Bài 163: というものだ・というものではない・ものか・まい

N2 · Bài 163 · 18 phút — Nói “thế mới gọi là…”, phản bác “đâu phải cứ… là…”, thề “quyết không…”: quyết tâm của Rin và ông nội

Bài trước, Rin đã quyết định dưới gốc cây trong tuyết: “最後さいごまで やり抜ぬく” (làm đến cùng). Bài này học bốn mẫu câu mang cảm xúc mạnh: というものだ (thế mới gọi là…), というものではない (đâu phải cứ… là…), ものか (quyết không…), まい (quyết không…). Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng と いう ものだ để nói “thế mới gọi là…”: 約束やくそくを 守まもるのが、人ひとと いう ものだ
• Dùng と いう ものでは ない để phản bác “đâu phải cứ… là (nhất định)…”
• Dùng ものか（もんか）để phủ định mạnh: “đời nào…! quyết không…!”
• Dùng まい để nói quyết tâm “quyết không… nữa”, và hiểu cả nghĩa suy đoán “chắc là sẽ không…”

Lời hứa không bỏ cuộc

Rin đã đứng dậy lại giữa tuyết, gọi video với ông nội ở Đài Loan ngay tại くまや. （断ことわる＝từ chối, 年とし＝tuổi tác, 後悔こうかい＝hối hận）

ものか・まい＝quyết không…; というものだ＝thế mới gọi là…; というものではない＝đâu phải cứ… là…. Bài sau, tin vui từ chữ ký ủng hộ gửi về!

Từ vựng bài này: quyết tâm và lời hứa

• 〜と いう ものだ (to iu mono da): thế mới gọi là…; …chính là như vậy đó
• 〜と いう ものでは ない (to iu mono de wa nai): đâu phải cứ… là (nhất định)…
• 〜ものか（もんか） (mono ka): Đời nào…! Quyết không…!
• 〜まい (mai): quyết không…; chắc là sẽ không…
• 二度にどと (nido to): không bao giờ… nữa
• あきらめる (akirameru): từ bỏ, bỏ cuộc
• 断ことわる (kotowaru): từ chối
• 後悔こうかいする (kōkai suru): hối hận
• 守まもる (mamoru): giữ (lời hứa); bảo vệ
• 年とし (toshi): tuổi tác (年としだから＝vì đã lớn tuổi)
• 負まける (makeru): thua
• 無理むり (muri): gượng ép, không thể làm được
• わがまま (wagamama): ích kỷ, tùy hứng
• 値段ねだん (nedan): giá tiền
• まずい (mazui): dở, không ngon
• 嘘うそを つく (uso o tsuku): nói dối
• 治なおる (naoru): (Bệnh) khỏi, bình phục
• 遅刻ちこくする (chikoku suru): đến muộn
• 風邪かぜ (kaze): cảm cúm
• やさしさ (yasashisa): sự dịu dàng, tử tế (danh từ)
• 食たべすぎ (tabesugi): ăn quá nhiều (danh từ)

Ngữ pháp 1 / 4: というものだ

Thể thường＋と いう ものだ＝thế mới gọi là…, …chính là như vậy đó (nói ra bản chất); cũng dùng để đánh giá: như vậy thì quá…. Danh từ, tính từ đuôi な thường nối thẳng (thêm だ cũng được): 人ひとと いう ものだ、無理むりと いう ものだ.

• Dạng: thể thường＋と いう ものだ: Danh từ, tính từ đuôi な thường nối thẳng: 人ひとと いう ものだ、無理むりと いう ものだ (thêm だ cũng được, nhưng không thêm thì phổ biến hơn). Khi phía trước là hành động, hay dùng “〜のが Nと いう ものだ”: 守まもるのが 人ひとと いう ものだ.
• Nghĩa ①: thế mới gọi là… (bản chất): Nói ra “bộ mặt thật” của một việc: 助たすけ合あうのが 友ともだちと いう ものだ＝giúp đỡ nhau, thế mới gọi là bạn bè.
• Nghĩa ②: như vậy thì quá… (đánh giá): Đánh giá một việc hay cách làm của người khác, thường mang ý chê: それは わがままと いう ものだ＝thế thì gọi là ích kỷ.
• So với ものだ ở N3: ものだ nói lẽ thường: 人ひとは 約束やくそくを 守まもる ものだ (con người vốn nên giữ lời hứa). と いう ものだ thì nêu nội dung cụ thể trước, rồi “định nghĩa” rằng thế mới gọi là….

• 約束やくそくを 守まもるのが、人ひとと いう ものだ。 — Giữ lời hứa, thế mới là người.
• 困こまった とき 助たすけ合あうのが、友ともだちと いう ものだ。 — Lúc khó khăn giúp đỡ nhau, thế mới gọi là bạn bè.
• 寒さむくて 雪ゆきが 多おおい。これが 北海道ほっかいどうの 冬ふゆと いう ものです。 — Vừa lạnh vừa nhiều tuyết, đó chính là mùa đông Hokkaido.
• 一日いちにちで 全部ぜんぶ 覚おぼえるのは 無理むりと いう ものだ。 — Một ngày mà đòi nhớ hết, thế thì gượng ép quá.
• 人ひとの ケーキを 食たべるのは、わがままと いう ものです。 — Ăn bánh của người khác, thế gọi là ích kỷ.

Ngữ pháp 2 / 4: というものではない

Thể thường＋と いう ものでは ない（ものでも ない）＝đâu phải cứ… là (nhất định)…: bác bỏ suy nghĩ “chỉ cần A thì B”. 高たかければ いいと いう ものでは ない＝đâu phải càng đắt càng tốt.

• Dạng: thể thường＋と いう ものでは ない: Phía trước đặt một suy nghĩ hoàn chỉnh (thể thường): 年としだから 行いけない、高たかければ いい. Với danh từ, tính từ đuôi な thêm だ cũng tự nhiên. Dạng hay gặp là 〜ば／〜なら いいと いう ものでは ない: 有名ゆうめいなら いいと いう ものでは ない. Khẩu ngữ có thể nói と いう もんじゃ ない.
• Nghĩa: đâu phải cứ… là (nhất định)…: Bác bỏ suy nghĩ thông thường “chỉ cần A thì B”. Không phải phủ định hoàn toàn, mà là nói “chưa chắc”.
• Hay gặp nhất: 〜ば いいと いう ものでは ない: 高たかければ いい、多おおければ いい、長ながければ いい — “đâu phải càng… càng tốt”. Đổi thành ものでも ない thì giọng nhẹ nhàng hơn.
• So với わけでは ない: わけでは ない là phủ định một phần “kết luận suy ra từ tình huống”: 嫌きらいな わけでは ない (không phải là ghét). と いう ものでは ない nhấn mạnh hơn việc phản bác suy nghĩ hay lẽ thường kiểu “chỉ cần A thì B”.

• 年としだから 行いけない、と いう ものでは ない。 — Đâu phải già là hết đi được.
• 値段ねだんが 高たかければ いいと いう ものでは ない。 — Đâu phải giá càng đắt càng tốt.
• 練習れんしゅうは 長ながく すれば いいと いう ものでは ない。 — Luyện tập đâu phải cứ luyện càng lâu càng tốt.
• 日本語にほんごは 漢字かんじが わかれば 話はなせると いう ものでも ない。 — Tiếng Nhật cũng đâu phải cứ đọc hiểu kanji là nói được.
• ラーメンは 量りょうが 多おおければ いいと いう ものでは ありません。 — Ramen đâu phải phần càng nhiều càng tốt.

Ngữ pháp 3 / 4: ものか

Thể thường＋ものか（khẩu ngữ もんか）＝đời nào…! quyết không…! Trông như câu hỏi, thật ra là phủ định mạnh. Tính từ đuôi な và danh từ phải thêm な: 静しずかな ものか.

• Dạng: thể thường＋ものか: Động từ, tính từ đuôi い dùng thể thường: あきらめる ものか、まずい ものか. Tính từ đuôi な, danh từ phải thêm な: 静しずかな ものか.
• Nghĩa: hỏi vặn＝phủ định mạnh: Phía trước là thể khẳng định, nhưng nghĩa lại là phủ định: 忘わすれる ものか＝quyết không quên. Nói về mình là “quyết không…”, nói về người khác là “đời nào…”.
• Sắc thái: khẩu ngữ もんか, lịch sự ものですか: Cách nói giàu cảm xúc, cuối câu xuống giọng chứ không lên giọng như câu hỏi. Ít dùng với bề trên hoặc trong dịp trang trọng.
• So với わけが ない: わけが ない là bình tĩnh phán đoán “không thể nào”; ものか mang cảm xúc và quyết tâm mạnh, như đang hét lên.

• あきらめる ものか！ — Mình quyết không bỏ cuộc!
• こんな 大事だいじな 約束やくそく、忘わすれる ものか。 — Lời hứa quan trọng thế, đời nào mình quên.
• くまやの ラーメンが まずい ものか。 — Ramen của くまや mà dở á, đời nào!
• あんな 店みせ、もう 行いく もんか！ — Quán như thế, mình không bao giờ đến nữa!
• 子こどもじゃ ないんだから、泣なく もんか。 — Mình đâu phải trẻ con, đời nào khóc.

Ngữ pháp 4 / 4: まい

Động từ thể từ điển＋まい＝①quyết không… (nói quyết tâm của mình) ②chắc là sẽ không… (suy đoán, thiên về văn viết). 二度にどと 後悔こうかいする まい＝mình không bao giờ hối hận nữa.

• Dạng: động từ thể từ điển＋まい: 後悔こうかいする まい、行いく まい、来くる まい. Nhóm II・III cũng nối được thể ます: 食たべまい; する còn có thể nói しまい.
• Nghĩa ①: quyết không… (quyết tâm): Chủ ngữ là “tôi”: nói ra quyết tâm của mình. Hay đi với もう、二度にどと, cũng hay nói “〜まいと 思おもう／決きめる”.
• Nghĩa ②: chắc là sẽ không… (suy đoán): Chủ ngữ là người khác hoặc sự vật: ≈〜ないだろう. Thiên về văn viết, hoặc giọng của người lớn tuổi.
• Sắc thái: mạnh hơn 〜ない つもりだ: まい mang vị cổ văn, trang trọng. Ông nội nói chuyện khá xưa nên rất tự nhiên; người trẻ hằng ngày thường nói “もう 二度にどと しない”.

• もう 二度にどと 後悔こうかいする まい。 — Mình không bao giờ hối hận nữa.
• 二度にどと 遅刻ちこくする まいと 思おもった。 — Mình hạ quyết tâm sẽ không bao giờ đến muộn nữa.
• 食たべすぎる まいと 決きめたのに、また 三杯さんばい 食たべた。 — Rõ ràng đã quyết không ăn nhiều, vậy mà lại ăn ba bát. (三杯さんばい＝ba bát)
• この 雪ゆきでは、今日きょう 客きゃくは 来くる まい。 — Tuyết rơi thế này, hôm nay chắc sẽ không có khách.
• くまたくんは まじめだから、約束やくそくを 忘わすれる まい。 — Kumata rất nghiêm túc, chắc sẽ không quên lời hứa.