tắc thứ tự “A trước, rồi mới B”: お客様きゃくさまに 聞きいてからでないと、お教おしえ できません (chưa hỏi khách thì không thể nói cho bạn biết).
• Cách ghép: Thể て＋からでないと／からでなければ. でなければ trang trọng hơn, hay thấy trong thông báo, quy định, lời giải thích của cửa tiệm; nghĩa thì giống nhau.
• Vế sau là phủ định: Vế sau là phủ định hoặc ý tiêu cực (không thể, không được, khó mà): 〜できません, phủ định của thể khả năng (入はいれません), 〜ては いけません. Không thể đi với “có thể ~”. Nhắc nhỏ: お教おしえ する (khiêm nhường: tôi nói cho bạn biết) đổi する thành thể khả năng できる thì thành お教おしえ できる (có thể nói cho bạn biết); phủ định là お教おしえ できません.
• So với 〜てから: 〜てから＝làm xong A rồi mới làm B, chỉ nói về thứ tự: 手紙てがみを 書かいてから 来きます. 〜てからでないと＝chưa làm A thì B không làm được, nhấn mạnh “điều kiện”.

• お客様きゃくさまの 許可きょかを もらってからでないと、お教おしえ できません。 — Chưa được khách đồng ý thì không thể nói cho bạn biết.
• チケットを 買かってからでないと、入はいれません。 — Chưa mua vé thì không thể vào.
• 手てを 洗あらってからでなければ、食たべては いけません。 — Chưa rửa tay thì không được ăn.
• 天気予報てんきよほうを 見みてからでないと、決きめられません。 — Chưa xem dự báo thời tiết thì không thể quyết định.
• チェックインしてからでないと、お部屋へやに 入はいれません。 — Chưa làm xong thủ tục nhận phòng thì không thể vào phòng.