Bài 74: 参ります・お持ちします・ございます

N4 · Bài 74 · 18 phút — Hạ thấp hành động của mình, khiến cả câu nói trang trọng hơn: động từ khiêm nhường đặc biệt, お／ご～する, ございます

Kính ngữ có ba loại: tôn kính ngữ nâng đối phương lên (bài trước), khiêm nhường ngữ hạ mình xuống, thể lịch sự (丁寧ていねい語ご) khiến cả câu trang trọng hơn. Bài này học hai loại sau. Cách phân biệt chỉ có một: xem hành động do ai làm. Xem truyện tranh trước nào!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng sáu động từ đặc biệt để nói về hành động của mình: リンと 申もうします (tôi tên là Rin), 台湾たいわんから 参まいりました (tôi đến từ Đài Loan)
• Dùng お／ご～する để nói “tôi làm giúp ngài ~”: お荷物にもつを お持もちします (để tôi xách hành lý giúp ngài)
• Dùng ございます／で ございます để nói “có ~”, “là ~” một cách trang trọng như nhân viên khách sạn

Đĩa trống và hộp quà Kyoto

Bà khách đã ăn một mình ba phần bánh ngọt ở bài trước hiện vẫn ở khách sạn. Hôm nay Rin trực sảnh… (お荷物にもつ＝hành lý; 近ちかく＝gần đây; 方かた＝người (lịch sự); なつかしい＝nhớ, hoài niệm; お見みせ（します）＝tôi muốn cho bà xem, nhưng bị ngắt lời; お電話でんわです＝có điện thoại gọi cho bạn; チェックアウト＝trả phòng)

Khiêm nhường ngữ hạ hành động của mình: お持もちします, 住すんでおります. Bài sau: Rin rất muốn biết bà khách là ai…

Từ vựng bài này: khiêm nhường ngữ ở khách sạn

• 参まいる (mairu): đi・đến (khiêm nhường ngữ)
• 申もうす (mōsu): nói; tên là (khiêm nhường ngữ)
• いたす (itasu): làm (khiêm nhường ngữ)
• 伺うかがう (ukagau): đến thăm; xin hỏi (khiêm nhường ngữ)
• 拝見はいけんする (haiken suru): xem (khiêm nhường ngữ)
• おる (oru): ở, có mặt (khiêm nhường ngữ)
• ございます (gozaimasu): có (trang trọng)
• わたくし (watakushi): tôi (trang trọng)
• 申もうし訳わけございません (mōshiwake gozaimasen): vô cùng xin lỗi (trang trọng)
• お荷物にもつ (onimotsu): hành lý (của ngài)
• 案内あんない (annai): dẫn đường, hướng dẫn
• 連絡れんらく (renraku): liên lạc
• 説明せつめい (setsumei): giải thích
• 呼よぶ (yobu): gọi
• 方かた (kata): (lịch sự) người, vị
• なつかしい (natsukashii): nhớ, hoài niệm
• お宅たく (otaku): nhà (của ngài)
• お手洗てあらい (otearai): nhà vệ sinh
• お皿さら (osara): cái đĩa
• お菓子かし (okashi): bánh kẹo, đồ ăn vặt
• チケット (chiketto): vé
• サイズ (saizu): kích cỡ
• 祖父そふ (sofu): (của tôi) ông (ông nội / ông ngoại)

Ngữ pháp 1 / 3: Động từ khiêm nhường đặc biệt

Sáu động từ đặc biệt cần thuộc: khi nói về hành động của “mình”, dùng cách nói hạ thấp bản thân

• Khiêm nhường ngữ là gì?: Khi nói về hành động của “mình” (hoặc người nhà, đồng nghiệp phía mình), ta hạ mình xuống để tỏ lòng kính trọng với người nhận hành động hoặc người nghe. Chủ ngữ của câu là “tôi”, không phải đối phương.
• Sáu động từ đặc biệt cần thuộc: 行いく・来くる → 参まいる; 言いう → 申もうす; する → いたす; (đến chỗ đối phương) 行いく・(hỏi đối phương) 聞きく → 伺うかがう; 見みる → 拝見はいけんする; いる → おる. 〜ています cũng đổi thành 〜ております: 谷中やなかに 住すんでいます → 谷中やなかに 住すんでおります.
• Nhớ theo cặp với tôn kính ngữ: いらっしゃる (đối phương) ⇄ 参まいる・おる (mình); おっしゃる ⇄ 申もうす; なさる ⇄ いたす; ご覧らんになる ⇄ 拝見はいけんする. Chủ ngữ là đối phương → tôn kính ngữ; chủ ngữ là mình → khiêm nhường ngữ.
• Phân biệt 参まいる và 伺うかがう thế nào?: 参まいる chỉ là “đi, đến” một cách lịch sự: 台湾たいわんから 参まいりました. 伺うかがう là “đến chỗ đối phương” hoặc “hỏi đối phương”: 先生せんせいの お宅たくに 伺うかがいます. Câu thông báo ở ga “電車でんしゃが まいります” không phải tàu tự hạ mình: tàu thuộc phía nhà ga, dùng 参まいる là để nói trang trọng với hành khách đang nghe.

• はじめまして。リンと 申もうします。 — Rất vui được gặp, tôi tên là Rin.
• わたくしは 台湾たいわんから 参まいりました。 — Tôi đến từ Đài Loan.
• あした 三時さんじに 先生せんせいの お宅たくに 伺うかがいます。 — Ba giờ chiều mai tôi sẽ đến thăm nhà thầy/cô.
• ちょっと 伺うかがいますが、お手洗てあらいは どちらですか。 — Xin hỏi, nhà vệ sinh ở đâu ạ?
• チケットを 拝見はいけんします。 — (Nhân viên nhà ga) Tôi xin xem vé của quý khách.
• わたしは 谷中やなかに 住すんでおります。 — Tôi sống ở Yanaka.

Ngữ pháp 2 / 3: お／ご～する

お＋thể ます bỏ ます＋する: cách khiêm nhường nói “tôi làm giúp ngài ~”

• Là gì?: Cách nói khiêm nhường khi tôi làm việc gì đó cho đối phương (xách giúp, dẫn đường, liên lạc với ngài). Hành động do tôi làm, nhưng việc đó liên quan đến đối phương. Hành động do chính đối phương làm thì không dùng được, phải dùng お～になる của bài trước.
• Công thức: お＋(thể ます bỏ ます)＋します: 持もちます→お持もちします; 待まちます→お待まちします; 見みせます→お見みせします. Muốn lịch sự hơn, đổi します thành いたします: お持もちいたします.
• お hay ご?: Động từ thường dùng お: お持もちします, お呼よびします. Từ “hai chữ Hán＋する” dùng ご: 案内あんないする→ご案内あんないします, 連絡れんらくする→ご連絡れんらくします, 説明せつめいする→ご説明せつめいします. Đa số từ Hán dùng ご, nhưng vài từ quen thuộc là ngoại lệ dùng お: お電話でんわします (tôi gọi điện cho ngài). Cứ nhớ quy tắc chung trước đã.
• Khi nào không dùng được?: ① Động từ có khiêm nhường ngữ đặc biệt (見みる・言いう・来くる・行いく・いる・する) không dùng お～する, dùng thẳng từ ở ngữ pháp 1 (拝見はいけんします、申もうします、参まいります、おります、いたします). ② Việc không liên quan đến đối phương thì không dùng: 毎日まいにち 本ほんを 読よみます, không nói お読よみします.

• お荷物にもつを お持もちします。 — Để tôi xách hành lý giúp ngài.
• 駅えきで お待まちします。 — Tôi sẽ đợi ngài ở nhà ga.
• タクシーを お呼よびしましょうか。 — Tôi gọi taxi giúp ngài nhé?
• お部屋へやまで ご案内あんないします。 — Tôi xin dẫn ngài đến phòng.
• あした お電話でんわで ご連絡れんらくいたします。 — Ngày mai tôi sẽ gọi điện liên lạc với ngài.
• 谷中やなかの 地図ちずを お見みせします。 — Tôi xin cho ngài xem bản đồ Yanaka.

Ngữ pháp 3 / 3: ございます (thể lịch sự)

ございます＝あります、で ございます＝です: không nâng ai, không hạ ai, chỉ trang trọng hơn

• Thể lịch sự (丁寧ていねい語ご) là gì?: Không nâng ai, cũng không hạ ai, chỉ làm cả câu nói trang trọng, lịch sự hơn với người nghe. Nghe nhiều nhất ở khách sạn, trung tâm thương mại và thông báo ở nhà ga.
• ございます＝あります: お茶ちゃも ございます (cũng có trà). Phủ định: ございません＝ありません; quá khứ: ございました＝ありました.
• で ございます＝です: こちらは 京都きょうとの お菓子かしで ございます. Chú ý không được bỏ で: ✗ あちらございます → ○ あちらで ございます. Phía sau cũng đừng thêm です.
• Người “có mặt” không dùng ございます: ございます với nghĩa “có／ở” chỉ dùng cho đồ vật. Người có mặt hay không thì dùng kính ngữ của いる: phía mình dùng おります, đối phương dùng いらっしゃいます. Tuy nhiên で ございます (＝です) có thể nói về mình: わたくし、リンで ございます. Ngoài ra ありがとうございます、おはようございます mà bạn đã thuộc từ lâu cũng chứa chính ございます này!

• お手洗てあらいは あちらで ございます。 — Nhà vệ sinh ở bên kia ạ.
• お茶ちゃも ございます。 — Cũng có trà ạ.
• こちらは 京都きょうとの お菓子かしで ございます。 — Đây là bánh của Kyoto ạ.
• 申もうし訳わけございません。その サイズは ございません。 — Vô cùng xin lỗi, chúng tôi không có kích cỡ đó.
• お客きゃくさまの お部屋へやは 五階ごかいで ございます。 — Phòng của quý khách ở tầng năm ạ.
• フロントは こちらで ございます。 — Quầy lễ tân ở bên này ạ.