Bài 29: なにか 買いましたか

N5 · Bài 29 · 20 phút — なにか: thứ gì đó; なにも + phủ định: không … gì cả; 〜に: gặp bạn, hỏi thầy; AやB: A, B v.v.

Bài trước bạn đã biết nói "muốn làm〜", nói lý do và "nhưng". Bài này ta biến các từ nghi vấn なに・だれ・どこ・いつ thành phép màu: thêm か thành "một … nào đó", thêm も rồi đi với phủ định thành "không … gì cả". Học thêm hai chữ nhỏ: に (hành động hướng tới ai) và や (liệt kê ví dụ). Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng なにか・だれか・どこか・いつか để nói "thứ gì đó, ai đó, đâu đó, một ngày nào đó"
• Dùng なにも・だれも・どこへも＋phủ định để nói "không … gì cả", và kể về kỳ nghỉ của mình: どこへも 行いきませんでした
• Dùng に để nói đối tượng của hành động: 友達ともだちに 会あいます、先生せんせいに 聞ききます
• Dùng や (など) để nêu vài ví dụ: ラーメンや すし（など）

Lập nhóm tìm quán nhé!

Suốt kỳ nghỉ hè ở Asakusa, Rin vẫn chưa tìm ra quán trong bức ảnh. Sang học kỳ mới, Rin quyết định đưa ảnh cho mọi người xem. (写真しゃしん＝ảnh; おじいさん＝ông; 店みせ＝quán; ききます＝hỏi; ぎょうざ＝gyoza; いっしょに＝cùng nhau; さがします＝tìm)

なにか／だれか＝thứ gì / ai đó; だれも／なにも＋phủ định＝không … gì cả; người＋に＝đối tượng của hành động (gặp ai, hỏi ai); AやB＝liệt kê ví dụ. Bài kiểm tra được trả lại, Kumata có vẻ sắp thách đấu Rin…

Từ mới trong bài này

• 夏休なつやすみ (natsuyasumi): kỳ nghỉ hè
• 母はは (haha): mẹ (của mình)
• 父ちち (chichi): bố (của mình)
• 会あいます (aimasu): gặp, gặp gỡ
• 聞ききます (kikimasu): hỏi; nghe
• 電話でんわします (denwa shimasu): gọi điện thoại
• など (nado): v.v., vân vân

Ngữ pháp 1 / 4: なにか

Thêm か sau từ nghi vấn thành "một … nào đó": なにか＝thứ gì đó, だれか＝ai đó, どこか＝đâu đó, いつか＝một ngày nào đó

• Từ nghi vấn＋か＝một … nào đó: なに→なにか (thứ gì đó), だれ→だれか (ai đó), どこ→どこか (đâu đó), いつ→いつか (một ngày nào đó, hôm nào). Chính người nói cũng không rõ là cái nào.
• を、が thường bị lược: Sau なにか、だれか thì を、が thường bị lược (thêm vào cũng đúng): なにか 食たべたいです、だれか いますか。Sau どこか có thể thêm へ／に hoặc không: どこか（へ）行いきたいです。
• Trả lời bằng はい／いいえ: なにか〜か、だれか〜か là hỏi "có hay không", nên trả lời はい hoặc いいえ trước: なにか 買かいましたか。→ はい、おみやげを 買かいました。
• いつか＝một ngày nào đó: いつか thường chỉ một ngày không xác định trong tương lai, hay đi với たい: いつか 富士山ふじさんに 行いきたいです。Chú ý: いつか ở Bài 15 (五日いつか) là ngày "mùng 5"; ở đây いつか＝いつ＋か＝một ngày nào đó, hãy dựa vào ngữ cảnh để phân biệt.

• なにか 食たべたいです。 — Tôi muốn ăn gì đó.
• なにか 飲のみませんか。 — Uống gì đó không?
• だれか いますか。 — Có ai ở đó không?
• 夏休なつやすみに どこか 行いきましたか。 — Kỳ nghỉ hè bạn có đi đâu không?
• いつか 富士山ふじさんに 行いきたいです。 — Một ngày nào đó tôi muốn đi núi Phú Sĩ.

Ngữ pháp 2 / 4: なにも

Thêm も sau từ nghi vấn rồi đi với phủ định thành "không … gì / ai / đâu cả": なにも 買かいませんでした＝chẳng mua gì cả

• Từ nghi vấn＋も＋phủ định: なにも＋〜ません (không gì cả), だれも＋〜ません (không ai cả), どこへも＋〜ません (không đâu cả). Phía sau bắt buộc là phủ định (〜ません、〜ませんでした、〜たくないです đều được).
• を、が biến mất: Sau なにも、だれも không thêm を、が: なにも 食たべません、だれも いません。Chỉ を、が biến mất; へ của "đi đâu" vẫn giữ lại: どこへも 行いきません。
• Kể về kỳ nghỉ của bạn: Nghỉ hè không đi đâu cả? Hãy nói: 夏休なつやすみは どこへも 行いきませんでした。Khi được hỏi なにか しましたか mà bạn chẳng làm gì thì đáp: いいえ、なにも しませんでした。
• いつも là một từ khác: いつ＋も＝いつも là "luôn luôn" bạn đã học, không thuộc nhóm này. Muốn nói "hoàn toàn không〜 / không bao giờ〜" thì dùng ぜんぜん〜ません đã học.

• なにも 買かいませんでした。 — Tôi không mua gì cả.
• かばんの 中なかに なにも ありません。 — Trong túi không có gì cả.
• 店みせに だれも いません。 — Trong quán không có ai cả.
• 夏休なつやすみは どこへも 行いきませんでした。 — Kỳ nghỉ hè tôi không đi đâu cả.
• 今日きょうは なにも 食たべたくないです。 — Hôm nay tôi không muốn ăn gì cả.

Ngữ pháp 3 / 4: 〜に (đối tượng)

Người＋に＋hành động: hành động hướng tới người đó. 友達ともだちに 会あいます＝gặp bạn, 先生せんせいに 聞ききます＝hỏi thầy

• Người＋に＋hành động: Ba động từ của bài đều dùng như vậy: 友達ともだちに 会あいます (gặp bạn), 先生せんせいに 聞ききます (hỏi thầy), 母ははに 電話でんわします (gọi điện cho mẹ).
• Không phải を: Trong tiếng Việt "gặp bạn", "hỏi thầy" thì bạn, thầy trông như tân ngữ trực tiếp, nhưng tiếng Nhật không dùng を mà dùng に. (友達ともだちと 会あいます cũng được, khi hai người hẹn gặp nhau; 母ははと 電話でんわします là "nói chuyện điện thoại với mẹ". Bài này cứ nhớ に, tuyệt đối không dùng を.)
• に tùy vào từ phía trước: Bạn đã học nhiều loại に: 7時じに (thời gian), 駅えきに 行いきます (đích đến), 駅えきに あります (nơi chốn). Phía trước là "người" thì đó là đối tượng của hành động.
• Hai nghĩa của 聞ききます: "Hỏi ai" dùng に: 先生せんせいに 聞ききます. "Nghe cái gì" dùng を (Bài 12). Hỏi ai? Nói だれに 聞ききますか。

• 友達ともだちに 会あいます。 — Tôi sẽ gặp bạn.
• 先生せんせいに 聞ききます。 — Tôi đi hỏi thầy.
• 母ははに 電話でんわします。 — Tôi sẽ gọi điện cho mẹ.
• 駅えきで 友達ともだちに 会あいました。 — Tôi đã gặp bạn ở nhà ga.
• だれに 聞ききますか。 — Sẽ hỏi ai?
• 父ちちに 電話でんわしたいです。 — Tôi muốn gọi điện cho bố.

Ngữ pháp 4 / 4: AやB

A や B: chỉ nêu vài ví dụ, ý là "còn nữa". Cuối câu có thể thêm など (v.v.): ラーメンや すし（など）

• Danh từ や danh từ: や giống と, đặt giữa hai danh từ: おかしや おちゃ. Muốn nêu ba cái cũng được: ラーメンや すしや ケーキ.
• Thêm など ở cuối: など＝v.v., đặt sau danh từ cuối cùng, rồi mới tới を、が、に: おかしや おまもりなどを 買かいました。
• と hay や?: と＝chỉ những cái này (tất cả); や＝ví dụ (còn nữa). Gọi món, mua vé phải nói rõ thì dùng と: コーヒーと ケーキを ください。
• Chỉ nối danh từ: や chỉ nối được danh từ, không nối được hành động hay cả câu.

• ラーメンや すしを 食たべました。 — Tôi đã ăn ramen, sushi v.v.
• おかしや おまもりなどを 買かいました。 — Tôi đã mua bánh kẹo, bùa omamori v.v.
• 京都きょうとや 浅草あさくさに 行いきたいです。 — Tôi muốn đi những nơi như Kyoto, Asakusa.
• かばんの 中なかに 財布さいふや スマホなどが あります。 — Trong túi có ví, điện thoại v.v.
• コーヒーと ケーキを ください。 — Cho tôi cà phê và bánh ngọt. (chỉ hai món này)