Bài 144: をめぐって・に向けて・に反して・につき

N2 · Bài 144 · 18 phút — Tranh luận, mục tiêu, trái ngược, thông báo: hai tiếng nói ở hội khu phố

Bài trước Rin lần đầu giơ tay trong buổi họp giải thích. Bài này đến hội khu phố, học bốn cách nói trang trọng: をめぐって (tâm điểm tranh luận), に向むけて (hướng tới mục tiêu), に反はんして (trái ngược・vi phạm), につき (mỗi ~ / do ~). Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng をめぐって để nói “xoay quanh ~ (mọi người bất đồng ý kiến, tranh luận)”
• Dùng に向むけて để nói “hướng tới ~ (mục tiêu, ngày tháng) mà chuẩn bị, cố gắng”
• Dùng に反はんして để nói “trái với dự đoán” và “vi phạm quy định”
• Đọc hiểu につき trên bảng thông báo: “mỗi ~” và “do ~”

Một cái cây, hai tiếng nói

Ở buổi họp giải thích, Rin lần đầu giơ tay. Lần này ở hội khu phố, hàng xóm chia làm hai phía vì cái cây. (町内会ちょうないかい＝hội khu phố; 署名しょめい＝chữ ký kiến nghị)

をめぐって＝xoay quanh (tranh luận), に向むけて＝hướng tới mục tiêu, に反はんして＝trái ngược, につき＝mỗi ~ / do ~. Bài sau: thu chữ ký ra phố rồi!

Từ vựng bài này: hội khu phố và bảng thông báo

• 〜を めぐって (o megutte): xoay quanh ~ (tranh luận, bàn bạc)
• 〜を めぐる＋N (o meguru): xoay quanh ~ (bổ nghĩa danh từ)
• 〜に 向むけて (ni mukete): hướng tới ~; để đón ~
• 〜に 反はんして (ni hanshite): trái với ~; vi phạm ~
• 〜につき (ni tsuki): ① mỗi ~ ② do ~ (hai nghĩa hay gặp nhất trên bảng thông báo)
• 町内会ちょうないかい (chōnaikai): hội khu phố (tổ chức tự quản của cư dân)
• 分わかれる (wakareru): chia ra, tách ra
• 意見いけん (iken): ý kiến (Hán-Việt: ý kiến)
• 計画けいかく (keikaku): kế hoạch (Hán-Việt: kế hoạch)
• 問題もんだい (mondai): vấn đề (Hán-Việt: vấn đề)
• 反対はんたい (hantai): phản đối (Hán-Việt: phản đối)
• 予想よそう (yosō): dự đoán, dự tính
• 天気予報てんきよほう (tenki yohō): dự báo thời tiết
• 救急車きゅうきゅうしゃ (kyūkyūsha): xe cứu thương
• 通とおれる (tōreru): đi qua được
• 理由りゆう (riyū): lý do (Hán-Việt: lý do)
• 署名しょめい (shomei): ký tên; chữ ký kiến nghị
• 作戦さくせん (sakusen): tác chiến, chiến lược, kế sách (Hán-Việt: tác chiến)
• 試食ししょく (shishoku): ăn thử
• お一人様ひとりさま (ohitorisama): (cách nói lịch sự) một vị khách
• 五回目ごかいめ (gokaime): lần thứ năm
• 期待きたい (kitai): kỳ vọng, mong đợi (Hán-Việt: kỳ đãi)
• 規則きそく (kisoku): quy tắc, quy định (Hán-Việt: quy tắc)
• 結果けっか (kekka): kết quả (Hán-Việt: kết quả)
• 世界せかい (sekai): thế giới (Hán-Việt: thế giới)
• 工事中こうじちゅう (kōjichū): đang thi công
• 定休日ていきゅうび (teikyūbi): ngày nghỉ định kỳ (ngày nghỉ cố định của cửa hàng)
• 本日ほんじつ (honjitsu): hôm nay (cách nói trang trọng)
• 出口でぐち (deguchi): lối ra

Ngữ pháp 1 / 4: をめぐって

Danh từ＋をめぐって＝“xoay quanh ~”: dùng khi nhiều người có ý kiến khác nhau về cùng một việc, đang bàn bạc hay tranh luận. Khi nối với danh từ dùng をめぐる＋danh từ.

• N＋をめぐって＝mọi người xoay quanh một việc: Phía trước là “tâm điểm tranh luận, bàn bạc”; phía sau thường là hành động có nhiều bên như 意見いけんが 分わかれる・話はなし合あう・反対はんたいの 声こえが 出でる.
• Nối danh từ: をめぐる＋N: めぐる vốn là động từ “đi vòng một vòng”, nên nối thẳng với danh từ được: 木きを めぐる 問題もんだい＝vấn đề xoay quanh cái cây.
• Khác với について: について chỉ là “về”: 木きに ついて 一人ひとりで 調しらべる (một mình cũng được). をめぐって luôn mang cảm giác “nhiều bên, ý kiến khác nhau”.
• Trợ từ cố định là を: Nói 〜を めぐって, không nói 〜に めぐって. Rất hay gặp trong tiêu đề báo, buổi họp giải thích, biên bản cuộc họp.

• 木きを めぐって、町まちが 二ふたつに 分わかれました。 — Vì cái cây mà phố chia thành hai phe.
• 道みちの 計画けいかくを めぐって、意見いけんが 分わかれて います。 — Xoay quanh kế hoạch làm đường, mọi người bất đồng ý kiến.
• 木きを めぐる 問題もんだいを、みんなで 話はなし合あいました。 — Mọi người cùng bàn về vấn đề xoay quanh cái cây.
• この 計画けいかくを めぐって、反対はんたいの 声こえも 出でて いる。 — Xoay quanh kế hoạch này, cũng xuất hiện tiếng nói phản đối.
• 店みせの 名前なまえを めぐって、友ともだちと 意見いけんが 分わかれた。 — Vì tên cửa hàng mà mình và bạn bất đồng ý kiến.

Ngữ pháp 2 / 4: にむけて

Danh từ＋に向むけて＝“hướng tới ~”: chuẩn bị, cố gắng để đón một mục tiêu, một ngày hay một sự kiện. Khi nối với danh từ dùng に向むけた＋danh từ.

• N＋に向むけて＝tiến tới mục tiêu: Phía trước là mục tiêu, ngày hay sự kiện sắp đến: 春はる・試験しけん・祭まつり. Phía sau là việc con người làm vì nó: 準備じゅんびする・練習れんしゅうする・集あつめる.
• Nối danh từ: に向むけた＋N: 春はるに 向むけた 計画けいかく＝kế hoạch hướng tới mùa xuân.
• Cũng có thể nói “hướng về (đối tượng)”: 世界せかいに 向むけて 話はなしを 伝つたえる＝truyền đạt câu chuyện tới toàn thế giới. Nghĩa là “nói với ai, phát đi tới đâu”.
• Khác với ために và 向むけ: ために là mục đích: 署名しょめいを 集あつめる ために. に向むけて có “đích đến” phía trước, mang cảm giác tiến gần từng bước. 〜向むけ là “dành riêng cho ~”: 子こども向むけの 本ほん.

• 春はるに 向むけて、署名しょめいを 集あつめましょう。 — Để đón mùa xuân, chúng ta cùng thu chữ ký nhé.
• 試験しけんに 向むけて、毎日まいにち 練習れんしゅうして います。 — Để chuẩn bị cho kỳ thi, ngày nào mình cũng luyện tập.
• 祭まつりに 向むけた 準備じゅんびが 始はじまりました。 — Việc chuẩn bị đón lễ hội đã bắt đầu.
• 世界せかいに 向むけて、谷中やなかの 話はなしを 伝つたえたい。 — Mình muốn truyền câu chuyện về Yanaka tới toàn thế giới.
• 春はるに 向むけた 計画けいかくを みんなで 作つくった。 — Mọi người cùng lập kế hoạch đón mùa xuân.

Ngữ pháp 3 / 4: にはんして

Danh từ＋に反はんして＝“trái với ~”: kết quả ngược lại với dự đoán, kỳ vọng; đi với 規則きそく thì là “vi phạm ~”. Khi nối với danh từ dùng に反はんする＋danh từ.

• 予想よそう・期待きたい＋に反はんして＝ngược lại rồi: 予想よそう・期待きたい・天気予報てんきよほう＋に反はんして, phía sau là “kết quả không ngờ tới”: 予想よそうに 反はんして、道みちを 広ひろげたい 人ひとも 多おおかった.
• 規則きそく＋に反はんする＝vi phạm: Đi với 規則きそく (quy định, luật) thì là “vi phạm”: 規則きそくに 反はんする ことは しないで ください.
• Nối danh từ: に反はんする＋N: 期待きたいに 反はんする 結果けっか＝kết quả trái với kỳ vọng.
• So sánh hai người: thường dùng に対たいして: Khi đối chiếu hai người, hay dùng nhất là に対たいして: 兄あには 元気げんきだ。それに 対たいして、弟おとうとは 静しずかだ. Không thể nói thẳng “người＋に反はんして”. (Trong văn viết, に反はんして cũng có thể đối chiếu hai việc, nhưng ít gặp, bài này chưa dùng.)

• 予想よそうに 反はんして、道みちを 広ひろげたい 人ひとも 多おおかった。 — Ngoài dự đoán, người muốn mở rộng đường cũng rất nhiều.
• 天気予報てんきよほうに 反はんして、朝あさから 雨あめが 降ふった。 — Trái với dự báo thời tiết, trời mưa từ sáng.
• みんなの 期待きたいに 反はんして、お客きゃくさんは 少すくなかった。 — Trái với kỳ vọng của mọi người, khách rất ít.
• 規則きそくに 反はんする ことは しないで ください。 — Xin đừng làm những việc vi phạm quy định.
• 期待きたいに 反はんする 結果けっかに なりました。 — Kết quả trái với kỳ vọng.

Ngữ pháp 4 / 4: につき

Danh từ＋につき có hai nghĩa hay gặp nhất trên thông báo, bảng giá: ① “mỗi ~”: お一人様ひとりさまにつき 一個いっこ＝mỗi vị một cái; ② “do ~” kiểu thông báo: 工事中こうじちゅうにつき＝do đang thi công.

• ① đơn vị＋につき＝mỗi ~: 一人ひとりにつき・一時間いちじかんにつき・一回いっかいにつき, phía sau là số lượng hoặc giá tiền. Nghĩa gần với ずつ・ごとに, nhưng につき trang trọng hơn, hay viết trên bảng giá, nội quy.
• ② N＋につき＝do ~ (thông báo): 工事中こうじちゅう (đang thi công)・準備中じゅんびちゅう (đang chuẩn bị, quán chưa mở)・定休日ていきゅうび (ngày nghỉ định kỳ)＋につき: rất hay gặp trên bảng thông báo ở cửa hàng, nhà ga. Phía sau là “nên không thể ~, tạm ngưng ~”.
• Chỉ đi với danh từ, rất trang trọng: Trước につき đặt thẳng danh từ, không đặt động từ và cũng không thêm の ở giữa. Đây là cách nói của thông báo, văn bản chính thức; nói chuyện hằng ngày về lý do thì dùng から・ので・で: 風邪かぜで 休やすむ.
• Trước đặt “đơn vị”, sau đặt số lượng: Muốn nói “mỗi vị một cái”: お一人様ひとりさまにつき 一個いっこ. Đảo thứ tự (一個いっこにつき お一人様ひとりさま) thì nghĩa đổi hẳn.

• 試食ししょくは お一人様ひとりさまにつき 一個いっこまで です。 — Ăn thử mỗi vị giới hạn một cái.
• この 部屋へやは 一時間いちじかんにつき 500円えんです。 — Phòng này mỗi giờ 500 yên.
• 署名しょめいは 一人ひとりにつき 一回いっかいです。 — Chữ ký kiến nghị mỗi người một lần.
• 工事中こうじちゅうにつき、この 道みちは 通とおれません。 — Do đang thi công, con đường này không đi qua được.
• 本日ほんじつは 定休日ていきゅうびにつき、休やすませて いただきます。 — Hôm nay nghỉ định kỳ, tạm ngưng kinh doanh.