Bài 139: 決して・めったに・別に・どうしても

N3 · Bài 139 · 18 phút — Tuyệt đối không~, hiếm khi~, không đặc biệt~, dù thế nào cũng~: bốn phó từ phải “đi cặp” với phần cuối câu

Bài trước, Rin đã quyết tâm dưới gốc cây: nhất định phải làm gì đó. Bài này học bốn phó từ: 決けっして, めったに, 別べつに, どうしても. Chúng có điểm chung: hễ nói ra là cuối câu phải “đi cặp”: 決けっして, めったに đi với phủ định; 別べつに đi với phủ định, cũng hay đi với 〜ても いい (~ cũng không sao); どうしても đi với たい hoặc phủ định. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 決けっして〜ない để nói “tuyệt đối không ~”: thề, hứa, cảnh báo mạnh
• Dùng めったに〜ない để nói “hiếm khi ~, hiếm có ~”
• Dùng 別べつに〜ない để nói nhẹ nhàng “cũng không có gì đặc biệt”, dùng 別べつに〜ても いい để nói “~ cũng không sao”, và biết rằng chỉ đáp mỗi “別べつに。” nghe rất lạnh nhạt
• Dùng どうしても〜たい／〜ない để nói “dù thế nào cũng muốn ~” và “kiểu gì cũng không ~ được”

Tiệm dời được, cây phải ở lại

Ủy ban quận đến đo bề rộng đường; kế hoạch làm đường có thể khiến cả くまや lẫn cây cổ thụ phải nhường chỗ. Tối nay Rin đến くまや, muốn nói lòng mình với Bác Gấu. (移うつる＝dọn đi, 守まもる＝bảo vệ)

決けっして・めったに＋phủ định; 別べつに＋phủ định／〜ても いい; どうしても＋たい／phủ định. Câu của Thầy Mèo là cố tình nói sai để gây cười đấy! Bài sau, Rin sẽ lên tiếng trong cuộc họp ở công ty du lịch...

Từ vựng bài này: phó từ đi cặp với cuối câu

• 決けっして (kesshite): tuyệt đối (không), nhất định (không)
• めったに (mettani): hiếm khi, hiếm có
• 別べつに (betsu ni): (không) có gì đặc biệt
• どうしても (dōshitemo): dù thế nào cũng, kiểu gì cũng
• あきらめる (akirameru): bỏ cuộc, từ bỏ
• 守まもる (mamoru): bảo vệ, giữ gìn; tuân thủ
• 移うつる (utsuru): dọn (sang chỗ khác), chuyển
• こんな (konna): như thế này, loại này
• うそを つく (uso o tsuku): nói dối
• 残のこす (nokosu): để lại; (đồ ăn) ăn thừa
• 無理むりを する (muri o suru): cố quá sức, gắng gượng
• ボタン (botan): nút bấm
• 特とくに (toku ni): đặc biệt, nhất là

Ngữ pháp 1 / 4: Tuyệt đối không~

決けっして＋phủ định＝“tuyệt đối không ~”: dùng để thề, hứa, cảnh báo mạnh. Cuối câu luôn là phủ định như ない／ません／ないで ください.

• 決けっして＋phủ định＝tuyệt đối không ~: 決けっして đặt trước động từ, cuối câu nhất định đi với phủ định: あきらめない／あきらめません. Nghĩa là “tuyệt đối không ~, quyết không ~”.
• Ba tình huống thường gặp: ①Thề, quyết tâm: 決けっして あきらめない. ②Cảnh báo: 決けっして 押おさないで ください／〜ては いけない. ③Đánh giá phủ định mạnh: 決けっして 簡単かんたんでは ない (tuyệt đối không đơn giản).
• Khác với ぜんぜん: ぜんぜん＝nói sự thật “hoàn toàn không có”: 昨日きのうは 雨あめが ぜんぜん 降ふらなかった. 決けっして＝mang ý chí hoặc phán đoán mạnh “tuyệt đối sẽ không, tuyệt đối không được”. Chỉ báo cáo sự thật như thời tiết, bài thi thì dùng ぜんぜん.
• Sắc thái rất mạnh: 決けっして là từ rất nghiêm túc, trang trọng, hay dùng trong văn viết hoặc hoàn cảnh rất nghiêm trang. Khẩu ngữ hằng ngày nói “tuyệt đối không” thường dùng 絶対ぜったい（に）〜ない đã học: 絶対ぜったい 食たべない. Dùng 決けっして để nói “tôi tuyệt đối không ăn ớt chuông” nghe hơi quá, nên Rin nói 決けっして あきらめません để cho thấy cậu ấy thật sự đã quyết tâm.

• 木きの ことは、決けっして あきらめません。 — Chuyện cái cây, mình tuyệt đối không bỏ cuộc.
• この ことは 決けっして 忘わすれない。 — Chuyện này mình tuyệt đối sẽ không quên.
• 店長てんちょうは 決けっして うそを つかない。 — Bác Gấu tuyệt đối không nói dối.
• この ボタンは 決けっして 押おさないで ください。 — Nút này xin tuyệt đối đừng bấm.
• これは 決けっして 簡単かんたんな 仕事しごとでは ない。 — Đây tuyệt đối không phải công việc dễ dàng.

Ngữ pháp 2 / 4: Hiếm khi~

めったに＋phủ định＝“hiếm khi ~, hiếm có ~”: số lần rất ít, ít hơn あまり〜ない nhưng không phải hoàn toàn không có.

• めったに＋phủ định＝hiếm khi ~: めったに đặt trước động từ, cuối câu đi với phủ định: めったに 泣なかない／乗のりません. Biểu thị tần suất rất thấp, cỡ vài lần một năm.
• Thang tần suất: いつも (luôn luôn) → よく (thường) → ときどき (thỉnh thoảng) → あまり〜ない (không mấy khi) → めったに〜ない (hiếm khi) → ぜんぜん〜ない (hoàn toàn không / chưa từng). めったに đứng thứ hai từ cuối: hiếm, nhưng không phải bằng không.
• めったに ない＝rất hiếm có: Dùng được cho đồ vật, cơ hội: こんな チャンスは めったに ない (cơ hội như thế này rất hiếm). Cũng bổ nghĩa được cho danh từ: めったに 会あえない 人ひと (người hiếm khi gặp được).
• Khi hỏi thì dùng よく: Hỏi về tần suất thì nói よく: “よく 行いきますか？” Khi trả lời “hiếm khi” mới dùng めったに: “いいえ、めったに 行いきません。”

• 店長てんちょうは めったに 泣なかない。 — Bác Gấu hiếm khi khóc.
• この 町まちでは、雪ゆきは めったに 降ふらない。 — Thành phố này hiếm khi có tuyết.
• タクシーには めったに 乗のりません。 — Tôi hiếm khi đi taxi.
• ねこ先生せんせいは めったに ラーメンを 残のこさない。 — Thầy Mèo hiếm khi ăn thừa ramen.
• こんな チャンスは めったに ない。 — Cơ hội như thế này rất hiếm có.

Ngữ pháp 3 / 4: Không đặc biệt~

別べつに＋phủ định＝“không có gì đặc biệt ~”: nhẹ nhàng phủ nhận “chẳng có gì đặc biệt”. 別べつに〜ても いい＝“~ cũng không sao”.

• 別べつに＋phủ định＝không đặc biệt ~: 別べつに là phủ nhận “nhẹ nhàng”: 別べつに すいて いない (cũng không đói lắm). Sắc thái nhẹ hơn 決けっして rất nhiều, không có cảm giác thề thốt.
• Trả lời “không có gì”: Khi được hỏi “どうしたの？” (sao thế?) có thể đáp: 別べつに 何なにも ないよ (không có gì đâu). Cũng đi được với わけでは ない: 別べつに 嫌きらいな わけでは ない (không phải là đặc biệt ghét).
• 別べつに〜ても いい＝cũng không sao: Ngoài phủ định, 別べつに còn hay đi với cách nói cho phép, nghĩa là “dù ~ cũng chẳng sao”: 別べつに 店みせは 移うつっても いい, 別べつに 急いそがなくても いい. Ý của Bác Gấu: tiệm không phải điều quan trọng nhất.
• Chú ý sắc thái: Chỉ đáp một câu “別べつに。” nghe như “không liên quan đến bạn”, rất lạnh nhạt. Với thầy cô, khách hàng, ít nhất hãy nói trọn câu: 別べつに 問題もんだいは ありません. Lịch sự và thường dùng hơn là 特とくに (đặc biệt): 特とくに 問題もんだいは ありません.

• 別べつに おなかは すいて いません。 — Tôi cũng không đói lắm.
• 「どうしたの？」「別べつに 何なにも ないよ。」 — “Sao thế?” “Không có gì đâu.”
• 別べつに 急いそがなくても いいですよ。 — Không cần đặc biệt vội đâu.
• 別べつに 嫌きらいな わけでは ない。 — Không phải là đặc biệt ghét.
• 別べつに 店みせは 移うつっても いい。 — Tiệm dời đi cũng chẳng sao.

Ngữ pháp 4 / 4: Dù thế nào

どうしても＝“dù thế nào”: ①どうしても〜たい＝dù thế nào cũng muốn ~ ②どうしても〜ない＝kiểu gì cũng không ~ được (đã thử nhiều lần).

• ①どうしても〜たい＝dù thế nào cũng muốn ~: Mong muốn mạnh đến mức “bằng mọi giá”: 木きは どうしても 守まもりたい, どうしても あの 店みせの ラーメンが 食たべたい.
• ②どうしても〜ない＝kiểu gì cũng không ~ được: Thử nhiều lần mà vẫn không được: 窓まどが どうしても 開あかない, どうしても 覚おぼえられない. Hay đi với tự động từ phủ định hoặc thể khả năng phủ định.
• Cũng đi được với “phải ~”: どうしても 行いかなければ ならない＝dù thế nào cũng phải đi (không đi không được).
• Khác với なかなか〜ない: なかなか＝“mãi mà không ~”, đợi lâu hơn có thể sẽ được: バスが なかなか 来こない. どうしても＝thử thế nào cũng không được: 窓まどが どうしても 開あかない.

• 木きは どうしても 守まもりたい。 — Cái cây, dù thế nào cũng muốn giữ.
• どうしても あの 店みせの ラーメンが 食たべたい。 — Dù thế nào cũng muốn ăn ramen của quán đó.
• この 言葉ことばが どうしても 覚おぼえられない。 — Từ này kiểu gì cũng không nhớ nổi.
• 窓まどが どうしても 開あかない。 — Cái cửa sổ kiểu gì cũng không mở được.
• 明日あしたは どうしても 行いかなければ ならない。 — Ngày mai dù thế nào cũng phải đi.