Bài 169: ならでは・をおいて・ところを

N1 · Bài 169 · 18 phút — Trong buổi gặp quận trưởng: mở lời lịch sự, giới thiệu, nêu quan điểm: cái cây này, không gì sánh bằng!

Bài trước, Rin đã chuẩn bị từng câu cho buổi gặp, “đến lúc này rồi thì không do dự nữa”. Bài này học ba cách nói rất hữu ích trong dịp trang trọng: ならでは (chỉ có ở ~ mới có), をおいて (ngoài ~ không có gì khác), ところを (đúng lúc ngài đang ~ mà vẫn làm phiền). Cùng xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng ならでは để khen “chỉ có ở đây mới có”: 谷中やなかならではの 景色けしき
• Dùng をおいて（ほかに）～ない để nói “ngoài ~ ra không có gì khác”: この 木きを おいて、町まちの 象徴しょうちょうは ありません
• Dùng ところを để cảm ơn, xin lỗi khi làm phiền người khác: お忙いそがしい ところを、ありがとうございます
• Mở lời, giới thiệu và nêu quan điểm một cách lịch sự trong những dịp trang trọng

Vào phòng quận trưởng!

Chuẩn bị bao lâu, cuối cùng ngày gặp quận trưởng cũng đến! Rin và Bác Gấu bước vào phòng quận trưởng. (景色けしき＝cảnh sắc, 象徴しょうちょう＝biểu tượng, 恐縮きょうしゅく＝ngại quá, xin lỗi vì làm phiền (rất lịch sự))

ならでは＝chỉ có ở ~ mới có; をおいて～ない＝ngoài ~ không có gì khác; ところを＝đúng lúc ngài đang ~ mà làm phiền. Bài sau, quận trưởng sẽ hỏi Rin!

Từ vựng bài này: buổi gặp quận trưởng

• 〜ならでは (naradewa): chỉ có ở ~ mới có (độc đáo, lời khen)
• 〜を おいて（ほかに）〜ない (o oite): ngoài ~ ra thì không còn gì khác
• 〜ところを (tokoro o): đúng lúc ngài đang ~ (mà vẫn làm phiền)
• ほかに (hoka ni): ngoài ra, khác
• 景色けしき (keshiki): cảnh sắc, phong cảnh (景色 = cảnh sắc, bạn có thể đoán nghĩa nhờ Hán-Việt)
• 象徴しょうちょう (shōchō): biểu tượng (象徴 = tượng trưng)
• 坂道さかみち (sakamichi): con dốc
• 恐縮きょうしゅくです (kyōshuku desu): ngại quá, xin lỗi (lời cảm ơn kèm áy náy khi người ta vì mình mà bỏ công; rất lịch sự)
• 失礼しつれいします (shitsurei shimasu): xin phép làm phiền, thất lễ (câu cố định lịch sự)
• お時間じかんを いただく (ojikan o itadaku): nhờ ngài dành thời gian
• お休やすみ (oyasumi): (của đối phương) kỳ nghỉ, lúc nghỉ ngơi
• お急いそぎ (oisogi): (đối phương) đang vội
• 適任者てきにんしゃ (tekininsha): người phù hợp nhất (適任者 = thích nhiệm giả)
• 役やく (yaku): vai trò, nhiệm vụ (役 = dịch)
• 職人しょくにん (shokunin): thợ thủ công, nghệ nhân (職人 = chức nhân)
• 丁寧ていねいな (teinei na): tỉ mỉ, cẩn thận
• 手作てづくり (tezukuri): làm thủ công (手作り = thủ tác)
• 地元じもと (jimoto): địa phương, người ở đó (地元 = địa nguyên)
• 待合室まちあいしつ (machiaishitsu): phòng chờ
• せんべい (senbei): senbei (bánh gạo nướng giòn)
• おかわり (okawari): thêm một phần, thêm một bát

Ngữ pháp 1 / 3: ならでは

N＋ならではの＋N＝chỉ có ở ~ mới có: khen nét độc đáo mà nơi khác, người khác không có. 谷中やなかならではの 景色けしき＝cảnh chỉ có ở Yanaka.

• Hình thức: N＋ならではの＋N／N＋ならではだ: Khi phía sau là danh từ thì thêm の: 谷中やなかならではの 景色けしき. Khi đặt cuối câu thì thêm だ／です: この 景色けしきは 谷中やなかならではだ.
• Ý nghĩa: chỉ có ở ~ mới có, nơi khác không có: Nhấn mạnh “đổi sang nơi khác, người khác thì không có cái này”. Vì vậy thứ được nói đến luôn là thứ rất đặc biệt.
• Sắc thái: hầu như luôn là lời khen: Hay dùng trong giới thiệu du lịch, mô tả sản phẩm, buổi gặp mặt. Ít dùng cho chuyện xấu: “kẹt xe chỉ có ở đây” thì không nói ならでは.
• Phía trước thường là: nơi chốn・mùa・người・cách làm: 京都きょうとならでは／冬ふゆならでは／職人しょくにんならでは／手作てづくりならでは／地元じもとの 人ひとならでは.

• 谷中やなかならではの 景色けしきです。 — Đây là cảnh chỉ có ở Yanaka.
• 冬ふゆならではの 料理りょうりを 食たべました。 — Mình đã ăn món chỉ có vào mùa đông.
• 職人しょくにんならではの 丁寧ていねいな 仕事しごとです。 — Đây là sự tinh tế chỉ nghệ nhân mới làm ra được.
• この 店みせの ラーメンは、手作てづくりならではの 味あじが する。 — Ramen của quán này có vị ấm áp chỉ làm thủ công mới có.
• 地元じもとの 人ひとならではの 話はなしが 聞きけて、よかった。 — Nghe được câu chuyện chỉ người địa phương mới biết, thật tuyệt.

Ngữ pháp 2 / 3: をおいて

N＋をおいて（ほかに）～ない＝ngoài ~ ra không còn gì khác: tiến cử mạnh “không gì sánh bằng”. Cuối câu là phủ định (hoặc câu hỏi tu từ).

• Hình thức: N＋をおいて（ほかに）〜ない: Danh từ＋を おいて, phía sau thường thêm ほかに, cuối câu là phủ định. Người dùng いない, vật và thời điểm dùng ない. Cũng hay dùng câu hỏi tu từ: 〜を おいて ほかに 誰だれが いるだろうか (＝ngoài anh ấy còn ai? ＝không còn ai khác).
• Ý nghĩa: ngoài ~ ra không có gì khác: Nói “nó là duy nhất, phù hợp nhất”: ガイドなら、リンさんを おいて ほかに いない＝nếu cần hướng dẫn viên thì không ai ngoài Rin.
• Hầu như chỉ dùng để đánh giá cao: Dùng để tiến cử mạnh người, địa điểm, thời điểm. Khi đùa cũng có thể dùng ngược lại: ở khung 4, Rin cố ý “khen” sức ăn của thầy một cách cường điệu. Chỉ đơn thuần “loại ai đó ra” thì không dùng được をおいて: muốn nói “mọi người đều đến, chỉ Rin không đến” thì nói リンさん だけ 来きませんでした.
• Đừng nhầm với において: Nに おいて đã học＝tại ~ (nơi chốn・lĩnh vực). Bài này là Nを おいて＝ngoài ~. Chỉ khác một chữ nhưng nghĩa hoàn toàn khác.

• この 木きを おいて、町まちの 象徴しょうちょうは ありません。 — Biểu tượng của phố này, không gì ngoài cái cây này.
• ガイドを 頼たのむなら、リンさんを おいて ほかに いない。 — Nếu cần hướng dẫn viên, không ai ngoài Rin.
• この 味あじを 出だせる 人ひとは、店長てんちょうを おいて ほかに いない。 — Người làm ra được vị này, chỉ có chủ quán.
• 気持きもちを 伝つたえるなら、今いまを おいて ほかに ない。 — Muốn bày tỏ tấm lòng thì chỉ có lúc này.
• 抹茶まっちゃを 飲のむなら、京都きょうとを おいて ほかに ない。 — Muốn uống matcha thì không đâu bằng Kyoto.

Ngữ pháp 3 / 3: ところを

Thể thường／Nの＋ところを＝đúng lúc ngài đang ~ (mà vẫn làm phiền): phía sau là lời cảm ơn, xin lỗi, nhờ vả. お忙いそがしい ところを、ありがとうございます＝giữa lúc ngài bận rộn, xin cảm ơn.

• Hình thức: thể thường／Nの＋ところを: Tính từ い nối thẳng: お忙いそがしい ところを. Danh từ thêm の: お休やすみの ところを、お急いそぎの ところを.
• Phía sau: cảm ơn・xin lỗi・nhờ vả: ありがとうございます／すみません／失礼しつれいします (xin phép làm phiền)／恐縮きょうしゅくですが〜. Là lời mở đầu khi gặp mặt, gọi điện, đến thăm. Khẩu ngữ hay bỏ を: お忙いそがしい ところ、すみません. Nghĩa không đổi.
• Lời xã giao bài này: nói về hoàn cảnh của “đối phương”: Lời xã giao kiểu này thường nói về hoàn cảnh của “đối phương”, nên hay thêm お để tỏ lòng kính trọng: お忙いそがしい (ngài bận), お寒さむい, お休やすみ — thêm お trước tính từ là tôn trọng trạng thái của đối phương. Dùng “わたしが 忙いそがしい” để xin lỗi nghe rất lạ.
• So với “bị bắt gặp” đã học: Trước đây đã học 寝ねて いる ところを 見みられた (bị nhìn thấy lúc đang ngủ) — phía sau là bị động. ところを của bài này, phía sau là cảm ơn, xin lỗi, thuộc lời xã giao.

• お忙いそがしい ところを、ありがとうございます。 — Giữa lúc ngài bận rộn, xin cảm ơn.
• お休やすみの ところを 失礼しつれいします。 — Xin lỗi đã làm phiền lúc ngài đang nghỉ.
• お急いそぎの ところを 恐縮きょうしゅくですが、こちらに お名前なまえを お願ねがいします。 — Thật ngại vì ngài đang vội, xin ngài viết tên vào đây.
• 遠とおい ところを 来きて いただいて、ありがとうございます。 — Cảm ơn ngài đã đến từ xa.
• お休やすみの ところを すみません、少すこし いいですか。 — Xin lỗi làm phiền lúc ngài đang nghỉ, cho tôi xin chút thời gian được không?