Bài 160: に決まっている・かのようだ・ものがある

N2 · Bài 160 · 18 phút — Phán đoán chủ quan, “cứ như thể ~”, nét đặc biệt khiến người ta cảm nhận: thiết kế bìa cho đơn kiến nghị

Bài trước, Rin đọc hiểu mục báo và còn viết thư gửi báo. Bài này, đơn kiến nghị sắp làm bìa — nhân vật chính là bức tranh đoạt giải của Piyo, 「わたしの 町まち」! Ta học ba cách nói “biểu đạt phán đoán và cảm nhận”: に決きまっている (phán đoán chủ quan), かのようだ (cứ như thể ~), ものがある (có nét ~). Xem truyện tranh trước nào!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng に決きまっている để nói “chắc chắn là ~ rồi”: 区くは 断ことわるに 決きまって いる
• Dùng かのようだ／かのように để nói “cứ như thể ~ (thực tế thì không phải)”: 町まちが 生いきて いるかの ようだ
• Dùng ものがある để nói “có nét ~, khiến người ta cảm thấy ~”: 心こころを 動うごかす ものが ある
• Phân biệt được に決きまっている với にちがいない, và かのようだ với ようだ

Bìa đơn kiến nghị

Sau khi thư gửi báo được đăng, đơn kiến nghị cần một bìa, nhưng Kumata lại bi quan… Lúc này bức tranh đoạt giải 「わたしの 町まち」 của Piyo xuất hiện! (断ことわる＝từ chối, 描かく＝vẽ, 生いきる＝sống, 心こころを 動うごかす＝lay động lòng người, 表紙ひょうし＝bìa)

に決きまっている＝chắc chắn là; かのようだ＝cứ như thể; ものがある＝có nét ~. Bài sau, đơn kiến nghị được nộp lên văn phòng quận…

Từ vựng bài này: phán đoán, so sánh và cảm nhận

• 〜に決きまって いる (ni kimatte iru): chắc chắn là ~, tất nhiên ~ (phán đoán chủ quan)
• 〜かの ようだ (ka no yō da): cứ như thể ~ (thực tế không phải, hoặc chưa chắc là vậy)
• 〜ものが ある (mono ga aru): có nét ~, khiến người ta cảm thấy ~
• まるで (marude): cứ như là, hệt như
• 〜顔かおを して いる (kao o shite iru): làm vẻ mặt ~, trông có vẻ ~
• 断ことわる (kotowaru): từ chối
• 区く (ku): quận; (khẩu ngữ) văn phòng quận (quận hành chính của 23 quận Tokyo hay các thành phố lớn)
• 表紙ひょうし (hyōshi): bìa (sách)
• 生いきる (ikiru): sống, tồn tại
• 動うごかす (ugokasu): làm (cái gì) chuyển động, làm cảm động, lay động (lòng người)
• 画家がか (gaka): họa sĩ
• 描かく (kaku): vẽ (tranh)
• 足あしあと (ashiato): dấu chân
• あんこ (anko): nhân đậu đỏ
• 無理むり (muri): không thể nào, quá sức, miễn cưỡng
• 特別とくべつ (tokubetsu): đặc biệt

Ngữ pháp 1 / 3: に決きまっている

Thể thường＋に決きまって いる＝chắc chắn là ~, tất nhiên ~: phán đoán chủ quan, rất tin chắc của người nói; khẩu ngữ hay nói 決きまってる. 区くは 断ことわるに 決きまって いる＝văn phòng quận chắc chắn sẽ từ chối.

• Hình thức: Thể thường＋に決きまって いる: Động từ và tính từ い dùng thể thường: 断ことわる／断ことわらない／食たべた／寒さむい. Danh từ và tính từ な nối thẳng, không thêm だ, cũng không thêm な: うそに、無理むりに. Muốn nói “vì ~ nên chắc chắn rồi” thì có thể đặt sau から: 食たべたからに 決きまってる.
• Ý nghĩa: chắc chắn là ~, tất nhiên ~: Phán đoán mạnh kiểu “tôi cứ cho là vậy” của người nói. Thường không có căn cứ gì, mang theo cảm xúc: bi quan, bất mãn hoặc đắc ý.
• Khẩu ngữ: 決きまってる: Khi trò chuyện hay rút thành 決きまってる. Đổi thành 決きまって います thì lịch sự hơn một chút nhưng giọng vẫn rất võ đoán, nên hạn chế dùng với người lớn tuổi hay cấp trên (có thể đổi sang 〜と 思おもいます、〜に ちがいありません). Văn viết chính thức, báo cáo cũng ít dùng.
• So sánh với にちがいない: にちがいない (đã học ở N3) là “nhìn manh mối rồi suy đoán: nhất định là ~”, bình tĩnh hơn và dùng được cả trong văn viết; に決きまっている là phán đoán chủ quan, khẩu ngữ, cảm xúc mạnh. Cách nối danh từ của cả hai đều là nối thẳng: 先生せんせいに ちがいない (✗ 先生せんせいだに), うそに 決きまって いる.

• 区くは 断ことわるに 決きまって いる。 — Văn phòng quận chắc chắn sẽ từ chối.
• そんな 話はなし、うそに 決きまって いる。 — Chuyện đó chắc chắn là nói dối.
• 一人ひとりで 三杯さんばいなんて、無理むりに 決きまってる。 — Một người ăn ba tô á? Tất nhiên là không thể rồi.
• くまやの ラーメンは おいしいに 決きまって います。 — Ramen của くまや thì tất nhiên là ngon.
• ケーキが ないのは、先生せんせいが 食たべたからに 決きまってる。 — Bánh biến mất thì chắc chắn là do thầy ăn rồi. (〜のは〜から: khi nói nguyên nhân phải thêm から)

Ngữ pháp 2 / 3: かのようだ

Thể thường＋かのようだ／かのように＝cứ như thể ~: trông giống ~ nhưng thực tế không phải (hoặc chưa chắc là vậy). 町まちが 生いきて いるかの ようだ＝cả con phố cứ như thể sống dậy (con phố tất nhiên không thật sự sống).

• Hình thức: Thể thường＋かのようだ: Động từ và tính từ い dùng thể thường: 生いきて いる／なかった／来きた. Danh từ và tính từ な thường thêm である: 写真しゃしんで あるかの ようだ (thiên về văn viết). Khẩu ngữ đôi khi lược bỏ (まるで 夢ゆめかの ようだ), nhưng khi thi và viết văn hãy thêm である.
• Ý nghĩa: cứ như thể ~ (thực tế không phải): Dùng một hình ảnh “thực tế không phải (hoặc chưa chắc là vậy)” để ví von tình huống trước mắt. Hay đi với まるで để nhấn mạnh cảm giác “cứ như là ~”.
• Ba cách dùng: Cuối câu: かのようだ (lịch sự: かのようです). Bổ nghĩa động từ hoặc tính từ phía sau: かのように (何なにも なかったかの ように 寝ねて いる). Bổ nghĩa danh từ phía sau: かのような (夢ゆめを 見みて いるかの ような 顔かお＝vẻ mặt cứ như đang mơ). Khi nói người ta “làm vẻ mặt ~, trông có vẻ ~”, tiếng Nhật dùng 「〜顔かおを して いる」: 夢ゆめを 見みて いるかの ような 顔かおを して いる＝vẻ mặt cứ như đang mơ.
• So sánh với ようだ: ようだ (đã học ở N4) là thấy manh mối rồi suy đoán “hình như ~”, rất có thể là thật: 雨あめが 降ふったようだ (thật sự đã mưa). かのようだ là ví von: thực tế không phải (hoặc người nói không cho là vậy), chỉ là trông giống thế: 雨あめが 降ふったかの ようだ (thật ra không mưa).

• 町まちが 生いきて いるかの ようだ。 — Cả con phố cứ như sống dậy.
• まるで 夢ゆめを 見みて いるかの ようだ。 — Cứ như đang mơ vậy.
• 熊太くまたは 何なにも なかったかの ように 寝ねて いる。 — Kumata ngủ cứ như chưa có chuyện gì xảy ra.
• 熊太くまたは 全部ぜんぶ 知しって いるかの ように 話はなす。 — Kumata nói cứ như cái gì cũng biết.
• この 絵えは まるで 写真しゃしんで あるかの ようだ。 — Bức tranh này cứ như một tấm ảnh. (Dạng có である thiên về văn viết)

Ngữ pháp 3 / 3: ものがある

Thể bổ nghĩa danh từ＋ものがある＝có nét ~, khiến người ta cảm thấy ~: người nói cảm nhận được một đặc tính nào đó từ một người, một tác phẩm hay một việc. この 絵えには 心こころを 動うごかす ものが ある＝bức tranh này có nét lay động lòng người.

• Hình thức: Thể bổ nghĩa danh từ＋ものがある: Động từ dùng thể từ điển: 動うごかす ものが ある. Tính từ い nối thẳng: さびしい ものが ある. Tính từ な thêm な: 特別とくべつな ものが ある.
• Ý nghĩa: có nét ~, khiến người ta cảm thấy ~: Cảm nhận được một đặc tính nào đó từ con người, tác phẩm hay trải nghiệm. Thường nói “〇〇には〜ものが ある”. Người nói đang đưa ra đánh giá, phần nhiều mang sắc thái cảm thán.
• Các từ hay đi cùng: Phía trước phần nhiều là từ diễn tả cảm nhận, đánh giá: すごい、さびしい、つらい、特別とくべつな、心こころを 動うごかす、重おもい (rất nặng ký).
• Phân biệt với “có đồ thật”: 冷蔵庫れいぞうこに 食たべる ものが ある＝trong tủ lạnh có đồ ăn (có đồ thật), câu này hoàn toàn đúng, chỉ là không phải mẫu câu của bài này. もの trong mẫu ものがある là “đặc tính” không nhìn thấy được. Cũng khác với ものだ (vốn dĩ là ~): ものだ nói đạo lý chung, còn ものがある nói cảm nhận về con người, sự việc trước mắt.

• この 絵えには 心こころを 動うごかす ものが ある。 — Bức tranh này có nét lay động lòng người.
• 毎日まいにち 一人ひとりで 食たべるのは、さびしい ものが ある。 — Ngày nào cũng ăn một mình, có một nỗi cô đơn khó tả.
• この 町まちの 古ふるい 店みせの 味あじには、特別とくべつな ものが ある。 — Hương vị của những quán lâu đời trên con phố này có một nét rất đặc biệt.
• 熊太くまたの バイトの 量りょうには、すごい ものが ある。 — Lượng việc làm thêm của Kumata thật đáng kinh ngạc.
• 五十年ごじゅうねんの 約束やくそくには、重おもい ものが ある。 — Lời hứa năm mươi năm thật sự rất nặng ký.