Bài 48: 子どもの とき 読んだ 本

N5 · Bài 48 · 18 phút — Dùng cả một câu để bổ nghĩa cho danh từ và nói “khi ...”

Thể thường ở Bài 44 lại xuất hiện rồi! Đặt thể thường trước danh từ là nói được “quyển sách mua hôm qua”; thêm とき phía sau là nói được “khi ...”. Lưu ý: thứ tự trong câu tiếng Nhật ngược với tiếng Việt (tiếng Việt để danh từ trước, tiếng Nhật để danh từ sau cùng), nhưng quen rồi sẽ dễ thôi. Xem truyện tranh trước nào!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng cả một câu bổ nghĩa danh từ: きのう 買かった 本ほん（quyển sách mua hôm qua）
• Dùng とき để nói “khi ...”: 子こどもの とき、ひまな とき
• Nói món mình cần tìm ở thư viện, cửa hàng: 写真しゃしんが ある 本ほんは ありますか。

Ảnh xưa trong thư viện

Trước kỳ nghỉ dài, Rin muốn tìm thêm manh mối nên ghé thư viện ở Yanaka... (むかし＝ngày xưa; まち＝phố; ちょうちん＝đèn lồng; せつめい＝giải thích; としょかん＝thư viện)

Đặt thể thường trước danh từ là bổ nghĩa được cho nó, còn “khi ...” thì dùng とき. Biết đâu đoạn giải thích dài khó hiểu kia lại ghi bức ảnh được chụp ở đâu... Bài sau: kỳ nghỉ dài đến rồi, Rin một mình lên đường đến Asakusa!

Từ vựng bài này: những từ dùng ở thư viện, khi tìm đồ

• 図書館としょかん (toshokan): thư viện
• 祭まつり (matsuri): lễ hội
• 撮とる (toru): chụp (ảnh)
• 説明せつめい (setsumei): giải thích, thuyết minh
• 借かりる (kariru): mượn
• 若わかい (wakai): trẻ
• とき (toki): khi, lúc ...
• 子こども (kodomo): trẻ con
• ひま (hima): rảnh, nhàn rỗi
• むかし (mukashi): ngày xưa, trước đây

Ngữ pháp 1 / 2: Bổ nghĩa

Thể thường ＋ danh từ: cả câu bổ nghĩa cho danh từ (quyển sách mua hôm qua)

• Cả câu cũng bổ nghĩa được cho danh từ: Bạn đã biết dùng tính từ bổ nghĩa danh từ: 大おおきい 家いえ、きれいな 花はな. Câu có động từ cũng y như vậy, chỉ cần đặt cả câu trước danh từ: 買かった 本ほん（quyển sách đã mua）、行いく 店みせ（cửa hàng sẽ đi）.
• Trước danh từ luôn dùng thể thường: Trước danh từ không được đặt thể ます: ✗ 買かいました 本ほん → ✓ 買かった 本ほん. Lịch sự hay không do cuối câu quyết định: これは きのう 買かった 本ほんです。（cuối câu có です là rất lịch sự）
• Thì do dạng động từ quyết định: 買かう 本ほん＝sách sẽ mua; 買かった 本ほん＝sách đã mua; 買かわない 本ほん＝sách không mua; 読よんで いる 本ほん＝sách đang đọc. Động từ ở thể thường nào thì nghĩa đổi theo thể đó.
• Chủ ngữ trong mệnh đề dùng が: Muốn nói “ai làm”, sau chủ ngữ dùng が: リンさんが 買かった 本ほん（sách Rin mua）、写真しゃしんが ある 本ほん（sách có ảnh）. は là chủ đề của cả câu, không đặt trong mệnh đề nhỏ bổ nghĩa danh từ.

• これは きのう 買かった 本ほんです。 — Đây là quyển sách mua hôm qua.
• あした 行いく 店みせは どこですか。 — Cửa hàng ngày mai sẽ đi ở đâu vậy?
• 先生せんせいが 読よんで いる 本ほんは おもしろいです。 — Quyển sách thầy đang đọc rất thú vị. (ている＋danh từ)
• 写真しゃしんが ある 本ほんを 借かります。 — Tôi sẽ mượn quyển sách có ảnh.
• リンさんが 作つくった ラーメンを 先生せんせいが ぜんぶ 食たべました。 — Tô ramen Rin nấu, thầy đã ăn hết sạch. (chuyện ở Bài 32!)

Ngữ pháp 2 / 2: とき

Thể thường ＋ とき: khi ... (tính từ な＋な／danh từ＋の)

• とき＝khi ...: とき là danh từ, nghĩa là “lúc, khi”. Đặt một câu phía trước thì thành “khi ...”, rồi nối tiếp câu chính: ひまな とき、本ほんを 読よみます。（Lúc rảnh thì đọc sách）
• Động từ・tính từ い: nối thẳng: Thể thường nối thẳng với とき: 読よむ とき、日本にほんに いた とき、若わかい とき、さむい とき. Tính từ い không thêm な, cũng không thêm の: ✗ 若わかいの とき.
• Tính từ な＋な、danh từ＋の: ひまな とき、しずかな とき、きれいな とき; 子こどもの とき、学生がくせいの とき、雨あめの とき. Không được nói ✗ ひまだ とき、✗ 子こども とき. Chú ý: きれい kết thúc bằng い nhưng là tính từ な: きれいな とき. Mẹo nhớ: cùng một quy tắc với 「きれいな 花はな」「わたしの 本ほん」.
• Chuyện lúc nào? Xem cuối câu: Cả câu là quá khứ hay thói quen thì xem cuối câu: 子こどもの とき、よく 食たべました（chuyện ngày xưa）; ひまな とき、読よみます（thói quen thường ngày）. Động từ trước とき cũng có thì riêng: 日本にほんに いた とき＝khi (đã từng) ở Nhật. Vì cả sự việc là chuyện quá khứ nên cuối câu cũng dùng thể quá khứ 〜ました。

• 子こどもの とき、よく おかしを 食たべました。 — Hồi nhỏ tôi thường ăn bánh kẹo.
• ひまな とき、図書館としょかんで 本ほんを 読よみます。 — Lúc rảnh, tôi đọc sách ở thư viện.
• 若わかい とき、おじいちゃんは 日本にほんに いました。 — Khi còn trẻ, ông nội ở Nhật.
• さむい とき、ラーメンを 食たべます。 — Khi trời lạnh thì ăn ramen.
• 学生がくせいの とき、まいにち 勉強べんきょうしました。 — Thời học sinh, ngày nào cũng học bài.