Bài 49: 一人で 浅草へ

N5 · Bài 49 · 40 phút — Tổng kết Bài 1～48: đi tàu, hỏi đường, gọi món, đọc thư, một ngày dùng hết N5

Bài này không học ngữ pháp mới! Ta nối toàn bộ những gì đã học ở N5 thành "chuyến đi một mình" của Rin: sáng đi Asakusa, ngồi ghế đọc thư, chiều tà về Yanaka... và cuối cùng có một phát hiện lớn. Trong đề, くまた là bạn Kumata, リン là bạn Rin, 先生せんせい là Thầy Mèo. Ông nội cũng họ Lâm (林, đọc là Rin trong tiếng Nhật), nên "リンさんへ" ở đầu thư là viết cho ông nội thời trẻ.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng に・へ・で・を・から・まで để nói rõ lịch trình một ngày: đi đâu, làm gì ở đâu, đi bằng gì
• Tự biến đổi động từ sang thể ます, thể て, thể ない, thể た và dùng trong mẫu câu nhờ vả, xin phép, kinh nghiệm
• Dùng tính từ và câu so sánh để tả những gì thấy trên đường: 大おおきくて きれい、たのしかった、〜より 小ちいさい
• Dùng thể thường bổ nghĩa cho danh từ, nói "khi ...", "định ...", "chắc là ...", và đọc hiểu đoạn đầu lá thư của ông nội

Du lịch một mình: đèn lồng đâu?

Xem ảnh lễ hội cũ ở thư viện, Rin một mình đến Asakusa tìm đèn lồng! (ちょうちん＝đèn lồng; どんぶり＝tô to)

Nơi làm hành động dùng で, trước danh từ đặt thể thường: よく 食たべる 人ひと. Địa điểm trong ảnh chính là Yanaka... Bài sau Rin sẽ hỏi từng tiệm quanh đền.

Báo cáo chuyến đi của Rin

Rin nói thể thường với Kumata, dùng です・ます với Thầy Mèo, kể lại cả ngày cho hai người nghe. Chạm vào từng câu để nghe tiếng Nhật.

Thẻ từ vựng chuyến đi

• 一人ひとりで (hitori de): một mình (làm ...)
• 旅行りょこう (ryokō): du lịch
• 浅草あさくさ (Asakusa): Asakusa (điểm tham quan ở Tokyo)
• 雷門かみなりもん (Kaminarimon): Kaminarimon (cổng lớn ở Asakusa)
• ちょうちん (chōchin): đèn lồng
• 手紙てがみ (tegami): thư
• リンさんへ (Rin-san e): gửi Rin (ở đây là ông nội) (mới)
• どんぶり (donburi): tô lớn
• ベンチ (benchi): ghế dài (mới)
• 神社じんじゃ (jinja): đền thờ Thần đạo (mới)
• あきまつり (akimatsuri): lễ hội mùa thu (mới)
• おそい (osoi): muộn; chậm
• だんご (dango): dango (bánh gạo nắm)
• 帰かえる (kaeru): về, trở về

Ngữ pháp 1 / 3: Trợ từ du lịch

Bản đồ trợ từ của một ngày du lịch: đi đâu dùng に／へ, làm gì ở đâu dùng で, đi qua・rời khỏi dùng を, điểm đầu・điểm cuối dùng から〜まで

• に: điểm đến, nơi tồn tại, mốc thời gian: Điểm đến của di chuyển (浅草あさくさに 行いく), vật hay người ở đâu (谷中やなかに ある), làm lúc mấy giờ (九時くじに 出でる) đều dùng に. へ chỉ hướng, có thể thay bằng に.
• で: làm ở đâu, làm bằng gì: Nơi diễn ra hành động (ベンチで 読よむ) và phương tiện, cách thức (バスで 行いく、日本語にほんごで 話はなす) đều dùng で.
• を: tân ngữ, cũng là nơi đi qua・rời khỏi: 手紙てがみを 読よむ: を là tân ngữ; 駅えきを 出でる、公園こうえんを 歩あるく、バスを 降おりる: を là nơi "rời khỏi・đi qua". から〜まで là từ điểm đầu đến điểm cuối.

• 谷中やなかから 浅草あさくさまで バスで 行いきました。 — Đã đi xe buýt từ Yanaka đến Asakusa.
• 駅えきを 出でて、神社じんじゃへ 行いきました。 — Ra khỏi ga, đi về phía đền.
• 三時さんじに 先生せんせいに 会あいました。 — Đã gặp thầy lúc ba giờ.

Ngữ pháp 2 / 3: Biến đổi động từ và tính từ

Một động từ có bốn gương mặt: thể ます (lịch sự), thể て (nối・nhờ vả), thể ない (phủ định), thể た (quá khứ). Mẫu câu chỉ là gắn thêm các linh kiện vào chúng; tính từ cũng đổi dạng: 〜くて、〜かった

• Thể て và thể た là anh em sinh đôi: Biết thể て là biết thể た: 行いって→行いった、読よんで→読よんだ、食たべて→食たべた. Thể て + ください／ても いい／から; thể た + ことが ある／り／ほうが いい.
• Thể ない đi với "đừng・phải・không cần": Nhóm I: hàng う→hàng あ + ない (帰かえる→帰かえらない; đuôi う đổi thành わ: 買かう→買かわない). 〜ないで ください＝xin đừng; 〜なければ なりません＝phải; 〜なくても いいです＝không ~ cũng được.
• Nhìn người nghe để chọn giọng điệu: Rin nói với Kumata "なにを した？" "食たべたり した", còn với Thầy Mèo thì nói "行いきました" "読よみました". Nghĩa như nhau, mức lịch sự khác nhau.
• Tính từ: 〜くて・〜かった・AはBより: Tính từ -い đổi い thành くて là liệt kê (大おおきくて きれい＝vừa to vừa đẹp), đổi thành かった là quá khứ (たのしかったです, không nói たのしいでした). So sánh dùng AはBより〜: 写真しゃしんの ちょうちんは 雷門かみなりもんのより 小ちいさい＝đèn lồng trong ảnh nhỏ hơn đèn ở Kaminarimon.

• ここで 写真しゃしんを とっても いいですか。 — Chụp ảnh ở đây được không ạ?
• 手紙てがみを 読よんでから、谷中やなかに 帰かえりました。 — Đọc thư xong thì đã về Yanaka.
• 夜よるは 一人ひとりで 歩あるかない ほうが いいですよ。 — Buổi tối tốt nhất đừng đi một mình nhé.

Ngữ pháp 3 / 3: Mẫu câu thể thường

Mẫu câu của vài bài cuối N5, linh kiện đều là thể thường: thể thường + danh từ, thể thường + とき, thể thường + つもり／でしょう／ので. Danh từ và tính từ -な cần chú ý biến đổi な・の・だ

• Thể thường + danh từ＝"danh từ mà ...": Đặt câu thẳng phía trước danh từ: きのう 買かった メロンパン (bánh melon pan mua hôm qua), よく 食たべる 人ひと (người hay ăn). Không cần từ "mà" hay "đã" như tiếng Việt, và thứ tự ngược lại: phần bổ nghĩa đứng trước danh từ.
• Thể thường + とき＝"khi ...": 帰かえる とき (khi về), 日本にほんに 来きた とき (khi đến Nhật). Tính từ -な thêm な, danh từ thêm の: しずかな とき、子こどもの とき.
• Thể thường + つもり・予定よてい・でしょう・ので: さがす つもりです (định tìm), 行いく 予定よていです (dự định đi), ある でしょう (chắc là có), 雨あめなので (vì trời mưa). Danh từ và tính từ -な khi nối でしょう thì không thêm だ; khi nối ので thì だ đổi thành な: 雨あめなので、しずかなので.

• きのう 浅草あさくさで 買かった メロンパンです。 — Đây là bánh melon pan mua hôm qua ở Asakusa.
• 日本にほんに 来きた とき、ひらがなが わかりませんでした。 — Lúc mới đến Nhật, tôi không đọc được hiragana.
• あしたは 雨あめなので、神社じんじゃは しずかでしょう。 — Ngày mai trời sẽ mưa, nên đền chắc là yên tĩnh nhỉ.