Bài 60: ねこ みたいに よく 食べた らしい

N4 · Bài 60 · 18 phút — Nói “hình như〜”, “giống như〜”, “nghe nói hình như〜”, rồi phân biệt rõ ようだ／みたいだ／らしい／そうだ

Bài trước bạn đã học hai loại そうだ: “trông có vẻ” (おいしそう) và “nghe nói” (降ふる そうだ). Bài này thêm ba cách nói “hình như”: ようだ (tự mình nhìn ra), みたいだ (khẩu ngữ) và らしい (nghe người khác kể). Còn một cách so sánh cực tiện nữa: “giống như〜”.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Nói “hình như〜” khi thấy dấu hiệu: 熱ねつが ある ようです。(Hình như bị sốt rồi)
• Nói chuyện với bạn bè bằng みたい khẩu ngữ: 店みせ、休やすみ みたいだよ。(Hình như quán nghỉ rồi đó)
• Dùng のような／のように (みたいな／みたいに) để nói “giống như〜”: ねこ みたいに よく 食たべる。(Ăn nhiều như mèo)
• Dùng らしい để truyền đạt tin nghe được, và phân biệt rõ ようだ／みたいだ／らしい／そうだ

Cô con gái ăn khỏe như mèo

Bài trước đã xác nhận bức ảnh chụp ở lễ hội đền thờ. Hôm nay, Kumata đang làm thêm ở tiệm dango trong phố mua sắm⋯⋯ (らしい＝nghe nói hình như; ねこ みたいに＝như mèo, là một câu đùa trong truyện; 娘むすめさん＝con gái của người khác)

Tự mình nhìn ra: ようだ／みたいだ; nghe kể lại: らしい; giống như〜: のように. Bài sau: Rin dẫn đường cho khách du lịch Đài Loan ở khách sạn!

Từ vựng bài này: phố mua sắm và “hình như”

• ラーメン屋や (rāmen'ya): quán ramen
• 娘むすめさん (musume-san): con gái (của người khác)
• 熱ねつ (netsu): sốt; nhiệt độ cơ thể
• 顔かお (kao): khuôn mặt
• 赤あかい (akai): đỏ
• つかれる (tsukareru): mệt, kiệt sức
• みんな (minna): mọi người
• かさ (kasa): ô, dù
• 持もつ (motsu): cầm, mang theo
• 夢ゆめ (yume): giấc mơ
• まるで (marude): cứ như là, y như là
• 雪ゆき (yuki): tuyết
• 白しろい (shiroi): trắng
• 天気予報てんきよほう (tenki yohō): dự báo thời tiết
• お客きゃくさん (okyaku-san): khách hàng

Ngữ pháp 1 / 4: ようだ

Thể thường＋ようだ: thấy dấu hiệu rồi tự phán đoán “hình như〜”

• Ý nghĩa: “hình như〜” khi có dấu hiệu: ようだ là khi người nói “nhìn, nghe hoặc cảm nhận” được một số dấu hiệu rồi tự phán đoán “có vẻ là như vậy”. Ví dụ thấy mặt đỏ bừng → 熱ねつが ある ようです (hình như bị sốt); thấy trong tiệm không có ai → 休やすみの ようです (hình như quán nghỉ).
• Cách nối: giống như bổ nghĩa cho danh từ: Hãy coi よう như một danh từ: động từ・tính từ い dùng thể thường nối thẳng (ある ようだ、降ふった ようだ、おいしい ようだ); tính từ な thêm な (有名ゆうめいな ようだ); danh từ thêm の (休やすみの ようだ).
• ようだ／ようです: Thể thường là ようだ, thể lịch sự là ようです. ようです nghe trang trọng và điềm tĩnh hơn, rất hợp khi báo cáo, thông báo hoặc nói chuyện với thầy cô.
• Khác với でしょう: でしょう là suy đoán trong đầu “chắc là〜nhỉ”; ようです là dựa vào dấu hiệu trước mắt mà “trông có vẻ〜”. Thấy mọi người đều cầm ô → みんな かさを 持もって います。雨あめが 降ふって いる ようです。

• 顔かおが 赤あかいです。熱ねつが ある ようです。 — Mặt đỏ quá. Hình như bị sốt rồi.
• だれも いません。店みせは 休やすみの ようです。 — Không có ai cả. Hình như quán nghỉ.
• 先生せんせいは 元気げんきが ありません。つかれた ようです。 — Thầy không có sức sống lắm. Hình như thầy mệt rồi.
• この 店みせは いつも にぎやかです。有名ゆうめいな ようです。 — Quán này lúc nào cũng đông. Hình như nổi tiếng lắm.
• みんな かさを 持もって います。雨あめが 降ふって いる ようです。 — Mọi người đều cầm ô. Hình như trời đang mưa.

Ngữ pháp 2 / 4: みたいだ

Thể thường＋みたいだ: nghĩa giống ようだ, là khẩu ngữ khi trò chuyện

• Nghĩa giống ようだ: みたいだ cũng là phán đoán “hình như〜” dựa trên dấu hiệu. Khác nhau chỉ ở sắc thái: みたいだ là khẩu ngữ khi trò chuyện, còn ようだ trang trọng hơn.
• Cách nối: danh từ・tính từ な nối thẳng: Động từ・tính từ い: thể thường＋みたい (ある みたい、降ふった みたい、おいしい みたい). Danh từ・tính từ な: nối thẳng, không thêm の, không thêm な, cũng không thêm だ (休やすみ みたい、有名ゆうめい みたい).
• Các dạng cuối câu: Với bạn bè: みたい、みたいだ、みたいだね、みたいだよ. Lịch sự hơn: みたいです. みたい biến đổi gần giống tính từ な, nên ở ngữ pháp kế tiếp bạn sẽ gặp みたいな／みたいに.
• Khi nào dùng cái nào?: Nói chuyện với Kumata, bạn bè → みたい. Với thầy cô, khi làm thêm ở khách sạn, khi viết báo cáo → ようです. Cùng một việc: 店みせ、休やすみ みたいだよ (bạn bè) ／ 店みせは 休やすみの ようです (trang trọng).

• 熱ねつが ある みたい。 — Hình như bị sốt rồi.
• 店みせ、休やすみ みたいだよ。 — Hình như quán nghỉ đó.
• リン、つかれた みたいだね。 — Rin, hình như cậu mệt rồi đó.
• この ラーメン屋や、有名ゆうめい みたいだね。 — Hình như quán ramen này nổi tiếng nhỉ.
• 雨あめが 降ふった みたいです。 — Hình như vừa mưa xong.

Ngữ pháp 3 / 4: のような・のように

Nのような／Nのように: giống như〜; cũng dùng để nêu ví dụ “những〜như thế này”

• So sánh: giống như〜: N＋の＋ようだ cũng có thể là “giống như〜”: まるで 夢ゆめの ようです (cứ như đang mơ). Thêm まるで thì nghe là biết ngay đây là phép so sánh chứ không phải chuyện thật. Trong truyện tranh, Kumata nói まるで その 娘むすめさん みたいだね cũng là một phép so sánh.
• ような＋danh từ, ように＋động từ・tính từ: ねこの ような 人ひと (người giống như mèo) ／ ねこの ように よく 食たべる (ăn nhiều như mèo) ／ 雪ゆきの ように 白しろい (trắng như tuyết). Khẩu ngữ đổi の ような thành みたいな, の ように thành みたいに, và không dùng の: ねこ みたいに. (“Ăn nhiều như mèo” là câu đùa riêng của câu chuyện này, tiếng Nhật không có thành ngữ so sánh như vậy đâu nhé!)
• Nêu ví dụ: những〜như: 「Nの ような N」cũng dùng để nêu ví dụ: 京都きょうとの ような 古ふるい 町まちが 好すきです (Tôi thích những thành phố cổ như Kyoto). Kyoto chính là một ví dụ.
• Một câu có thể có hai nghĩa: あの 人ひとは 先生せんせいの ようです có thể là “người đó hình như là giáo viên” (suy đoán), cũng có thể là “người đó giống như giáo viên” (so sánh). Phải xem ngữ cảnh; muốn nói là so sánh thì thêm まるで.

• リンさんは 日本人にほんじんの ように 日本語にほんごを 上手じょうずに 話はなします。 — Rin nói tiếng Nhật giỏi như người Nhật.
• 京都きょうとの ような 古ふるい 町まちが 好すきです。 — Tôi thích những thành phố cổ như Kyoto.
• まるで 夢ゆめの ようです。 — Cứ như đang mơ vậy.
• 雪ゆきの ように 白しろい ねこ — Chú mèo trắng như tuyết
• くまや みたいな ラーメン屋やが 好すき。 — Tôi thích những quán ramen như くまや.

Ngữ pháp 4 / 4: らしい

Thể thường＋らしい: thường là tin nghe được, “nghe nói hình như〜”

• Ý nghĩa: nghe kể + hình như: らしい thường dùng cho tin nghe được (người khác nói, tin đồn, thông báo) hoặc suy đoán từ dấu hiệu gián tiếp. Người nói giữ một chút khoảng cách: “mọi người đều bảo vậy, hình như là thế”. Trong truyện tranh, câu ラーメン屋やが あった らしい của Kumata là điều cậu nghe bà chủ tiệm dango kể. Khi tự mắt thấy và tự đưa ra nhận định thì ようだ／みたいだ tự nhiên hơn.
• Cách nối: danh từ・tính từ な nối thẳng: Động từ・tính từ い dùng thể thường: 降ふる らしい、あった らしい、おいしい らしい (không dùng thể ます). Danh từ・tính từ な nối thẳng, không thêm だ、な、の: 休やすみ らしい、有名ゆうめい らしい; quá khứ dùng だった: 先生せんせいだった らしい. Cách nói lịch sự: らしいです. Lưu ý: danh từ＋らしい còn có nghĩa khác sẽ học sau; bài này chỉ học nghĩa “nghe nói hình như”.
• らしい và そうだ truyền đạt: 降ふる そうです: truyền đạt nguyên văn điều đã nghe (dự báo thời tiết nói “sẽ mưa”). 降ふる らしいです: nghe kể rồi, cộng thêm suy đoán “hình như là vậy”, nguồn tin mơ hồ hơn.
• Tổng kết bốn cách nói “hình như”: 降ふりそうです: nhìn bầu trời, sắp mưa (trông có vẻ). 降ふる そうです: nghe nói sẽ mưa (truyền đạt). 降ふる らしいです: nghe nói hình như sẽ mưa (tin đồn + suy đoán). 降ふる ようです／みたいです: tôi thấy dấu hiệu và tự phán đoán hình như sẽ mưa.

• あした 雨あめが 降ふる らしいです。 — Nghe nói ngày mai hình như sẽ mưa.
• むかし、この 町まちに 有名ゆうめいな ラーメン屋やが あった らしい。 — Nghe nói ngày xưa vùng này từng có một quán ramen nổi tiếng.
• あの 店みせの だんごは おいしい らしいよ。 — Nghe nói dango của quán đó ngon lắm đó.
• あの 人ひとは 先生せんせいだった らしいです。 — Nghe nói người đó ngày xưa hình như là giáo viên.
• くまやは あした 休やすみ らしいよ。 — Nghe nói ngày mai くまや hình như nghỉ đó.