Bài 177: んばかりに・んがため・あっての

N1 · Bài 177 · 18 phút — Dáng vẻ phóng đại, mục đích kiên quyết, nền tảng không thể thiếu: ngày đầu đào tạo nhân viên mới của Rin!

Ở bài trước, Rin đã tốt nghiệp trường chuyên ngành du lịch và tháng Tư sẽ chính thức vào công ty du lịch. Bài này học ba mẫu câu văn viết cấp N1: んばかりに (như thể sắp ～), んがため (để ～) và あっての (có ～ mới có ～). Hai trong số đó dùng dạng 「ん」 cổ (bắt nguồn từ trợ động từ văn ngữ 「む」, diễn tả ý chí・phỏng đoán, KHÔNG phải phủ định; cách nối thì giống hệt thể ない). Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng Vない→ん＋ばかりに để nói "như thể sắp ～": 泣なかんばかりに 喜よろこんで いる
• Dùng 「〜」とばかりに để nói "ra vẻ như đang nói ～": 「まだか」とばかりに 時計とけいを 見みる
• Dùng Vない→ん＋がため（に）để nói mục đích mạnh mẽ "bằng mọi giá phải ～": 約束やくそくを 果はたさんが ため
• Dùng N1あっての N2 để nói "có N1 mới có N2": お客様きゃくさまあっての 旅行社りょこうしゃだ

Ngày đầu đào tạo nhân viên mới

Rin tốt nghiệp trường chuyên ngành rồi! Trước khi chính thức đi làm vào tháng Tư, cậu ấy đến công ty du lịch たぬき旅行社りょこうしゃ để tham gia đào tạo nhân viên mới. (研修けんしゅう＝đào tạo nhân viên mới)

Vない→ん＋ばかりに＝như thể sắp ～; ＋がため＝để ～; N1あっての N2＝có N1 mới có N2. Bài sau: bên cái cây bỗng xuất hiện hàng rào!

Từ vựng của bài này

• 〜んばかりに (n bakari ni): như thể sắp ～
• 〜とばかりに (to bakari ni): ra vẻ như đang nói "～"
• 〜んが ため（に） (n ga tame): để ～ (mục đích mạnh mẽ)
• 〜あっての (atte no): có ～ mới có ～
• 旅行社りょこうしゃ (ryokōsha): công ty du lịch (旅行社 = lữ hành xã)
• 研修けんしゅう (kenshū): đào tạo, huấn luyện nhân viên mới
• 部長ぶちょう (buchō): trưởng phòng, trưởng bộ phận (部長 = bộ trưởng theo Hán-Việt, nhưng trong công ty Nhật là cấp trưởng phòng)
• お客様きゃくさま (okyakusama): khách hàng (cách nói kính trọng)
• 約束やくそく (yakusoku): lời hứa, cuộc hẹn
• 果はたす (hatasu): thực hiện, hoàn thành (lời hứa, trách nhiệm)
• かなえる (kanaeru): biến thành hiện thực (ước mơ, nguyện vọng)
• 企画書きかくしょ (kikakusho): bản kế hoạch
• 合格ごうかく (gōkaku): đỗ, đạt (合格 = hợp cách)
• 喜よろこぶ (yorokobu): vui mừng, hân hoan
• 泣なく (naku): khóc
• 驚おどろく (odoroku): giật mình, kinh ngạc
• 歓迎会かんげいかい (kangeikai): tiệc chào mừng (歓迎会 = hoan nghênh hội)
• 今夜こんや (kon'ya): tối nay
• あふれる (afureru): tràn ra, ngập tràn
• 飛とび上あがる (tobiagaru): nhảy bật lên
• 空から (kara): rỗng (空からの どんぶり＝bát rỗng)
• 健康けんこう (kenkō): sức khỏe (健康 = kiện khang)
• 協力きょうりょく (kyōryoku): hợp tác, giúp sức (協力 = hiệp lực)
• 努力どりょく (doryoku): nỗ lực (努力 = nỗ lực)
• 祖父そふ (sofu): ông (nội hoặc ngoại) của mình
• 一人前いちにんまえ (ichininmae): tự đảm đương được, thành người làm được việc

Ngữ pháp 1 / 3: んばかりに

Vない→bỏ 「ない」 thêm 「ん」＋ばかりに＝như thể sắp ～: tả dáng vẻ phóng đại đến mức "suýt nữa thì ～" (thật ra chưa hề ～). 泣なかんばかりに 喜よろこんで いる＝vui đến mức sắp khóc.

• Hình thức: 「ない」 của thể ない → 「ん」: 泣なかない→泣なかん, 言いわない→言いわん, 飛とび上あがらない→飛とび上あがらん. する và くる đặc biệt hơn: する→せん, くる→こん. Phía sau nối ばかりに.
• Ý nghĩa: như thể sắp ～: Dùng để nói quá mức độ: suýt khóc, suýt nhảy lên, suýt tràn ra. Thực tế thường không xảy ra thật.
• Hai cách nối: ばかりに＋hành động (泣なかんばかりに 喜よろこぶ), ばかりの＋danh từ (あふれんばかりの 笑顔えがお). (Cuối câu cũng có thể nói 〜んばかりだ.)
• 「〜」とばかりに: như thể đang nói ～: Trong 「」 là lời đối phương không nói ra nhưng thái độ đã nói rõ: 「まだか」とばかりに 時計とけいを 見みる. Cũng có thể nói 「〜」と 言いわんばかりに. Thường dùng để tả dáng vẻ của người khác.

• 部長ぶちょうは 泣なかんばかりに 喜よろこんで いる。 — Trưởng phòng vui đến mức sắp khóc.
• 熊太くまたは 飛とび上あがらんばかりに 驚おどろいた。 — Kumata giật mình đến mức suýt nhảy dựng lên.
• リンは あふれんばかりの 笑顔えがおで、企画書きかくしょを 出だした。 — Rin nộp bản kế hoạch với nụ cười rạng rỡ ngập tràn khuôn mặt.
• 部長ぶちょうは「まだか」とばかりに 時計とけいを 見みた。 — Trưởng phòng liếc đồng hồ, ra vẻ "chưa xong à?".
• ねこ先生せんせいは「早はやく」と 言いわんばかりの 顔かおで 待まって いる。 — Thầy Mèo chờ với vẻ mặt "nhanh lên nào".

Ngữ pháp 2 / 3: んがため

Vない→bỏ 「ない」 thêm 「ん」＋がため（に）＝để ～ (bằng mọi giá): mạnh hơn và mang tính văn viết hơn ために, giống một lời tuyên bố quyết tâm. 約束やくそくを 果はたさんが ため＝để thực hiện lời hứa.

• Hình thức: Vない→ん＋がため（に）: 果はたさない→果はたさんが ため, 守まもらない→守まもらんが ため. する→せんが ため, くる→こんが ため. Chữ に phía sau có thể lược bỏ.
• Ý nghĩa: để ～ (bằng mọi giá): Diễn tả mục đích rất mạnh, thường mang quyết tâm "vì điều này, việc gì cũng sẵn sàng làm".
• Chỉ dùng cho mục đích lớn: Những việc lớn như lời hứa, ước mơ, sinh tồn, chiến thắng. Việc nhỏ như mua bánh mì, đi tàu điện thì dùng ために là đủ; dùng んが ため sẽ rất phóng đại (chỉ hợp khi đùa).
• Văn viết, diễn thuyết, tuyên bố: Rất ít dùng khi trò chuyện hằng ngày. Khi nối danh từ dùng がための: 勝かたんが ための 練習れんしゅう.

• 約束やくそくを 果はたさんが ため、日本にほんへ 来きた。 — Tôi đã đến Nhật để thực hiện lời hứa.
• 合格ごうかくせんが ために、毎晩まいばん 遅おそくまで 勉強べんきょうした。 — Để thi đỗ, tối nào tôi cũng học đến khuya.
• 一人前いちにんまえに ならんが ため、リンは 研修けんしゅうを がんばって いる。 — Để trở thành người tự đảm đương được, Rin cố gắng hết sức trong đợt đào tạo.
• これは 夢ゆめを かなえんが ための 努力どりょくだ。 — Đây là nỗ lực để biến ước mơ thành hiện thực.
• 木きを 守まもらんが ため、町まちの 人ひとが 集あつまった。 — Người dân trong phố tụ họp lại để bảo vệ cái cây.

Ngữ pháp 3 / 3: あっての

N1＋あっての＋N2＝có N1 mới có N2: N1 là nền tảng không thể thiếu, không có nó thì không có N2. お客様きゃくさまあっての 旅行社りょこうしゃだ＝có khách mới có công ty du lịch.

• Hình thức: N1あっての N2: Dạng cơ bản là danh từ nối trực tiếp với あっての, không cần thêm trợ từ: お客様きゃくさまあっての 旅行社りょこうしゃ. (Trong văn viết và cả khẩu ngữ cũng hay nghe 「〜が あっての こと」, ý nghĩa như nhau.) Lưu ý 「の」 trong あっての không được bỏ, cũng không nói thành あるの.
• Ý nghĩa: có N1 mới có N2: N1 là điều kiện không thể thiếu của N2. Hàm ý: không có N1 thì không có N2.
• Không được đảo thứ tự: Phía trước đặt "nền tảng", phía sau đặt "thứ tồn tại nhờ nó". Nói 旅行社りょこうしゃあっての お客様きゃくさま thì nghĩa trở nên rất kỳ lạ.
• 〜あっての ことだ: "Làm được ～ là hoàn toàn nhờ ～": 今日きょうの 成功せいこうは、みんなの 協力きょうりょくあっての ことです. Thường dùng khi cảm ơn, hoặc nhắc đừng quên điều căn bản.

• お客様きゃくさまあっての 旅行社りょこうしゃだ。 — Có khách mới có công ty du lịch.
• 健康けんこうあっての 仕事しごとだから、無理むりを しないで。 — Có sức khỏe mới có công việc, nên đừng gắng sức quá.
• 今日きょうの 成功せいこうは、みんなの 協力きょうりょくあっての ことです。 — Thành công hôm nay hoàn toàn nhờ sự giúp sức của mọi người.
• 町まちの 人ひとあっての 祭まつりだ。 — Có người dân trong phố thì mới có lễ hội này.
• 先生せんせいあっての 今いまの わたしです。 — Có thầy cô thì mới có tôi của ngày hôm nay.