Bài 16: 昨日、なにを しましたか
N5 · Bài 16 · 24 phút — Dùng thì quá khứ kể về ngày đầu chuyến đi: đã ăn, đã không xem, hôm đó là〜
Bài này không cần học thuộc cả hệ thống động từ mới đâu! Thể ます bạn đã biết rồi, chỉ cần đổi cái đuôi là kể được chuyện đã xảy ra. Cùng xem truyện tranh 4 khung trước nhé!
Học xong bài này, bạn có thể:
- Dùng 〜ました để nói “hôm qua đã làm gì”
- Dùng 〜ませんでした để nói “(lúc đó) đã không làm”, và trả lời câu hỏi “〜ましたか”
- Dùng 〜でした・〜じゃありませんでした để nói “hôm đó là / không phải là〜”
Ngày đầu đã làm gì?
Sáng ngày thứ hai của chuyến dã ngoại, Thầy Mèo hỏi Rin hôm qua đã làm gì... (日＝ngày; ごはん＝cơm, bữa ăn; 東京タワー＝tháp Tokyo)
Đã làm dùng ました, không làm dùng ませんでした, đã là〜 dùng でした. Nhật ký du lịch của Rin: ngày đầu tiên toàn là 「食べました」.
Từ dùng khi nói về “hôm qua”
- 昨日 (kinō): hôm qua
- 今日 (kyō): hôm nay
- 明日 (ashita): ngày mai
- 今朝 (kesa): sáng nay
- 日曜日 (nichiyōbi): Chủ nhật
- 日 (hi): ngày
- ごはん (gohan): cơm; bữa ăn
- 朝ごはん (asagohan): bữa sáng
- 昼ごはん (hirugohan): bữa trưa
- 晩ごはん (bangohan): bữa tối
- 雨 (ame): mưa; ngày mưa
- 休み (yasumi): nghỉ, ngày nghỉ; (cửa hàng) đóng cửa
- 観光 (kankō): tham quan, du lịch
- 東京タワー (Tōkyō Tawā): tháp Tokyo
- おみやげ (omiyage): quà lưu niệm, đặc sản
- 写真 (shashin): ảnh, bức ảnh
- 起きます (okimasu): thức dậy
- 撮ります (torimasu): chụp (ảnh)
- します (shimasu): làm
Ngữ pháp 1 / 3: 〜ました
Đổi ます thành ました là thành “đã (làm)”
- Động từ nào cũng như nhau: 食べます → 食べました, 飲みます → 飲みました, します → しました. Thể ます chuyển sang quá khứ không có ngoại lệ, cứ đổi ます thành ました là xong.
- Từ chỉ thời gian đặt đầu câu: Những từ chỉ thời gian lấy “bây giờ” làm mốc như 昨日・今日・明日・今朝 đặt ở đầu câu, phía sau không thêm に. Chỉ mốc giờ cụ thể như 7時 mới thêm に: 7時に 起きました. Khi dùng ごろ (khoảng), có thể bỏ に: 7時ごろ 起きました.
- Hỏi “có làm không?”: Thêm か vào cuối câu: 朝ごはんを 食べましたか (Bạn có ăn sáng không?). Hỏi đã làm gì: なにを しましたか.
- 昨日、すしを 食べました。 — Hôm qua tôi đã ăn sushi.
- 今朝、コーヒーを 飲みました。 — Sáng nay tôi đã uống cà phê.
- おみやげを 買いました。 — Tôi đã mua quà lưu niệm.
- 今朝、7時ごろ 起きました。 — Sáng nay tôi dậy lúc khoảng 7 giờ.
- 昨日、なにを しましたか。 — Hôm qua bạn đã làm gì?
Ngữ pháp 2 / 3: 〜ませんでした
Thêm でした sau ません là thành “(lúc đó) đã không làm”
- ません＋でした: 飲みません → 飲みませんでした, 見ません → 見ませんでした. Cũng không có ngoại lệ.
- Trả lời “〜ましたか”: Khi được hỏi “〜ましたか (có làm không?)”: đã làm → はい、食べました. Không làm → いいえ、食べませんでした. Nhắc lại động từ một lần nữa sẽ rõ ràng hơn chỉ nói はい／いいえ.
- “Không” và “chưa” trong tiếng Việt: Tiếng Việt dùng “không” cho cả hiện tại lẫn quá khứ, nhưng tiếng Nhật thì tách ra: “không ăn” (bây giờ, sau này)＝食べません; “(lúc đó) đã không ăn”＝食べませんでした. Cẩn thận với “chưa”: người Việt hay hỏi “ăn chưa?” và trả lời “chưa”, nhưng “chưa ăn (lát nữa có thể sẽ ăn)” không phải ませんでした, bài sau sẽ học cách nói khác. ませんでした là nói chắc chắn đã không làm trong khoảng thời gian đó (sáng nay, hôm qua…).
- 今朝、朝ごはんを 食べませんでした。 — Sáng nay tôi không ăn sáng.
- 東京タワーを 見ませんでした。 — Tôi đã không xem tháp Tokyo.
- おみやげを 買いましたか。 — Bạn có mua quà lưu niệm không?
- いいえ、買いませんでした。 — Không, tôi không mua.
- 写真を 撮りませんでした。 — Tôi đã không chụp ảnh.
Ngữ pháp 3 / 3: 〜でした
Đổi です thành でした＝“(lúc đó) là〜”; không phải thì nói じゃありませんでした
- です → でした: 日曜日です (là Chủ nhật) → 日曜日でした (hôm đó là Chủ nhật).
- Phủ định thì thêm でした phía sau: じゃありません＋でした＝じゃありませんでした. Giống điểm ngữ pháp thứ hai: sau đuôi phủ định nối でした. Viết ではありませんでした cũng đúng, trang trọng hơn.
- Câu hỏi và câu trả lời: 昨日は 雨でしたか。→ はい、雨でした。／いいえ、雨じゃありませんでした。
- Đừng nhầm でした với ました: Sau danh từ (雨・休み・ラーメン) thì nối でした; động từ thì đổi ます thành ました (食べました), phủ định của động từ mới là ません＋でした (食べませんでした).
- 昨日は 日曜日でした。 — Hôm qua là Chủ nhật.
- 昼ごはんは ラーメンでした。 — Bữa trưa là ramen.
- 昨日は 休みじゃありませんでした。 — Hôm qua không phải ngày nghỉ.
- 昨日は 雨でしたか。 — Hôm qua trời có mưa không?
- いいえ、雨じゃありませんでした。 — Không, trời không mưa.