Bài 143: に基づいて・に応じて・に伴って

N2 · Bài 143 · 18 phút — Buổi họp, thông báo, công ty du lịch đều dùng: nêu căn cứ, điều chỉnh cho phù hợp, thay đổi theo

Bài trước, Rin đã nghe hiểu において・にわたって・のもとで ở buổi họp tại ủy ban quận. Bài này là phần hỏi đáp: học ba mẫu câu trang trọng dạng "N＋に~" — に基もとづいて (căn cứ), に応おうじて (điều chỉnh cho phù hợp), に伴ともなって (thay đổi kéo theo). Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng に基もとづいて để nói "dựa trên ~ (luật, tài liệu, sự thật)"
• Dùng に応おうじて để nói "điều chỉnh tùy theo ~ (số người, mùa, nguyện vọng)"
• Dùng に伴ともなって／に伴ともない để nói "cùng với ~, ... cũng thay đổi theo"
• Biết dạng đứng trước danh từ: に基もとづく・に応おうじた・に伴ともなう + danh từ

Giờ hỏi đáp

Buổi họp ở ủy ban quận đến phần hỏi đáp, Rin cầm tài liệu kế hoạch, lần đầu muốn phát biểu trước mọi người. (拡張かくちょう＝mở rộng, 工事こうじ＝công trình, 住民じゅうみんの 声こえ＝ý kiến cư dân, 人数にんずう＝số người)

に基もとづいて＝dựa trên, に応おうじて＝điều chỉnh tùy theo, に伴ともなって＝thay đổi theo. Bài sau, khu phố chia làm hai phe vì cái cây...

Từ vựng bài này: buổi họp và kế hoạch

• 〜に基もとづいて (ni motozuite): dựa trên ~, căn cứ vào ~
• 〜に応おうじて (ni ōjite): tùy theo ~, đáp ứng ~ (điều chỉnh cho phù hợp)
• 〜に伴ともなって (ni tomonatte): cùng với ~, kéo theo ~ (~ cũng thay đổi theo)
• 法律ほうりつ (hōritsu): luật, pháp luật
• 計画けいかく (keikaku): kế hoạch
• 道路どうろ (dōro): đường, đường sá
• 拡張かくちょう (kakuchō): mở rộng, khuếch trương
• 工事こうじ (kōji): công trình, thi công
• 住民じゅうみん (jūmin): cư dân
• 声こえ (koe): tiếng nói; ý kiến (của mọi người)
• 変更へんこうする (henkō suru): thay đổi, sửa đổi
• 調査ちょうさ (chōsa): điều tra
• 結果けっか (kekka): kết quả
• 事実じじつ (jijitsu): sự thật
• 人数にんずう (ninzū): số người
• 料金りょうきん (ryōkin): chi phí, giá tiền
• 追加ついかする (tsuika suru): thêm vào, bổ sung
• 希望きぼう (kibō): nguyện vọng, yêu cầu
• 年齢ねんれい (nenrei): tuổi tác
• 予算よさん (yosan): ngân sách, dự toán
• 季節きせつ (kisetsu): mùa
• 増加ぞうか (zōka): tăng, gia tăng
• 人口じんこう (jinkō): dân số, nhân khẩu

Ngữ pháp 1 / 3: にもとづいて

Danh từ＋に基もとづいて＝"dựa trên ~, lấy ~ làm căn cứ": giọng trang trọng, nhấn mạnh có căn cứ rõ ràng, khách quan (luật, quy định, tài liệu, sự thật). Đứng trước danh từ dùng に基もとづく／に基もとづいた＋danh từ.

• Dạng: N＋に基もとづいて: Danh từ＋に 基もとづいて＋động từ: 法律ほうりつに 基もとづいて 決きめる. Trợ từ luôn là に.
• Phía trước đặt "căn cứ": Những căn cứ khách quan như luật, quy định, tài liệu, điều tra, sự thật. Người thì không thể làm căn cứ trực tiếp: phải nói 先生せんせいの 説明せつめいに 基もとづいて. Tin nghe được từ bạn bè khi trò chuyện mang tính chủ quan hơn, dùng を もとに sẽ tự nhiên hơn.
• Trước danh từ: に基もとづく／に基もとづいた: 調査ちょうさに 基もとづく 計画けいかく＝調査ちょうさに 基もとづいた 計画けいかく, nghĩa như nhau. に基もとづいて không thể đặt thẳng trước danh từ (phải dùng に基もとづく／に基もとづいた).
• So sánh với をもとに: をもとに ở Bài 128 ＝lấy ~ làm chất liệu, tham khảo rồi tạo ra thứ mới (昔むかしの 話はなしを もとに 新あたらしい 話はなしを 書かく). に基もとづいて＝lấy ~ làm căn cứ, giọng trang trọng, nhấn mạnh có căn cứ khách quan (法律ほうりつ・データ・事実じじつ). Với luật, quy định thì hầu như luôn dùng に基もとづいて.

• この 計画けいかくは 法律ほうりつに 基もとづいて 作つくられました。 — Kế hoạch này được lập dựa trên luật.
• 調査ちょうさの 結果けっかに 基もとづいて、バスを 増ふやします。 — Dựa trên kết quả điều tra, sẽ tăng thêm xe buýt.
• 事実じじつに 基もとづいて、記事きじを 書かいて ください。 — Hãy viết bài dựa trên sự thật.
• これは 本当ほんとうの 話はなしに 基もとづいた 映画えいがです。 — Đây là bộ phim dựa trên một câu chuyện có thật.
• 学校がっこうの ルールに 基もとづく 注意ちゅういです。 — Đây là lời nhắc theo nội quy nhà trường.

Ngữ pháp 2 / 3: におうじて

Danh từ＋に応おうじて＝"tùy theo ~, ứng với ~": điều kiện (số người, mùa, tuổi) khác thì cách làm cũng điều chỉnh theo; cũng dùng để đáp ứng yêu cầu của người khác (nguyện vọng, ý kiến). Trước danh từ dùng に応おうじた＋danh từ.

• Dạng: N＋に応おうじて: Danh từ＋に 応おうじて＋động từ: 人数にんずうに 応おうじて 用意よういする. Trước danh từ: に応おうじた＋danh từ (年齢ねんれいに 応おうじた コース).
• ① Điều chỉnh theo điều kiện thay đổi: Phía trước thường là thứ có lớn có nhỏ, có nhiều có ít: 人数にんずう・季節きせつ・年齢ねんれい・予算よさん・レベル・時間じかん. Điều kiện khác nhau thì cách làm phía sau cũng khác.
• ② Đáp ứng yêu cầu của người khác: 希望きぼう・声こえ・質問しつもん＋に応おうじて＝đáp ứng ~: お客きゃくさんの 希望きぼうに 応おうじて 作つくります. Rin đã hỏi đúng kiểu này ở buổi họp.
• Khác với によって: によって chỉ nói "khác nhau tùy ~": 人ひとに よって 違ちがう. に応おうじて là "điều chỉnh theo sự thay đổi của ~": phía sau là nội dung điều chỉnh, chuẩn bị, thay đổi, như "料金りょうきんが 変かわる" là chi phí được điều chỉnh theo số người.

• 人数にんずうに 応おうじて、いすを 用意よういします。 — Chuẩn bị ghế theo số người.
• この お店みせは 季節きせつに 応おうじて、メニューを 変かえます。 — Quán này đổi thực đơn theo mùa.
• お客きゃくさまの ご予算よさんに 応おうじて、ホテルを 選えらびます。 — Chọn khách sạn phù hợp với ngân sách của khách.
• 住民じゅうみんの 声こえに 応おうじて、計画けいかくを 変更へんこうしました。 — Đã sửa kế hoạch theo ý kiến của cư dân.
• 日本語にほんごの レベルに 応おうじた クラスが あります。 — Có lớp học phù hợp với trình độ tiếng Nhật.

Ngữ pháp 3 / 3: にともなって

Danh từ／động từ thể từ điển＋に伴ともなって＝"cùng với ~, kéo theo ~": phía trước có một thay đổi hoặc sự việc, điều phía sau cũng xảy ra, thay đổi theo. Văn viết hay dùng に伴ともない; trước danh từ dùng に伴ともなう＋danh từ.

• Dạng: N／V thể từ điển＋に伴ともなって: Danh từ＋に 伴ともなって: 工事こうじに 伴ともなって. Động từ thể từ điển＋に 伴ともなって: 人口じんこうが 増ふえるに 伴ともなって. Văn viết hay dùng に伴ともない.
• Ý nghĩa: A thay đổi, B cũng theo: Phía trước thường là danh từ chỉ thay đổi hoặc sự việc: 拡張かくちょう・増加ぞうか・工事こうじ・引ひっ越こし. Phía sau là điều cùng xảy ra, cùng thay đổi vì thế.
• So sánh với につれて・とともに: につれて nhấn mạnh "từng chút một, mức độ cùng thay đổi" (寒さむく なるに つれて). に伴ともなって còn dùng được cho sự việc lớn xảy ra một lần (工事こうじ・引ひっ越こし). とともに có nghĩa gần giống, và còn có thể là "cùng với ~ (một người)"; に伴ともなって không thể nói "đi cùng người nào". (Văn viết có 人ひとを 伴ともなう＝dẫn ai đó đi cùng, trợ từ là を, khác với に伴ともなって của bài này.)
• Dùng trong hoàn cảnh trang trọng: Rất thường gặp trong báo chí, thông báo, buổi họp: 工事こうじに 伴ともなう お知しらせ. Phía trước phải là thay đổi hoặc sự việc có quy mô; hành động nhỏ hằng ngày của cá nhân như "thức dậy" thì ở đâu cũng không dùng được, phải dùng と・たら: 起おきたら、ねこも 起おきた.

• 道路どうろの 拡張かくちょうに 伴ともない、木きを 切きる 予定よていです。 — Cùng với việc mở rộng đường, dự kiến sẽ chặt cây.
• 人口じんこうが 増ふえるに 伴ともなって、バスも 増ふえました。 — Cùng với dân số tăng, xe buýt cũng nhiều hơn.
• 観光客かんこうきゃくの 増加ぞうかに 伴ともなって、町まちも にぎやかに なった。 — Cùng với lượng khách du lịch tăng, phố xá cũng náo nhiệt hơn.
• 引ひっ越こしに 伴ともなって、学校がっこうも 変かわりました。 — Vì chuyển nhà nên trường học cũng đổi theo.
• 工事こうじに 伴ともなう 変更へんこうを お知しらせします。 — Thông báo các thay đổi đi kèm với công trình.