Bài 118: ものだから・ことから・せっかく

N3 · Bài 118 · 18 phút — Tại ~ mà, do ~, mất công ~: ba cách nói lý do theo hoàn cảnh

Bài trước bạn đã học おかげで・せいで・ため. Sau cơn bão, Rin vẫn đang đợi thư hồi âm của はな. Bài này Rin ở công ty du lịch, và bạn học ba cách nói lý do: tự biện hộ, giới thiệu nguồn gốc, tận dụng dịp hiếm có. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng ものだから để nói “tại ~ mà”, tự giải thích lý do và mong người nghe thông cảm
• Phân biệt ものですから (lịch sự) với もんだから・〜もん (khẩu ngữ)
• Dùng ことから để nói nguồn gốc của một cái tên và “từ điểm ~ mà thấy”
• Dùng せっかく〜のに／せっかく〜（ん）だから để nói “mất công ~ mà lại ~” và “đã dịp hiếm có ~ nên ~”

Nộp kế hoạch Yanaka!

Thư hồi âm vẫn chưa tới. Rin thực tập ở công ty du lịch và đã viết xong kế hoạch tour Yanaka. (谷中やなか＝Yanaka (khu phố cổ ở Tokyo); 企画きかく＝kế hoạch; 会議かいぎ＝cuộc họp; 物語ものがたり＝câu chuyện; 大好だいすき＝rất thích; 呼よぶ＝gọi; お菓子かし＝bánh kẹo)

ものだから＝tại ~ mà (biện hộ), ことから＝do ~ (nguồn gốc), せっかく＝mất công ~. Buổi họp kế hoạch tuần sau, Rin có thuyết phục được mọi người không?

Từ vựng bài này: kế hoạch và lý do

• 〜ものだから (mono da kara): tại ~ mà (biện hộ, giải thích lý do của mình)
• 〜もんだから (mon da kara): tại ~ mà (khẩu ngữ của ものだから)
• 〜ことから (koto kara): do ~ (điểm này); có tên như vậy vì ~
• せっかく (sekkaku): mất công, đã dịp hiếm có
• 企画きかく (kikaku): kế hoạch (dự án)
• 会議かいぎ (kaigi): cuộc họp (Hán-Việt: hội nghị; 会 = hội, 議 = nghị)
• 出だす (dasu): nộp, đưa ra; lấy ra
• 物語ものがたり (monogatari): câu chuyện
• 大好だいすき (daisuki): rất thích, yêu nhất
• 呼よぶ (yobu): gọi, kêu tên
• お菓子かし (okashi): bánh kẹo, đồ ăn vặt
• 谷中やなか (Yanaka): Yanaka (tên địa danh)
• 猫ねこ (neko): con mèo
• 寝坊ねぼうする (nebō suru): ngủ quên, ngủ dậy muộn
• 遅おくれる (okureru): đến muộn, trễ
• 坂さか (saka): con dốc
• 富士見坂ふじみざか (Fujimizaka): Fujimizaka (tên một con dốc)
• 足跡あしあと (ashiato): dấu chân
• 形かたち (katachi): hình dạng
• 丸まるい (marui): tròn
• 人気にんきが ある (ninki ga aru): được ưa chuộng
• 並ならぶ (narabu): xếp hàng
• お土産みやげ (omiyage): quà mang về
• おなかが いっぱい (onaka ga ippai): no bụng

Ngữ pháp 1 / 3: ものだから

Thể thường＋ものだから＝tại ~ mà. Dùng khi nói lý do của mình, tự biện hộ, kèm tâm trạng “mong bạn thông cảm”.

• ものだから＝tại ~ mà (biện hộ): Khi bị hỏi “vì sao?” hoặc lỡ làm sai, bạn nêu lý do của mình và mong người nghe thông cảm: 寝坊ねぼうした ものですから、遅おくれました。＝Tại ngủ quên nên em đến muộn (xin lỗi).
• Cách ghép: thể thường＋ものだから: Động từ, tính từ い ghép thẳng: すいた ものだから、おいしい ものだから. Tính từ な・danh từ phải thêm な: 好すきな ものだから、学生がくせいな ものだから. Với cấp trên, khách hàng thì nói ものですから.
• Khẩu ngữ: もんだから・〜もん: Với bạn bè nói もんだから. Đặt cuối câu thành 「〜もん」: 「行いかないの？」「うん、寒さむいもん。」＝Tại lạnh mà. Danh từ・tính từ な nói 「〜だもん」. Nghe như làm nũng, đừng dùng với cấp trên.
• Vế sau không đi với nhờ vả・mệnh lệnh: ものだから giải thích tình huống hay lý do của mình (việc đã xảy ra hay trạng thái hiện tại đều được), vế sau không đi với nhờ vả, mệnh lệnh, rủ rê, ý chí (〜てください／〜よう). Khi muốn nhờ người khác, dùng ので: 暑あついので、窓まどを 開あけて ください。Lý do khách quan trong báo chí, văn giải thích cũng không dùng ものだから.

• 寝坊ねぼうした ものですから、会議かいぎに 遅おくれて しまいました。 — Tại ngủ quên nên tôi đến họp muộn (xin lỗi).
• 電車でんしゃが 止とまった ものだから、歩あるいて 帰かえった。 — Tại tàu điện dừng nên đành đi bộ về nhà.
• とても おいしい ものだから、三みっつも 食たべて しまった。 — Tại ngon quá nên lỡ ăn tới ba cái.
• 部屋へやが 静しずかな もんだから、すぐ 寝ねちゃった。 — Tại phòng yên tĩnh nên tôi ngủ quên lúc nào không hay.
• 「行いかないの？」「うん、寒さむいもん。」 — “Cậu không đi à?” “Ừ, tại lạnh mà.”

Ngữ pháp 2 / 3: ことから

Thể thường＋ことから＝do điểm ~; có tên như vậy vì ~. Vế trước là manh mối hay nguồn gốc, vế sau là cái tên hoặc nhận định.

• Nguồn gốc: 〜ことから、〜と 呼よばれる: Giới thiệu địa danh, biệt danh có từ đâu: 猫ねこが 多おおい ことから、「猫ねこの 町まち」と 呼よばれて いる。＝Vì nhiều mèo nên được gọi là “Phố Mèo”. Dẫn tour, viết bài giới thiệu rất hữu ích.
• Nhận định: 〜ことから、〜と わかる: Từ manh mối nhìn thấy mà rút ra kết luận: 足跡あしあとが ある ことから、猫ねこが 来きたと わかった。＝Từ việc có dấu chân, biết là mèo đã đến.
• Cách ghép: thể thường＋ことから: Động từ, tính từ い ghép thẳng: 見みえた ことから、多おおい ことから. Tính từ な thêm な: 静しずかな ことから. Danh từ thêm である: 坂さかの 町まちである ことから.
• Giọng giải thích, không đi với lời rủ: ことから nghe như lời thuyết minh, văn giới thiệu. Sau đó không đi với “nào ~”, “xin hãy ~”: ✗ 雨あめが 降ふる ことから、傘かさを 持もって いこう。Lý do thường ngày dùng から／ので.

• 猫ねこが 多おおい ことから、谷中やなかは「猫ねこの 町まち」と 呼よばれて いる。 — Do nhiều mèo nên Yanaka được gọi là “Phố Mèo”.
• 富士山ふじさんが 見みえた ことから、この 坂さかは「富士見坂ふじみざか」と 呼よばれる ように なった。 — Vì ngày xưa nhìn thấy núi Phú Sĩ nên con dốc này được gọi là “Fujimizaka”.
• 足跡あしあとが ある ことから、夜よるに 猫ねこが 来きたと わかった。 — Từ dấu chân này, biết ban đêm có mèo đã đến.
• 形かたちが 丸まるい ことから、この 山やまは「まる山やま」と 呼よばれて いる。 — Vì hình tròn tròn nên ngọn núi này được gọi là “Núi Tròn”.
• 駅えきから 近ちかくて 静しずかな ことから、この 町まちは 留学生りゅうがくせいに 人気にんきが ある。 — Do gần ga lại yên tĩnh, khu phố này rất được du học sinh ưa chuộng.

Ngữ pháp 3 / 3: せっかく

せっかく＝mất công, đã dịp hiếm có. せっかく〜のに＝mất công ~ mà lại ~ (tiếc quá); せっかく〜（ん）だから＝đã dịp hiếm có ~ nên phải tận dụng.

• せっかく＝mất công, đã dịp hiếm có: Diễn tả “đã bỏ công sức” hoặc “cơ hội hiếm có”: せっかく 書かいた (đã cất công viết), せっかく 京都きょうとに 来きた (khó khăn lắm mới đến Kyoto).
• せっかく〜のに＝mất công ~ mà lại (tiếc): Công sức hay cơ hội tốt mà không có kết quả tốt: せっかく 作つくったのに、だれも 食たべない。＝Mất công làm mà chẳng ai ăn. Danh từ phải nói なのに: せっかく 休やすみなのに.
• せっかく〜（ん）だから＝đã dịp ~ nên (tận dụng): Vế sau là việc muốn làm: 〜よう、〜たい、〜ましょう、〜て みろ. Với động từ thường nói 「〜たんだから」: せっかく 来きたんだから、お寺てらを 見みよう。Cách nói tự nhiên hơn là せっかく〜んだから (＝のだから); câu trưởng phòng nói 書かいたんだから chính là kiểu này. Nói “dịp hiếm có mà” thì là せっかくだから.
• Chỉ dùng cho việc tốt: Sau せっかく là cơ hội, công sức, hay thiện ý của người khác. Chuyện xấu thì không dùng: ✗ せっかく 風邪かぜを ひいた。Phải nói せっかく 休やすみなのに、風邪かぜを ひいた。(Mất công được nghỉ mà lại cảm)

• せっかく 作つくったのに、だれも 食たべて くれない。 — Cất công làm mà chẳng ai chịu ăn.
• せっかく 並ならんだのに、お店みせが 休やすみだった。 — Mất công xếp hàng mà quán lại nghỉ.
• せっかく 京都きょうとに 来きたんだから、お寺てらを 見みに 行いこう。 — Đã dịp đến Kyoto, mình đi xem chùa đi.
• せっかくだから、いっしょに 写真しゃしんを とりましょう。 — Dịp hiếm có mà, cùng chụp một tấm ảnh đi.
• せっかく 休やすみなのに、雨あめで どこにも 行いけない。 — Mất công được nghỉ mà trời mưa nên chẳng đi đâu được.