Bài 81: 桜について 調べる

N4 · Bài 81 · 18 phút — Nói “về ~”, lồng câu hỏi vào trong câu, và nêu ví dụ kiểu “~ này ~ kia”

Bài trước Rin làm thủ tục ở văn phòng quận (cậu ấy không để ý tấm áp phích trên bảng thông báo). Bài này học ba công cụ rất tiện khi nói về một chủ đề: について (về ~), か／かどうか (lồng câu hỏi vào câu) và とか (nêu ví dụ). Xem truyện trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng について để nói “về ~”: 谷中やなかの 桜さくらについて 調しらべて います (Mình đang tra cứu về hoa anh đào ở Yanaka)
• Lồng câu hỏi vào trong câu: どこに あるか わかりません (không biết ở đâu), 写真しゃしんの 木きかどうか わかりません (không biết có phải cây trong ảnh không)
• Dùng 〜とか〜とか để nêu ví dụ: 窓まどの 形かたちとか、木きの 形かたちとか (hình dáng cửa sổ này, hình dáng cây kia)

So ảnh ở thư viện

Thủ tục ở văn phòng quận xong rồi. Lần này Rin đến thư viện để tra cái cây trong ảnh. (図書館としょかん＝thư viện; 調しらべる＝tra cứu; 比くらべる＝so sánh; 形かたち＝hình dáng)

Nについて＝về ~; từ nghi vấn＋か／〜かどうか lồng câu hỏi vào câu; 〜とか〜とか nêu ví dụ. Bài sau: hoa anh đào chưa nở mà Rin ngày nào cũng chạy ra gốc cây…

Từ vựng bài này: thư viện và văn hóa Nhật

• 図書館としょかん (toshokan): thư viện
• 調しらべる (shiraberu): tra cứu, điều tra
• 比くらべる (kuraberu): so sánh, đối chiếu
• 形かたち (katachi): hình dáng
• 窓まど (mado): cửa sổ
• 木き (ki): cây, gỗ
• 桜さくら (sakura): hoa anh đào, cây anh đào
• さくらもち (sakuramochi): bánh sakuramochi
• だんご (dango): dango (bánh gạo viên)
• おかし (okashi): bánh kẹo, đồ ăn vặt
• 文化ぶんか (bunka): văn hóa
• お祭まつり (omatsuri): lễ hội
• お正月しょうがつ (oshōgatsu): năm mới (Tết dương lịch)
• 着物きもの (kimono): kimono
• 歴史れきし (rekishi): lịch sử
• 温泉おんせん (onsen): suối nước nóng
• 発表はっぴょうする (happyō suru): phát biểu, thuyết trình
• 覚おぼえる (oboeru): nhớ, ghi nhớ
• 決きめる (kimeru): quyết định

Ngữ pháp 1 / 3: Về ~

Danh từ＋について＝về ~; phía sau là các động từ “nói, tìm hiểu” như 調しらべる・話はなす・聞きく・書かく・発表はっぴょうする

• Danh từ＋について: về ~: について gắn thẳng sau danh từ, chỉ “chủ đề nói đến, tìm hiểu”: 着物きものについて (về kimono), この 町まちの 歴史れきしについて (về lịch sử của thị trấn này). Phía trước không thêm を、が: ✗着物きものを について.
• Phía sau đi với động từ nào?: Thường đi với động từ kiểu “nói, tìm hiểu”: 調しらべる (tra), 話はなす (nói), 聞きく (hỏi), 書かく (viết), 発表はっぴょうする (thuyết trình), 知しって いる (biết), 思おもう (nghĩ). Ví dụ: 先生せんせいに 温泉おんせんの 入はいり方かたについて 聞ききました (Mình đã hỏi thầy về cách tắm onsen).
• 何なにについて？＝về cái gì?: Muốn hỏi chủ đề thì thay danh từ bằng 何なに: 何なにについて 話はなしますか (Bạn sẽ nói về cái gì?). Trả lời: 日本にほんの お正月しょうがつについて 話はなします.
• について không dùng cho “thích, muốn”: Đối tượng của 好すき・ほしい・上手じょうず vẫn dùng が: 日本にほんの 料理りょうりが 好すきです (✗料理りょうりについて 好すきです). について là “nói, tra, nghĩ” về một chủ đề, không phải đối tượng để thích.

• 谷中やなかの 桜さくらについて 調しらべて います。 — Mình đang tra cứu về hoa anh đào ở Yanaka.
• 日本にほんの お正月しょうがつについて 話はなして ください。 — Hãy kể cho mình nghe về năm mới của Nhật.
• 着物きものの 歴史れきしについて 発表はっぴょうします。 — Mình sẽ thuyết trình về lịch sử của kimono.
• 先生せんせいに 温泉おんせんの 入はいり方かたについて 聞ききました。 — Mình đã hỏi thầy về cách tắm onsen.
• 日本にほんの 文化ぶんかについて、どう 思おもいますか。 — Bạn nghĩ gì về văn hóa Nhật?
• この 町まちの 歴史れきしについて、よく 知しって いますね。 — Bạn hiểu rõ về lịch sử của thị trấn này nhỉ.

Ngữ pháp 2 / 3: Có phải ~, ~ gì

Từ nghi vấn＋thể thường＋か＝~ gì / ở đâu / mấy giờ (trong câu); không có từ nghi vấn thì dùng thể thường＋かどうか＝có phải ~ không, có ~ hay không

• Từ nghi vấn＋thể thường＋か: Lồng câu hỏi “cái gì / ở đâu / mấy giờ” vào trong câu: どこに あるか わかりません (không biết ở đâu), 何なにを 買かったか 教おしえて ください (hãy cho mình biết bạn đã mua gì). Sau か có thể thêm “、” để ngắt nhẹ.
• Không có từ nghi vấn: 〜かどうか: Khi câu hỏi là “có phải, có ~ không, có hay không” thì dùng かどうか: 雨あめが 降ふるかどうか (có mưa hay không), 本ほんが あるかどうか (có sách hay không). Khi đã có từ nghi vấn thì không thêm どうか: ✗何なにを 買かったかどうか.
• Phía trước dùng thể thường; trước かどうか không thêm だ: Động từ, tính từ い dùng thể thường: 行いくか・行いったか・高たかいかどうか. Danh từ và tính từ な đứng trước 〜かどうか thì bỏ だ: 写真しゃしんの 木きかどうか, しずかかどうか (✗木きだかどうか). Còn だった (quá khứ) thì giữ lại: 休やすみだったかどうか.
• Động từ hay đi sau; chủ ngữ hay dùng が: Hay đi với: わかる・知しって いる・調しらべる・聞きく・教おしえて ください・覚おぼえて いる・決きめる. Chủ ngữ của câu hỏi nhỏ bên trong thường dùng が: 図書館としょかんが 何時なんじに 開あくか. (Dùng は cũng không sai, nhưng người mới học dùng が là an toàn nhất.)

• この 木きが 写真しゃしんの 木きかどうか、わかりません。 — Không biết cái cây này có phải cây trong ảnh không.
• 図書館としょかんが 何時なんじに 開あくか 知しって いますか。 — Bạn có biết thư viện mấy giờ mở cửa không?
• あした 雨あめが 降ふるかどうか、わかりません。 — Không biết ngày mai có mưa không.
• 先生せんせいに 何なにを 持もって 行いけば いいか 聞ききました。 — Mình đã hỏi thầy nên mang gì thì tốt.
• その お祭まつりが いつか、覚おぼえて いますか。 — Bạn còn nhớ lễ hội đó diễn ra khi nào không?
• 着物きものを 着きて みるかどうか、まだ 決きめて いません。 — Có mặc thử kimono hay không thì mình vẫn chưa quyết định.

Ngữ pháp 3 / 3: ~ này ~ kia

AとかBとか＝A này B kia (nêu ví dụ, văn nói); AやBなど＝A, B v.v. (trang trọng hơn); chỉ nêu ví dụ, còn những thứ khác nữa

• AとかBとか: A này B kia: Nêu vài ví dụ trong nhiều thứ, ngầm ý “còn những thứ khác”: 窓まどの 形かたちとか、木きの 形かたちとか. Sau とか cuối cùng có thể thêm trợ từ (だんごとかが 好すき), cũng có thể bỏ とか cuối.
• とか và や〜など: Cùng nghĩa là nêu ví dụ. とか thiên về văn nói, hay dùng khi trò chuyện với bạn; や〜など trang trọng hơn, dùng khi thuyết trình, giải thích, viết bài: 温泉おんせんや お祭まつりなどが 有名ゆうめいです. Cũng có thể nói 〜とか〜など.
• とか cũng nêu được “hành động”: Trước とか có thể đặt động từ thể thường (ngày nay hay dùng thể từ điển): 本ほんを 読よむとか、人ひとに 聞きくとか して みよう (đọc sách này, hỏi người này). や chỉ đi với danh từ, không đi với động từ.
• Khác với と: と là “chỉ có những thứ này”: すしと てんぷらが 好すきです (thứ thích chỉ là sushi và tempura). とか・や là “nêu ví dụ, còn những thứ khác”: すしとか てんぷらとかが 好すきです.

• 窓まどの 形かたちとか、木きの 形かたちとか、比くらべて みよう。 — Hình dáng cửa sổ này, hình dáng cây kia, thử so xem nào.
• さくらもちとか、だんごとか、日本にほんの おかしが 好すきです。 — Sakuramochi này, dango kia, mình thích bánh kẹo Nhật.
• 日本にほんには 温泉おんせんや お祭まつりなどが あります。 — Ở Nhật có suối nước nóng, lễ hội v.v.
• 日本にほんでは すしとか、てんぷらとかを 食たべました。 — Ở Nhật mình đã ăn sushi này, tempura kia.
• 本ほんを 読よむとか、人ひとに 聞きくとか して みよう。 — Đọc sách này, hỏi người này, thử xem nhé.
• 発表はっぴょうでは、お祭まつりや 着物きものなどについて 話はなします。 — Khi thuyết trình, mình sẽ nói về các chủ đề như lễ hội, kimono v.v.