Bài 107: わけには いかない・とは 限らない・必ずしも

N3 · Bài 107 · 18 phút — (Xét về lẽ phải) không thể～ / buộc phải～, chưa chắc～, không hẳn～

Bài trước bạn đã học わけだ・わけではない・わけがない. Bài này học thêm một cách nói với わけ, cùng hai cách nói “chưa chắc”, dùng rất hợp với công việc ở công ty du lịch. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 〜わけには いかない để nói “(theo quy định, tình nghĩa) không thể～”: 聞きく わけには いかない
• Dùng 〜ない わけには いかない để nói “(xét về lẽ phải) buộc phải～, không～ thì không được”
• Dùng 〜とは 限かぎらない để nói “chưa chắc～”
• Dùng 必かならずしも〜とは 限かぎらない／わけではない để nói “không hẳn～”

Chuyện không được hỏi

Quán くまや và cái cây lớn trong tranh của Piyo vẫn còn trong đầu Rin. Hôm nay, cậu ấy đang sắp xếp đơn đăng ký tour Kyoto ở công ty du lịch... (申込書もうしこみしょ＝đơn đăng ký)

わけには いかない＝xét về lẽ phải thì không thể làm; とは 限かぎらない＝chưa chắc. Bài sau bão sắp tới, mà Rin lần đầu dẫn đoàn!

Từ vựng bài này: không thể・chưa chắc

• 〜わけには いかない (wake ni wa ikanai): (Theo quy định, tình nghĩa) không thể～
• 〜ない わけには いかない (nai wake ni wa ikanai): (Xét về lẽ phải) buộc phải～, không～ thì không được
• 〜とは 限かぎらない (to wa kagiranai): chưa chắc～, không hẳn～
• 必かならずしも (kanarazushimo): chưa chắc, không hẳn
• 必かならず (kanarazu): nhất định, chắc chắn
• お客様きゃくさま (okyakusama): khách hàng (cách gọi kính trọng)
• 関係かんけいない (kankei nai): không liên quan
• 申込書もうしこみしょ (mōshikomisho): đơn đăng ký, đơn xin
• 住所じゅうしょ (jūsho): địa chỉ
• 約束やくそく (yakusoku): lời hứa, cuộc hẹn
• ルール (rūru): quy định, quy tắc
• 仕事しごと (shigoto): công việc
• 有名ゆうめいな (yūmei na): nổi tiếng
• 甘あまい もの (amai mono): đồ ngọt
• 大福だいふく (daifuku): daifuku (bánh mochi nhân đậu đỏ)

Ngữ pháp 1 / 3: わけにはいかない

Thể từ điển＋わけには いかない＝(theo quy định, tình nghĩa) không thể～; thể ない＋わけには いかない＝(xét về lẽ phải) buộc phải～

• Thể từ điển＋わけには いかない＝không thể～: Không phải “không làm được”, mà là “theo quy định, trách nhiệm hay tình nghĩa thì không được làm như vậy”. Ví dụ: お客様きゃくさまに 仕事しごとと 関係かんけいない ことを 聞きく わけには いかない (hỏi thì vẫn hỏi được, nhưng không nên hỏi).
• Thể ない＋わけには いかない＝buộc phải～: Hai phủ định thành khẳng định: “không làm” là không được→buộc phải làm. Hay dùng khi đã hứa, được người khác giúp, hoặc có trách nhiệm: 先生せんせいが 作つくって くれたから、食たべない わけには いかない.
• Không đủ khả năng: dùng thể khả năng: Chuyện “khả năng” như không đọc được, không biết bơi thì dùng thể khả năng phủ định: 読よめない. わけには いかない là “đọc được nhưng không nên đọc”.
• Cách nói lịch sự: Với khách hay cấp trên, nói わけには いきません; muốn giải thích lý do thì hay thêm んです: ルールなので、教おしえる わけには いかないんです.

• お客様きゃくさまに 仕事しごとと 関係かんけいない ことを 聞きく わけには いかない。 — Không thể hỏi khách những chuyện không liên quan đến công việc.
• 仕事しごとが あるから、今日きょうは 休やすむ わけには いかない。 — Có việc, hôm nay không thể xin nghỉ.
• ルールなので、住所じゅうしょを 教おしえる わけには いかないんです。 — Đây là quy định, nên không thể nói địa chỉ cho bạn.
• 約束やくそくしたから、行いかない わけには いかない。 — Đã hứa rồi, không thể không đi.
• 先生せんせいが 作つくって くれたから、食たべない わけには いかない。 — Thầy đã đặc biệt làm cho tôi, không thể không ăn.

Ngữ pháp 2 / 3: とはかぎらない

Thể thông thường＋とは 限かぎらない＝chưa chắc～ (phần lớn là vậy, nhưng cũng có ngoại lệ)

• Thể thông thường＋とは 限かぎらない＝chưa chắc～: Dùng để nhắc người nghe “đừng nghĩ tuyệt đối quá”: phần lớn là vậy, nhưng cũng có lúc không. 高たかい 店みせが おいしいとは 限かぎらない.
• Danh từ・tính từ な: thường thêm だ: 好すきだとは、学生がくせいだとは (người mới học cứ nhớ dạng có だ; văn nói hay bỏ だ). Nhưng な không được nối thẳng với とは: ✗好すきなとは. Động từ, tính từ い nối thẳng: 知しって いるとは、おいしいとは.
• Hay đi với みんな・いつも: “Mọi người đều～” “luôn luôn～” dễ có ngoại lệ nhất: みんな すしが 好すきだとは 限かぎらない、いつも おいしいとは 限かぎらない.
• Cách nói lịch sự: Với khách, cấp trên thì nói とは 限かぎりません.

• はなさんが 今いまも 京都きょうとに 住すんで いるとは 限かぎらない。 — はな bây giờ chưa chắc còn ở Kyoto.
• 高たかい 店みせが おいしいとは 限かぎらない。 — Quán đắt chưa chắc ngon.
• 日本人にほんじんが みんな すしが 好すきだとは 限かぎらない。 — Người Nhật chưa chắc ai cũng thích sushi.
• 京都きょうとの 人ひとでも 知しって いるとは 限かぎらない。 — Dù là người Kyoto, cũng chưa chắc biết.
• 有名ゆうめいな 店みせが いつも おいしいとは 限かぎりません。 — Quán nổi tiếng chưa chắc lúc nào cũng ngon.

Ngữ pháp 3 / 3: かならずしも

必かならずしも＋〜とは 限かぎらない／〜わけではない＝không hẳn～ (luôn đi với phủ định)

• 必かならずしも〜とは 限かぎらない＝không hẳn～: Thêm 必かならずしも để “chưa chắc” nghe rõ và mạnh hơn. Thường đặt trước phần vị ngữ cần giới hạn: みんなが 必かならずしも 甘あまい ものが 好すきだとは 限かぎらない.
• 必かならずしも〜わけではない＝không phải (đều)～: Cũng đi được với わけではない của bài trước (phủ định một phần): 高たかい ツアーが 必かならずしも いい わけではない.
• Phía sau nhất định có phủ định: ✗ 必かならずしも おいしいです. Dừng ở khẳng định thì câu chưa trọn. Hãy nhớ “必かならずしも……とは 限かぎらない” là một cặp.
• 必かならず ≠ 必かならずしも: 必かならず＝nhất định, dùng một mình được trong câu khẳng định: 明日あしたは 必かならず 来きます. 必かならずしも phải đi cùng phủ định cuối câu, ghép lại mới là “chưa chắc, không hẳn”. Nghĩa “không” đến từ phủ định ở cuối câu, không phải do しも đảo nghĩa.

• みんなが 必かならずしも 甘あまい ものが 好すきだとは 限かぎらない。 — Không hẳn ai cũng thích đồ ngọt.
• 高たかい 店みせが 必かならずしも おいしいとは 限かぎらない。 — Quán đắt không hẳn ngon.
• 高たかい ツアーが 必かならずしも いい わけではない。 — Tour đắt không hẳn đã tốt hơn.
• 日本人にほんじんが 必かならずしも 敬語けいごが 上手じょうずだとは 限かぎらない。 — Người Nhật cũng không hẳn ai cũng giỏi kính ngữ.
• 有名ゆうめいな 店みせが 必かならずしも いい 店みせだとは 限かぎりません。 — Quán nổi tiếng không hẳn là quán tốt.