Bài 66: 行くなら・雨の 場合は
N4 · Bài 66 · 18 phút — Nối theo lời người khác để khuyên dùng なら; "nếu lỡ ～" trong thông báo, quy định dùng 場合
Hai bài trước đã học たら、と、ば. Bài này là hai thành viên cuối của họ điều kiện: なら chuyên "nối chủ đề, đưa lời khuyên", còn 場合 chuyên xuất hiện trong thông báo và quy định. Học xong là bài sau có thể ôn cả bốn anh em cùng lúc. Xem truyện tranh trước nhé!
Học xong bài này, bạn có thể:
- Nối theo chủ đề của người kia để đưa lời khuyên: ラーメンなら、くまやが いいですよ (nói đến ramen thì くまや ngon đấy)
- Hiểu "nếu lỡ ～" trong thông báo, quy định: 地震の 場合は、エレベーターを 使わないで ください (khi có động đất, xin đừng đi thang máy)
- Phân biệt động từ＋なら (khuyên trước khi làm) với động từ＋たら (sau khi làm), và 場合 với とき
Quẻ xăm đầu năm
Bài trước Bác Gấu không cho Rin đụng vào thùng gỗ trong kho. Ngày đầu năm, Rin cùng mọi người đi 初詣 ở một đền thờ tại Yanaka. (初詣＝lễ đền đầu năm; 願いごと＝điều ước; 待ち人＝người đang chờ; もうすぐ＝sắp rồi)
Nối chủ đề, đưa lời khuyên dùng なら; "nếu lỡ ～" dùng 場合 (食べすぎの 場合は). Câu cuối của Rin, 先生の 場合は, là cách dùng khác: nói về một người, Nの 場合は＝"với thầy thì". Bài sau: bên ông nội có tin khiến người ta lo lắng...
Từ vựng bài này: lễ đền đầu năm và từ ngữ thông báo
- 初詣 (hatsumōde): lễ đền đầu năm
- 願いごと (negaigoto): điều ước, tâm nguyện (Hán-Việt: 願 = nguyện)
- おみくじ (omikuji): quẻ xăm (ở đền)
- 引く (hiku): bốc (xăm), kéo
- 待ち人 (machibito): người đang chờ
- 心 (kokoro): tim, lòng (Hán-Việt: 心 = tâm)
- 決める (kimeru): quyết định (Hán-Việt: 決 = quyết)
- もうすぐ (mōsugu): sắp, chẳng bao lâu nữa
- 新幹線 (shinkansen): Shinkansen (tàu cao tốc Nhật; Hán-Việt: tân cán tuyến)
- 着く (tsuku): đến, tới nơi (Hán-Việt: 着 = trước)
- 場合 (baai): trường hợp, tình huống (Hán-Việt: 場合 = trường hợp)
- 地震 (jishin): động đất (Hán-Việt: 地震 = địa chấn)
- エレベーター (erebētā): thang máy
- 中止 (chūshi): hủy, ngừng tổ chức (sự kiện) (Hán-Việt: 中止 = trung chỉ)
- 熱 (netsu): sốt, nhiệt độ cơ thể (Hán-Việt: 熱 = nhiệt)
- 食べすぎ (tabesugi): ăn quá nhiều
Ngữ pháp 1 / 2: Nếu là ～ thì
Thể thường／danh từ＋なら: nối theo chủ đề của người kia, "nếu là ～ thì", phía sau đưa lời khuyên, ý kiến
- なら là gì?: Nối theo lời người kia vừa nói, hoặc chuyện mọi người đang bàn: "nếu là ～ thì", phía sau nói lời khuyên, ý kiến, lời mời của mình. Người kia nói "ラーメンが 食べたいです" thì bạn nối "ラーメンなら、くまやが いいですよ".
- Cách nối: Động từ・tính từ い dùng thể thường: 行く／行かない＋なら、寒い＋なら. Danh từ・tính từ な nối thẳng, không thêm だ: ラーメンなら、ひまなら、学生なら.
- Động từ＋なら và động từ＋たら: trước hay sau?: Thứ tự trước sau chỉ có ở động từ: 行くなら＝chưa đi, "nếu định đi" thì khuyên trước: 京都に 行くなら、新幹線が 便利です. 行ったら＝"sau khi đi" mới làm: 京都に 行ったら、写真を とって ください. Danh từ, tính từ＋なら (ラーメンなら、ひまなら) không có trước sau, chỉ là nối chủ đề.
- Phía sau không đặt kết quả tất yếu: Kết quả tự nhiên kiểu "hễ ～ là chắc chắn ～" dùng と: 冬に なると、寒く なります. Sau なら là suy nghĩ của người nói: lời khuyên, lời mời, yêu cầu, ý kiến.
- ラーメンなら、くまやが いちばん おいしいですよ。 — Nói đến ramen thì くまや ngon nhất đấy.
- 神社に 行くなら、この 道が 近いです。 — Nếu đi đền thì đi đường này gần hơn.
- 京都に 行くなら、新幹線が 便利です。 — Nếu đi Kyoto thì đi Shinkansen rất tiện.
- ひまなら、いっしょに 初詣に 行きませんか。 — Nếu rảnh thì cùng đi lễ đền đầu năm nhé?
- 寒いなら、あたたかい お茶を 飲みませんか。 — (Nghe người kia nói "lạnh quá") Bạn bảo lạnh thì uống tách trà nóng nhé?
- おみくじなら、あそこに ありますよ。 — Nếu muốn bốc xăm thì ở đằng kia đấy.
Ngữ pháp 2 / 2: Trong trường hợp ～
〜場合は: "nếu lỡ ～, trong trường hợp ～", rất hay gặp trong thông báo và quy định
- 場合 là gì?: "Nếu lỡ ～, trong trường hợp ～": giả định trước một tình huống có thể xảy ra, rồi nói phải xử lý thế nào. Hay gặp nhất trong thông báo ở nhà ga, khách sạn, trường học, phía sau thường là 〜て ください、〜ないで ください.
- Cách nối: giống とき: 場合 là danh từ, phần đứng trước nối giống とき: 雨の 場合、わからない 場合、熱が 出た 場合、寒い 場合、ひまな 場合. Chỉ tính từ な mới thêm な; tính từ い nối thẳng. Thêm は phía sau rõ ý hơn: 〜場合は.
- 場合 và とき: Khi nói "lúc ～" (mốc thời gian), hồi tưởng và thói quen hằng ngày dùng とき: 子どもの とき (hồi nhỏ)、雨の とき. 場合 là "nếu lỡ xảy ra": ✗ 子どもの 場合、よく 海で 泳ぎました (nói "hồi nhỏ" phải dùng とき). Ngoài ra Nの 場合は còn nghĩa "đối với ～" (xem ý sau), nghĩa này có thể nói thói quen hay quy tắc: 子どもの 場合は、半分です＝với trẻ em thì giá một nửa (câu này đúng).
- Nの 場合は: đối với ～, với ～ thì: Khi nói về một người, わたしの 場合は＝"với tôi thì", dùng để nói trường hợp của mình (hay của ai đó) khác người khác, có thể nói thói quen. Trong truyện, Rin nói "先生の 場合は、毎日ですね"＝với thầy thì (ăn quá nhiều) là chuyện mỗi ngày nhỉ!
- 地震の 場合は、エレベーターを 使わないで ください。 — Trong trường hợp động đất, xin đừng đi thang máy.
- 雨の 場合は、祭りは 中止です。 — Nếu lỡ trời mưa, lễ hội sẽ bị hoãn.
- 熱が 出た 場合は、学校を 休んで ください。 — Nếu bị sốt, hãy xin nghỉ học.
- 予約を キャンセルする 場合は、電話して ください。 — Nếu muốn hủy đặt chỗ, xin hãy gọi điện. (予約＝đặt chỗ; キャンセルする＝hủy)
- わからない 場合は、先生に 聞いて ください。 — Khi không hiểu, hãy hỏi thầy cô.
- わたしの 場合は、毎日 学校まで 歩きます。 — (Đây là cách dùng "đối với ～" ở ý 4) Với tôi thì ngày nào cũng đi bộ đến trường.