Bài 61: 谷中を 案内しました

N4 · Bài 61 · 20 phút — Ôn tập Bài 56～60: あげる・くれる・もらう, てあげる・てくれる・てもらう・てほしい, thể ý chí, そうだ・ようだ・みたいだ・らしい

Bài này KHÔNG học ngữ pháp mới! Ta nối Bài 56～60 thành một ngày Rin làm thêm ở khách sạn: dẫn khách Đài Loan đi dạo Yanaka. Trong đề, リン là Rin, 先生せんせい là Thầy Mèo, くまた là bạn Kumata, うさみさん là chị đồng nghiệp cùng trực quầy với Rin (chị Usami).

Học xong bài này, bạn có thể:

• Phân biệt rõ hướng của あげる・くれる・もらう, và biết dùng さしあげる・くださる・いただく・やる
• Dùng てあげる・てくれる・てもらう để nói "ai giúp ai làm gì", dùng てほしい để nói điều mình mong người khác làm
• Dùng thể ý chí để nói "cùng ～ nhé" ở dạng thường, dùng ようと思おもう・ようとする để nói dự định và việc sắp làm
• Phân biệt そうだ (trông có vẻ / nghe nói)・ようだ・みたいだ・らしい, và nói được "giống như ～"

Rin dẫn khách đi Yanaka

Bài trước nghe nói con gái quán lâu đời rất sành ăn. Hôm nay Rin làm thêm ở khách sạn, sảnh có khách Đài Loan đến, Rin liền nói "案内あんないして あげます" — nói với khách như vậy có lịch sự không nhỉ? Đọc đến cuối là biết. (あんない＝dẫn đường)

Cho đi dùng あげる, cho mình dùng くれる, mình nhận dùng もらう; dáng vẻ nhìn thấy dùng そう. Bài sau: đêm trước kỳ thi JLPT, Kumata căng thẳng vô cùng!

Bánh dứa đi đâu rồi?

Rin nói với Chị Usami và Thầy Mèo bằng です・ます. Bấm từng câu để nghe tiếng Nhật.

Thẻ từ vựng ôn tập

• 困こまる (komaru): khó xử, bối rối (mới)
• 案内あんないする (annai suru): dẫn đường, hướng dẫn (mới)
• お客きゃくさん (okyakusan): khách (mới)
• ガイド (gaido): hướng dẫn viên (mới)
• メンチカツ (menchikatsu): menchi, bánh thịt chiên (mới)
• うれしい (ureshii): vui, mừng (mới)
• パイナップルケーキ (painappuru kēki): bánh dứa (Đài Loan)
• あげる (ageru): cho (mình → người khác)
• くれる (kureru): cho (người khác → mình)
• もらう (morau): nhận, được cho
• さしあげる (sashiageru): biếu (người trên) (khiêm nhường của あげる)
• くださる (kudasaru): (người trên) cho mình (kính ngữ của くれる)
• いただく (itadaku): nhận (từ người trên) (khiêm nhường của もらう)
• やる (yaru): cho (động vật・cây cối・người nhỏ hơn)
• 上手じょうず (jōzu): giỏi, khéo
• さいふ (saifu): ví tiền
• 来年らいねん (rainen): năm sau

Ngữ pháp 1 / 4: Cho và nhận

Đồ đi ra ngoài dùng あげる, người khác cho mình dùng くれる, mình nhận dùng もらう; với người trên đổi thành さしあげる・くださる・いただく, cho động vật・cây cối dùng やる

• あげる vs くれる: nhìn hướng: Đồ từ mình (hoặc người phía mình) cho ra ngoài dùng あげる: わたしは くまたに あげる. Người khác cho mình (hoặc người nhà mình) dùng くれる: くまたが わたしに くれる. Tiếng Việt chỉ cần nói "cho", nhưng tiếng Nhật phải phân hướng.
• もらう: đứng về phía người nhận: Nhân vật chính là người nhận đồ: わたしは くまたに もらう. Sau người cho dùng に hoặc から đều được: くまたから もらう.
• Với người trên, với động vật・cây cối: Biếu người trên: さしあげる. Người trên cho mình: くださる (thể ます là くださいます). Nhận từ người trên: いただく. Cho động vật, cây cối dùng やる: 花はなに 水みずを やる. Lưu ý nhỏ: さしあげる thường dùng khi kể với người khác rằng "tôi đã biếu người trên"; khi trao tận tay người trên mà nói thẳng "さしあげます" có thể quá nhấn mạnh "tôi cho bạn", nên thường chỉ nói "どうぞ" (xin mời) là đủ.

• わたしは くまたに パイナップルケーキを あげました。 — Mình đã tặng Kumata bánh dứa.
• くまたが わたしに メンチカツを くれました。 — Kumata đã cho mình menchi.
• わたしは 先生せんせいに 本ほんを いただきました。 — Mình đã nhận một quyển sách từ thầy.
• 毎日まいにち、花はなに 水みずを やります。 — Mình tưới nước cho hoa mỗi ngày.

Ngữ pháp 2 / 4: Hướng giúp đỡ

Thể て＋あげる＝mình làm giúp người khác; thể て＋くれる＝người khác làm giúp mình; thể て＋もらう＝mình được người khác giúp (nhân vật chính là mình); thể て＋ほしい＝mong người khác làm

• てあげる・てくれる: hướng giống あげる・くれる: Mình giúp người khác: 読よんで あげる. Người khác giúp mình: 読よんで くれる. Dùng てくれる thường mang theo cảm giác "cảm ơn bạn".
• てもらう: nhân vật chính là mình, người được giúp: Nhân vật chính là người được giúp, người giúp đỡ dùng に: くまたに 地図ちずを 読よんで もらった (Kumata đã xem bản đồ giúp mình). Có thể do mình nhờ, cũng có thể do đối phương chủ động giúp.
• てほしい: mong người khác làm: 人ひとに＋thể て＋ほしい: リンさんに 案内あんないして ほしい. Không muốn đối phương làm thì dùng ないで ほしい: 全部ぜんぶ 食たべないで ほしい.

• くまたに 地図ちずを 読よんで もらいました。 — Kumata đã xem bản đồ giúp mình.
• くまたが メンチカツを 買かって くれました。 — Kumata đã mua menchi cho mình.
• わたしは お客きゃくさんの 写真しゃしんを 撮とって あげました。 — Mình đã chụp ảnh giúp khách.
• 先生せんせいに ケーキを 全部ぜんぶ 食たべないで ほしいです。 — Mình mong thầy đừng ăn hết cái bánh.

Ngữ pháp 3 / 4: Thể ý chí

Thể ý chí là dạng thường của "cùng ～ nhé"; ようと思おもう＝định ～; ようとする＝sắp ～, toan ～ (thường chưa làm được)

• Cách chia thể ý chí: Nhóm Ⅰ: hàng う→hàng お＋う (行いく→行いこう、買かう→買かおう). Nhóm Ⅱ: る→よう (食たべる→食たべよう). する→しよう, 来くる→来こよう.
• "Cùng ～ nhé" ở dạng thường: Thể ý chí là dạng thường của ましょう: 行いきましょう→行いこう. Nói với bạn bè: いっしょに 食たべよう!
• ようと思おもう・ようとする: ようと思おもう＝định ～: 勉強べんきょうしようと 思おもう. ようとする＝sắp ～, toan ～, phía sau thường nối "でも……" để nói không làm được.

• いっしょに メンチカツを 食たべよう！ — Cùng ăn menchi nhé!
• 来年らいねん、京都きょうとに 行いこうと 思おもって います。 — Mình định năm sau đi Kyoto.
• 手紙てがみを 読よもうと しました。でも、読よめませんでした。 — Mình toan đọc thư, nhưng đọc không hiểu.
• 先生せんせいは ケーキを 食たべようと して います。 — Thầy sắp ăn bánh.

Ngữ pháp 4 / 4: Trông có vẻ・hình như

Dáng vẻ tận mắt thấy dùng thân từ＋そう; tin nghe được dùng thể thường＋そう・らしい; tự quan sát rồi suy đoán dùng ようだ・みたいだ; "giống như ～" dùng のように・みたいに

• そうだ: trông có vẻ vs nghe nói: Thân từ＋そう＝trông có vẻ: おいしそう、うれしそう、元気げんきそう. Động từ dùng gốc thể ます＋そう: 降ふりそう＝trông sắp mưa. Thể thường＋そう＝nghe nói: おいしいそう、元気げんきだそう、降ふるそう.
• ようだ・みたいだ: suy đoán sau khi quan sát: Thể thường＋ようだ, danh từ thêm の, tính từ な thêm な: 学生がくせいの ようだ、しずかな ようだ. みたいだ là khẩu ngữ, danh từ và tính từ な nối thẳng: 学生がくせいみたいだ.
• らしい・のように／みたいに: らしい＝suy đoán "hình như ～" dựa trên tin nghe được: 来年らいねんも 来くる らしい. "Giống như ～": 日本人にほんじんの ように／日本人にほんじんみたいに 日本語にほんごが 上手じょうずだ.

• この メンチカツ、おいしそう！ — Cái menchi này trông ngon quá!
• あの 店みせの メンチカツは 有名ゆうめいだそうです。 — Nghe nói menchi của tiệm đó rất nổi tiếng.
• くまたは きょう 学校がっこうに 来こない みたいです。 — Hình như hôm nay Kumata không đến trường.
• リンは 日本人にほんじんの ように 日本語にほんごが 上手じょうずです。 — Tiếng Nhật của Rin giỏi như người Nhật.