Bài 151: 次第・末に・か〜ないかのうちに・かと思うと

N2 · Bài 151 · 18 phút — Hễ ~ là ngay, cuối cùng cũng, gần như đồng thời, vừa ~ đã ~: ngày có thư báo trúng tuyển

Bài trước, Rin đi phỏng vấn ở たぬき旅行りょこう社しゃ, kết quả là Trưởng phòng Tanuki lại quên tên cậu ấy. Bốn mẫu câu bài này đều nói về "thứ tự thời gian": 次第しだい (hễ ~ là ngay, việc sắp làm tiếp theo), 末すえに (loay hoay mãi, cuối cùng cũng), か〜ないかの うちに (gần như đồng thời), かと 思おもうと (vừa ~ đã đổi khác). Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 次第しだい nói "hễ ~ là ngay lập tức ~": 結果けっかが わかり次第しだい、ご連絡れんらくします
• Dùng 末すえに nói "sau bao nhiêu loay hoay ~, cuối cùng cũng ~": 三日みっか 悩なやんだ 末すえに
• Dùng か〜ないかの うちに nói "vừa mới định ~ (gần như cùng lúc) thì đã ~"
• Dùng かと 思おもうと／かと 思おもったら tả người khác "vừa mới ~ đã lại ~", và phân biệt rõ bốn mẫu câu

Ngày có thư báo trúng tuyển

Kết quả phỏng vấn ra sao? (内定ないてい＝thư báo trúng tuyển, 切きる＝cúp máy, 鳴なる＝reo)

次第しだい＝hễ ~ là ngay, 末すえに＝cuối cùng cũng, か〜ないかのうちに＝gần như đồng thời, かと思おもったら＝vừa ~ đã đổi. Bài sau: chữ ký và công trình chạy đua!

Từ vựng bài này: chờ thông báo, quyết định, điện thoại reo

• 〜次第しだい (shidai): hễ ~ là ngay lập tức ~
• 〜末すえに (sue ni): sau bao nhiêu ~, cuối cùng (cũng) ~
• 〜か 〜ないかの うちに (~ka ~nai ka no uchi ni): vừa mới định ~ (gần như cùng lúc) thì đã ~
• 〜かと 思おもうと／かと 思おもったら (ka to omou to / ka to omottara): vừa mới ~ thì đã ~
• 結果けっか (kekka): kết quả
• 連絡れんらくする (renraku suru): liên lạc
• 内定ないてい (naitei): (Công ty) thư báo trúng tuyển, nội định
• 悩なやむ (nayamu): trăn trở, băn khoăn, phiền muộn
• 迷まよう (mayou): do dự, chưa quyết được
• 決きめる (kimeru): quyết định
• 電話でんわを 切きる (denwa o kiru): cúp điện thoại
• 鳴なる (naru): (Chuông, điện thoại) reo
• ベル (beru): chuông, tiếng chuông
• おめでとう (omedetō): Chúc mừng
• ケーキ (kēki): bánh kem
• 到着とうちゃく (tōchaku): đến nơi (Hán-Việt: đáo trước)
• 話はなし合あい (hanashiai): thảo luận, bàn bạc
• 日程にってい (nittei): lịch trình, nhật trình
• やむ (yamu): (Mưa, tuyết) tạnh
• ようやく (yōyaku): cuối cùng cũng (khó khăn lắm mới)

Ngữ pháp 1 / 4: 次第しだい

Động từ thể ます (bỏ ます)／danh từ của する＋次第しだい＝hễ ~ là ngay lập tức ~. Việc trước vừa xong là làm ngay việc sau. 結果けっかが わかり次第しだい、ご連絡れんらくします＝có kết quả là tôi liên lạc với quý vị ngay.

• Hình thức: thể ます bỏ ます＋次第しだい: わかります→わかり次第しだい、着つきます→着つき次第しだい、できます→でき次第しだい. Danh từ của する nối thẳng được: 到着とうちゃく次第しだい.
• Ý nghĩa: hễ ~ là ngay lập tức ~: A vừa xong là làm B ngay. Trang trọng hơn 〜たら すぐ, hay gặp trong điện thoại, email, thông báo của cửa hàng.
• Vế sau: việc sẽ làm, lời nhờ: Sau đó là "tôi sẽ ~", "xin hãy ~", "cùng ~ nhé": ご連絡れんらくします・ご連絡れんらくください・出発しゅっぱつしましょう. Không nối với việc đã xảy ra (〜た).
• Đừng nhầm với "N次第しだいで": 天気てんき次第しだいで ở Bài 146＝tùy hoàn toàn vào thời tiết. 次第しだい bài này đứng sau "hành động": 結果けっかが わかり次第しだい＝hễ biết kết quả là ~.

• 結果けっかが わかり次第しだい、ご連絡れんらくします。 — Có kết quả là tôi liên lạc với quý vị ngay.
• 到着とうちゃく次第しだい、電話でんわを ください。 — Hễ đến nơi, xin hãy gọi cho tôi.
• 準備じゅんびが でき次第しだい、出発しゅっぱつしましょう。 — Chuẩn bị xong là chúng ta xuất phát nhé.
• 雨あめが やみ次第しだい、出でかけます。 — Mưa vừa tạnh là tôi ra ngoài.
• 日程にっていが 決きまり次第しだい、お知しらせします。 — Lịch trình vừa chốt là tôi báo quý vị ngay.

Ngữ pháp 2 / 4: 末すえに

V thể た／Nの＋末すえ（に）＝sau bao nhiêu ~, cuối cùng (cũng) ~. Phía trước là quá trình dài và vất vả, phía sau là kết quả hay quyết định cuối cùng. 三日みっか 悩なやんだ 末すえに、この 会社かいしゃに 決きめた＝trăn trở ba ngày, cuối cùng đã chọn công ty này.

• Hình thức: Vた形けい／Nの＋末すえに: Động từ dùng thể た: 悩なやんだ 末すえに・考かんがえた 末すえに. Danh từ thêm の: 話はなし合あいの 末すえに. Có thể bỏ に: 〜の 末すえ、〜.
• Ý nghĩa: sau bao nhiêu ~, cuối cùng ~: 末すえ＝phần cuối, kết thúc. Phía trước là quá trình dài (trăn trở, thảo luận, do dự, thất bại nhiều lần), phía sau là kết quả hay quyết định cuối cùng. Hay đi cùng いろいろ・長ながい・ようやく.
• 末すえの＋danh từ: Khi phía sau là danh từ thì dùng 末すえの: 悩なやんだ 末すえの 答こたえ (câu trả lời có được sau nhiều trăn trở).
• Thứ tự thông thường thì không dùng được: "Ăn cơm → đi ngủ" không có quá trình vất vả, dùng 〜てから là đủ. 末すえに luôn mang cảm giác "đã tốn rất nhiều công sức".

• 三日みっか 悩なやんだ 末すえに、この 会社かいしゃに 決きめました。 — Trăn trở ba ngày, cuối cùng đã chọn công ty này.
• いろいろ 考かんがえた 末すえに、留学りゅうがくする ことに した。 — Nghĩ rất nhiều, cuối cùng quyết định đi du học.
• 長ながい 話はなし合あいの 末すえに、新あたらしい 案あんが 決きまった。 — Sau cuộc thảo luận rất dài, cuối cùng đã chốt phương án mới.
• 一時間いちじかん 迷まよった 末すえに、いつもの ラーメンに した。 — Do dự cả tiếng, cuối cùng vẫn gọi tô ramen quen thuộc.
• 三回さんかい 失敗しっぱいした 末すえ、ようやく 合格ごうかくした。 — Trượt ba lần, cuối cùng cũng đỗ.

Ngữ pháp 3 / 4: か〜ないかのうちに

Cùng một động từ: thể từ điển (hoặc thể た)＋か＋thể ない＋かの うちに＝vừa mới định ~ (chưa kịp ~ xong) thì đã ~. Hai việc xảy ra gần như đồng thời. 電話でんわを 切きるか 切きらないかの うちに、また 鳴なった＝điện thoại vừa cúp xong thì lại reo.

• Hình thức: Vか＋Vないかの うちに: Đặt cùng một động từ hai lần: trước dùng thể từ điển hoặc thể た, sau dùng thể ない, cuối cùng thêm かの うちに: 切きるか 切きらないかの うちに・鳴なったか 鳴ならないかの うちに.
• Ý nghĩa: vừa mới định ~ thì đã ~: A còn chưa xong hẳn (thậm chí chưa bắt đầu) thì B đã xảy ra. Nhấn mạnh hai việc "gần như đồng thời", nhanh hơn cả "hễ ~ là ~".
• Vế sau: việc đã xảy ra: Phía sau thường là quá khứ, tả điều thực sự nhìn thấy: また 鳴なった・教室きょうしつを 出でた. Không nối với "xin hãy ~", "cùng ~ nhé", "tôi định ~". Muốn nói "hễ ~ là xin hãy ~" thì dùng 次第しだい.
• So sánh với たとたん: 着ついた とたん: ngay lúc A hoàn thành, một việc "bất ngờ" xảy ra. 着つくか 着つかないかの うちに: A còn chưa hoàn thành hẳn thì B đã tới — trọng tâm là "nhanh".

• 電話でんわを 切きるか 切きらないかの うちに、また 電話でんわが 鳴なった。 — Điện thoại vừa cúp xong thì lại reo.
• 授業じゅぎょうの ベルが 鳴なったか 鳴ならないかの うちに、熊太くまたは 教室きょうしつを 出でた。 — Chuông tan học vừa reo là Kumata đã phóng ra khỏi lớp.
• 席せきに 座すわるか 座すわらないかの うちに、電車でんしゃが 動うごき出だした。 — Vừa mới định ngồi xuống thì tàu đã chạy.
• ラーメンが 来くるか 来こないかの うちに、先生せんせいは 食たべ始はじめた。 — Tô ramen vừa bưng lên bàn là thầy đã bắt đầu ăn.
• 家いえに 帰かえるか 帰かえらないかの うちに、雨あめが 降ふり出だした。 — Vừa mới về đến nhà thì trời đổ mưa.

Ngữ pháp 4 / 4: かと思おもうと

Vた形けい＋かと 思おもうと／かと 思おもったら＝vừa mới ~ thì đã ~. Tả người hoặc sự vật người nói nhìn thấy, thay đổi nhanh đến bất ngờ. 来きたかと 思おもったら、もう 帰かえった＝vừa mới đến đã về mất rồi.

• Hình thức: Vた形けい＋かと 思おもうと／かと 思おもったら: 来きた→来きたかと 思おもうと、やんだ→やんだかと 思おもったら. Hai cách nói cùng nghĩa; かと 思おもったら khẩu ngữ hơn.
• Ý nghĩa: vừa mới ~ thì đã ~: A vừa xảy ra, B đã nối tiếp, nhanh đến bất ngờ. B thường trái ngược với A: 泣ないた→笑わらって いる、来きた→帰かえった.
• Chỉ tả người khác hoặc sự vật: Đây là lời tả "tôi đứng bên cạnh nhìn thấy", không nói được việc mình làm (×わたしは 帰かえったかと 思おもうと). Vế sau là điều thực sự thấy (thường là quá khứ, hoặc trạng thái trước mắt 〜て いる), không nối với "xin hãy ~", "cùng ~ nhé", "tôi định ~".
• 思おもう ở đây không phải "tôi nghĩ": 来きたかと 思おもった đứng riêng nghĩa là "tôi tưởng cậu ấy đến rồi". Nhưng trong cách dùng "Vた＋かと 思おもうと、(một thay đổi khác xảy ra rất nhanh)", nghĩa là "vừa mới ~ thì đã ~", không phải "tưởng".

• 熊太くまたは 来きたかと 思おもったら、もう 帰かえって しまった。 — Kumata vừa mới đến, đã đi mất rồi.
• 雨あめが やんだかと 思おもうと、また 降ふり出だした。 — Mưa vừa tạnh, lại đổ xuống.
• 赤あかちゃんは 泣ないたかと 思おもうと、もう 笑わらって いる。 — Em bé vừa khóc, giờ đã cười rồi.
• 先生せんせいは 寝ねたかと 思おもうと、すぐ 起おきて 何なにか 食たべ始はじめた。 — Thầy vừa ngủ thiếp đi, lập tức lại dậy ăn.
• 電車でんしゃが 止とまったかと 思おもったら、すぐ また 動うごき出だした。 — Tàu vừa dừng lại, lập tức lại chạy.