Bài 132: ことに なって いる・ことに して いる・〜こと

N3 · Bài 132 · 18 phút — Quy định, thói quen, thông báo: hai tấm biển dưới gốc cây

Bài trước Rin đã nói「春はるに 会あえますように」ở đền. Bạn đã học ことに する (tự quyết) và ことに なる (được quyết); bài này thêm いる phía sau thành "quy định" và "thói quen", rồi học 〜こと trên thông báo. Xem truyện tranh trước nào!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng ことに なって いる để nói về quy định hoặc lịch sắp xếp của trường, ký túc xá, công ty
• Dùng ことに して いる để nói "tôi luôn ~, tôi tự đặt quy tắc ~"
• Đọc hiểu 〜ない こと／〜る こと trên thông báo (cấm ~／phải ~)
• Phân biệt "ai quyết định": người khác→なって いる, mình→して いる

Hai tấm biển dưới gốc cây

Cầu nguyện ở đền xong, Rin quay về gốc cây già chéo くまや.（保存樹ほぞんじゅ＝cây già được bảo vệ; 決きまり＝quy tắc）

ことに なって いる＝quy định, ことに して いる＝thói quen tự đặt, 〜こと＝chỉ thị trên thông báo. Cây anh đào này không có biển『保存樹ほぞんじゅ』— tức là chưa có quy định cấm chặt nó... Bài sau: nếu cây biến mất thì sao?

Từ vựng bài này: quy định và thói quen

• 〜ことに なって いる (koto ni natte iru): theo quy định thì ~, được sắp xếp là phải ~
• 〜ことに して いる (koto ni shite iru): (tự mình) luôn ~, tự đặt quy tắc ~
• 〜ない こと／〜る こと (nai koto / ru koto): cấm ~／phải ~ (thông báo, nội quy)
• 保存樹ほぞんじゅ (hozonju): cây được bảo vệ (cây già)
• 決きまり (kimari): quy định, quy tắc
• 登のぼる (noboru): trèo lên, leo lên
• 切きる (kiru): cắt, tỉa; (cây) chặt
• あいさつする (aisatsu suru): chào hỏi
• 三食さんしょく (sanshoku): ba bữa ăn
• 寮りょう (ryō): ký túc xá (寮 = liêu)
• 実習じっしゅう (jisshū): thực tập (実習 = thực tập, giống Hán-Việt)
• 名札なふだを つける (nafuda o tsukeru): đeo bảng tên (thẻ nhân viên)
• 宿題しゅくだいを 出だす (shukudai o dasu): nộp bài
• 靴くつを 脱ぬぐ (kutsu o nugu): cởi giày
• 廊下ろうか (rōka): hành lang

Ngữ pháp 1 / 3: ことになっている

Thể từ điển／ない形けい＋ことに なって いる＝"theo quy định thì ~, được sắp xếp là phải ~": không phải mình tự quyết, mà là quy tắc hay sự sắp xếp do trường, công ty, văn phòng quận đặt ra, hiện vẫn luôn có hiệu lực.

• Cách nối: thể từ điển／ない形けい＋ことに なって いる: 帰かえる→帰かえる ことに なって いる (phải về); 切きる→切きらない ことに なって いる (không được chặt). Nói lịch sự hơn thì 〜ことに なって います.
• Người quyết định là "người khác": Những điều do trường, công ty, ký túc xá, văn phòng quận hay phong tục đặt ra. Người nói chỉ giải thích "quy định là vậy", ví dụ: 日本にほんの 家いえでは 靴くつを 脱ぬぐ ことに なって いる.
• ことに なった vs ことに なって いる: ことに なった đã học＝"(vừa) được quyết định", là tin mới; ことに なって いる＝trạng thái còn hiệu lực sau khi đã quyết định, tức "quy định, lệ thường".
• Lịch đã sắp sẵn cũng dùng được: 来週らいしゅう 京都きょうとへ 行いく ことに なって います＝lịch trình đã được sắp xếp (do trường hoặc công ty xếp, không chỉ vì mình muốn đi).

• 保存樹ほぞんじゅは 切きらない ことに なって います。 — Cây được bảo vệ thì theo quy định là không được chặt.
• 寮りょうでは 夜よる 10時じまでに 帰かえる ことに なって います。 — Ký túc xá quy định tối phải về trước 10 giờ.
• 日本にほんの 家いえでは 靴くつを 脱ぬぐ ことに なって いる。 — Ở nhà người Nhật, theo lệ thường là phải cởi giày.
• 実習じっしゅうでは 名札なふだを つける ことに なって います。 — Khi thực tập, quy định phải đeo bảng tên.
• 来週らいしゅうの 土曜日どようび、京都きょうとへ 行いく ことに なって います。 — Thứ Bảy tuần sau đã được sắp xếp đi Kyoto.

Ngữ pháp 2 / 3: ことにしている

Thể từ điển／ない形けい＋ことに して いる＝"tôi luôn ~, tôi tự đặt quy tắc ~": là thói quen hoặc nguyên tắc do chính mình quyết định và duy trì liên tục.

• Cách nối: thể từ điển／ない形けい＋ことに して いる: あいさつする→あいさつする ことに して いる; 飲のむ→飲のまない ことに して いる (luôn không uống).
• Người quyết định là "chính mình": Thói quen, nguyên tắc của bản thân, chủ ngữ phần lớn là わたし. Ví dụ: 健康けんこうの ために、毎朝まいあさ 歩あるく ことに して います.
• ことに した vs ことに して いる: ことに した＝đã quyết định một lần; ことに して いる＝sau khi quyết định thì cứ thế làm theo, thành thói quen. 先月せんげつ 走はしる ことに した → 今いまは 毎朝まいあさ 走はしる ことに して いる.
• ように して いる vs ことに して いる: Đã học ように する (cố gắng ~). ように して いる＝cố gắng làm được (thỉnh thoảng không làm được cũng không sao); ことに して いる＝coi là quy tắc của mình, giọng kiên định hơn.

• 毎日まいにち この 木きに あいさつする ことに して います。 — Ngày nào tôi cũng chào cái cây này.
• 夜よるは コーヒーを 飲のまない ことに して います。 — Tôi tự đặt quy tắc là buổi tối không uống cà phê.
• 週末しゅうまつは アルバイトを しない ことに して いる。 — Cuối tuần tôi luôn không đi làm thêm.
• 健康けんこうの ために、毎朝まいあさ 30分ぷん 歩あるく ことに して います。 — Vì sức khỏe, sáng nào tôi cũng đi bộ 30 phút.
• 毎晩まいばん 日本語にほんごで 日記にっきを 書かく ことに して います。 — Tối nào tôi cũng viết nhật ký bằng tiếng Nhật.

Ngữ pháp 3 / 3: 〜こと（nội quy）

Thể từ điển／ない形けい＋こと。＝"phải ~" "cấm ~": chỉ thị viết trên thông báo, nội quy, hướng dẫn bài tập; câu kết thúc thẳng ở こと.

• Cách nối: thể từ điển／ない形けい＋こと。: Câu kết thúc ngay ở こと: 登のぼる→登のぼらない こと (cấm trèo); 出だす→出だす こと (phải nộp).
• ない形けい＝cấm, thể từ điển＝phải: 〜ない こと ≈ 〜ては いけない; 〜る こと ≈ 〜なければ ならない. Nghĩa gần giống nhau, nhưng こと là quy tắc viết trên giấy, liệt kê thành mục.
• Thấy ở đâu?: Biển thông báo, nội quy ký túc xá, lưu ý khi thi, hướng dẫn bài tập của thầy cô, giấy nhắn của người nhà. Ví dụ: 【試験しけんの 注意ちゅうい】ボールペンで 書かく こと.
• Rất thẳng, dùng cẩn thận: Đừng dùng với thầy cô, khách, người trên. Muốn lịch sự nhờ đối phương đừng làm thì nói 〜ないで ください; nhờ làm thì nói 〜て ください.

• 木きに 登のぼらない こと。 — Cấm trèo cây.
• 廊下ろうかを 走はしらない こと。 — Cấm chạy ở hành lang.
• 宿題しゅくだいは 金曜日きんようびまでに 出だす こと。 — Bài tập phải nộp trước thứ Sáu.
• 紙かみに 名前なまえを 書かく こと。 — Phải viết tên lên giấy.
• キッチンは 使つかったら、きれいに する こと。 — Dùng xong bếp phải dọn sạch.