Bài 185: がてら・かたわら・ながらに・と相まって
N1 · Bài 185 · 18 phút — Tiện thể làm thêm, ngoài nghề chính, rưng rưng/bẩm sinh/từ xưa, hòa quyện bổ trợ: lần đầu Rin làm hướng dẫn viên cho ông nội!
Bài trước ở Asakusa, ông nội đã ăn melon pan "五十年前の ごとく" như năm mươi năm trước. Hôm nay Rin chính thức làm hướng dẫn viên, dẫn ông nội đi dạo Tokyo. Bài này học bốn cách nói: がてら／かたがた (tiện thể～, kết hợp～), かたわら (ngoài nghề chính), ながらに (giữ nguyên trạng thái: rưng rưng nước mắt, bẩm sinh, từ xưa), と相まって (hai yếu tố hòa quyện bổ trợ nhau). Xem truyện tranh trước nhé!
Học xong bài này, bạn có thể:
- Dùng がてら／かたがた để nói "tiện thể～, kết hợp～": 散歩がてら、お礼かたがた
- Dùng かたわら để nói "bên cạnh (nghề chính)～, đồng thời còn～": ガイドの かたわら、通訳も する
- Dùng ながらに／ながらの để nói "giữ nguyên trạng thái～": 涙ながらに、生まれながらの（生まれる＝sinh ra）、昔ながらの
- Dùng と相まって để nói "kết hợp với～ nên càng～": 景色が 天気と 相まって
Rin dẫn tour Tokyo một ngày
Sau Asakusa, Rin chính thức làm hướng dẫn viên, dẫn ông nội đi dạo từ Yanaka đến Ueno (Từ mới: 散歩＝đi dạo, 通訳＝phiên dịch, 涙＝nước mắt, 景色＝phong cảnh, 相まって＝hòa quyện bổ trợ)
がてら＝tiện thể làm thêm; かたわら＝ngoài nghề chính; ながらに＝giữ nguyên trạng thái; と相まって＝hòa quyện bổ trợ. Tối nay, Rin sẽ mở trang cuối cùng của はな……
Từ vựng bài này: dạo quanh Tokyo trong một ngày
- 〜がてら (gatera): tiện thể～, kết hợp～ (một chuyến làm hai việc)
- 〜かたがた (katagata): tiện thể～, kết hợp～ (trang trọng, dùng trong thư từ)
- 〜かたわら (katawara): bên cạnh (nghề chính)～, đồng thời còn～
- 〜ながらに／ながらの (nagara ni / nagara no): giữ nguyên trạng thái～ (rưng rưng nước mắt, bẩm sinh, từ xưa)
- 〜と相まって (to aimatte): kết hợp với～ nên càng～, hòa quyện bổ trợ
- 散歩 (sanpo): đi dạo (Hán-Việt: tản bộ)
- 上野 (Ueno): Ueno (địa danh ở Tokyo, có công viên, sở thú, khu phố buôn bán)
- ガイド (gaido): hướng dẫn viên
- 通訳 (tsūyaku): phiên dịch (Hán-Việt: thông dịch)
- 涙 (namida): nước mắt (Hán-Việt: lệ)
- 生まれる (umareru): được sinh ra
- 生まれながら (umarenagara): bẩm sinh, từ khi sinh ra
- 景色 (keshiki): phong cảnh, cảnh sắc
- 最高 (saikō): tuyệt nhất, tuyệt vời
- 食べ歩き (tabearuki): vừa đi vừa ăn, ăn khắp nơi
- 観光 (kankō): tham quan, du lịch (Hán-Việt: quan quang)
- 観光客 (kankōkyaku): khách du lịch
- 立派な (rippa na): xuất sắc, tuyệt vời
- 残る (nokoru): còn lại, vẫn còn
- 寄る (yoru): ghé qua, tạt qua (本屋に 寄る)
- 本屋 (hon'ya): hiệu sách
- カフェ (kafe): quán cà phê
- 駅前 (ekimae): trước nhà ga
- お礼 (orei): lời cảm ơn, quà cảm ơn
- ご挨拶 (goaisatsu): lời chào, việc đến thăm hỏi (cách nói lịch sự của 挨拶)
- ご報告 (gohōkoku): báo cáo (cách nói lịch sự của 報告)
- 近況 (kinkyō): tình hình gần đây
- 本業 (hongyō): nghề chính, công việc chính (Hán-Việt: bổn nghiệp)
- 小説 (shōsetsu): tiểu thuyết
- 絵本 (ehon): truyện tranh thiếu nhi, sách tranh
- 作家 (sakka): tác giả, nhà văn
- 才能 (sainō): tài năng, năng khiếu
- 努力 (doryoku): nỗ lực
- 円安 (en'yasu): đồng yên mất giá
- 雰囲気 (fun'iki): bầu không khí
- 静けさ (shizukesa): sự yên tĩnh (danh từ)
- 和菓子 (wagashi): bánh kẹo kiểu Nhật (wagashi)
- 豆腐 (tōfu): đậu phụ
Ngữ pháp 1 / 4: がてら・かたがた
N／V thể ます＋がてら: làm một việc, tiện thể làm luôn việc khác (một chuyến hai mục đích). Trong hoàn cảnh trang trọng, thư từ dùng N＋かたがた: お礼かたがた、ご挨拶に 伺います＝nhân dịp cảm ơn, xin đến thăm hỏi.
- Hình thức: N／V thể ます＋がてら: Danh từ nối thẳng: 散歩がてら、買い物がてら. Động từ dùng thể ます bỏ ます: 送りがてら、遊びがてら. Không đi với thể từ điển.
- Ý nghĩa: một chuyến làm hai việc: Khi làm A, nhân cơ hội đó làm luôn B. Phía sau thường là các động từ chuyển động như 「行く・歩く・寄る・来る」.
- かたがた: dạng trang trọng: N＋かたがた, phía trước thường là お礼・ご挨拶・ご報告. Dùng trong thư từ, thăm hỏi trang trọng: お礼かたがた、近況を ご報告いたします.
- So sánh với ついでに: ついでに cũng là "tiện thể", có thể đứng riêng đầu câu: ついでに、パンも 買った. がてら luôn đứng sau A: lấy A làm chính (hoặc làm cớ), tiện thể làm xong B. Phía sau thường là động từ chuyển động.
- 散歩がてら、パンを 買いに 行こう。 — Đi dạo tiện thể mua bánh mì nhé.
- 友だちを 駅まで 送りがてら、本屋に 寄った。 — Đưa bạn ra ga, tiện thể ghé hiệu sách.
- 買い物がてら、新しい カフェを 見て きた。 — Đi mua đồ, tiện thể xem luôn quán cà phê mới mở.
- お礼かたがた、ご挨拶に 伺います。 — Nhân dịp cảm ơn, đến thăm hỏi.
- お礼かたがた、近況を ご報告いたします。 — Nhân dịp cảm ơn, xin báo cáo tình hình gần đây. (thường dùng trong thư từ)
Ngữ pháp 2 / 4: かたわら
V thể từ điển／N の＋かたわら: bên cạnh (nghề chính)～, đồng thời còn làm một việc khác lâu dài. ガイドの かたわら、通訳も する＝bên cạnh làm hướng dẫn viên, còn kiêm phiên dịch.
- Hình thức: N の／V thể từ điển＋かたわら: Danh từ phải thêm の: ガイドの かたわら、仕事の かたわら. Động từ dùng thể từ điển: 教える かたわら.
- Ý nghĩa: bên cạnh nghề chính, đồng thời～: Phía trước là công việc hoặc vai trò chính (nghề chính, việc học), phía sau là việc khác làm lâu dài (nghề tay trái, sở thích, tình nguyện).
- Khác với ながら: ながら là ngay lúc đó, cùng một thời điểm: 音楽を 聞きながら 勉強する. かたわら là hai việc song song trong một khoảng thời gian dài: 会社の 仕事の かたわら、小説を 書く.
- Hay dùng khi giới thiệu người khác: Thường gặp nhất khi giới thiệu nhân vật, viết lý lịch, tin báo chí: 「～は○○の かたわら、△△も して いる」. Trong truyện, Rin tự giới thiệu theo giọng hướng dẫn viên trang trọng (いたします), nên dùng かたわら rất hợp; còn trò chuyện với bạn bè mà dùng thì sẽ nghe cứng.
- ガイドの かたわら、通訳も して いる。 — Bên cạnh làm hướng dẫn viên, còn kiêm phiên dịch.
- 田中さんは 大学で 教える かたわら、小説を 書いて いる。 — Anh Tanaka bên cạnh việc dạy đại học còn viết tiểu thuyết.
- 父は 会社の 仕事の かたわら、野菜を 作って いる。 — Bố đi làm ở công ty, bên cạnh đó còn trồng rau.
- 熊太は 勉強の かたわら、アルバイトを 三つも して いる。 — Kumata bên cạnh việc đi học còn làm tới ba việc làm thêm.
- 熊太の お母さんは 作家の 仕事の かたわら、日本語を 教えて いる。 — Mẹ của Kumata bên cạnh nghề nhà văn còn dạy tiếng Nhật.
Ngữ pháp 3 / 4: ながらに
N／V thể ます＋ながらに (ながらの): giữ nguyên trạng thái～ không đổi. Chỉ đi với vài từ cố định: 涙ながらに (rưng rưng nước mắt), 生まれながらに (bẩm sinh), 昔ながらの (từ xưa đến nay không đổi).
- Hình thức: vài từ cố định＋ながらに: Thường gặp chỉ có vài từ này: 涙ながらに、生まれながらに／の (生まれ＝sự sinh ra), 昔ながらの、いつもながら. Hãy học thuộc cả cụm như một từ, đừng tự ý ghép.
- Ý nghĩa: giữ nguyên trạng thái～: 涙ながらに＝cứ rưng rưng nước mắt; 生まれながらに＝từ khi sinh ra đã như vậy; 昔ながらの＝từ xưa đến nay không đổi; いつもながら＝vẫn như mọi khi.
- に hay の?: Phía sau là động từ hoặc cả câu: 涙ながらに 話す、生まれながらに 才能が ある. Nối thẳng danh từ: 昔ながらの 作り方、生まれながらの ガイド. Ngoại lệ: いつもながら thường nối thẳng với phần sau (いつもながら おいしい), không thêm に.
- Phân biệt ba ながら: V ます＋ながら＝vừa～ vừa～ (聞きながら); ながらも＝tuy～ nhưng～ (小さいながらも); ながらに＝giữ nguyên trạng thái～ (涙ながらに).
- 祖父は 涙ながらに 昔の 話を した。 — Ông nội rưng rưng nước mắt, kể lại chuyện xưa.
- 田中さんは 生まれながらに 音楽の 才能が ある。 — Anh Tanaka bẩm sinh đã có năng khiếu âm nhạc.
- リンは 生まれながらの ガイドだ。 — Rin là hướng dẫn viên bẩm sinh.
- この 店は 昔ながらの 作り方で 豆腐を 作って いる。 — Tiệm này làm đậu phụ theo cách truyền thống từ xưa không đổi.
- くまやの ラーメンは、いつもながら おいしい。 — Ramen của くまや vẫn ngon như mọi khi.
Ngữ pháp 4 / 4: と相まって
N＋と相まって: hai yếu tố cộng lại, cùng bổ trợ, khiến kết quả rõ rệt hơn. 景色が 天気と 相まって、最高だ＝cảnh đẹp cộng với thời tiết đẹp, thật hoàn hảo.
- Hình thức: N＋と相まって: Sau danh từ thêm と 相まって. Hai cách sắp xếp: 景色が 天気と 相まって／安さと おいしさが 相まって.
- Ý nghĩa: 1＋1＞2: Hai yếu tố cùng tác động, khiến kết quả phía sau mạnh hơn. Không đơn thuần là "cùng với～", mà là "cộng điểm cho nhau (hoặc làm nặng thêm cho nhau)".
- Tốt hay xấu đều được: Kết quả tốt: 才能が 努力と 相まって、夢が かなった. Kết quả xấu cũng được: 雨が 風と 相まって、電車が 止まった.
- Không dùng cho "đi cùng người": "Đi cùng bạn" là 友だちと 一緒に. Phía trước と相まって đặt "điều kiện, đặc điểm, nguyên nhân", không phải người cùng hành động.
- 景色が 天気と 相まって、最高の 一日に なった。 — Cảnh đẹp cộng với trời đẹp, thành ngày tuyệt nhất.
- 才能が 努力と 相まって、夢が かなった。 — Tài năng cộng với nỗ lực, ước mơ đã thành hiện thực.
- 安さと おいしさが 相まって、この 店は いつも 人気だ。 — Giá rẻ cộng với ngon, quán này lúc nào cũng đông khách.
- 円安が アニメの 人気と 相まって、観光客が 増えた。 — Đồng yên mất giá cộng với anime được ưa chuộng, khách du lịch tăng lên.
- 町の 静けさが 古い 建物と 相まって、特別な 雰囲気が ある。 — Sự yên tĩnh của thị trấn cộng với những công trình cổ tạo nên bầu không khí đặc biệt.