Bài 42: 台湾の ラーメンを 食べた ことが ありますか
N5 · Bài 42 · 18 phút — Từ thể て biến ra thể た, rồi dùng nó để kể kinh nghiệm của mình
Thể て học ở Bài 36 hôm nay sẽ có đất dụng võ: chỉ cần đổi て thành た, で thành だ là ra thể た! Thể た là dạng thân mật của 〜ました, thêm ことが あります là nói được "đã từng 〜". Xem truyện tranh trước nào!
Học xong bài này, bạn có thể:
- Biến thể て thành thể た: 食べて → 食べた、飲んで → 飲んだ、行って → 行った
- Nhận ra thể た của động từ (dạng thân mật của 〜ました): わかりました → あっ、わかった！(À, hiểu rồi!)
- Kể kinh nghiệm của mình và hỏi kinh nghiệm của người khác: 温泉に 入った ことが ありますか。
Sinh viên Đài Loan xưa
Bảng đăng ký làm thêm xong rồi, Rin và Thầy Mèo đến くまや ăn tối. (むかし＝ngày xưa; 忘れる＝quên; ぜんぶ＝tất cả) Mẹo: 「台湾ラーメン」ở Nhật thật ra là mì thịt băm cay kiểu Nagoya, không phải ramen Đài Loan đâu!
Thể た＋ことが あります＝「đã từng 〜」. Thầy Mèo đâu chỉ ăn hết hôm nay, mà từ trước đến giờ món nào cũng ăn rồi! Sinh viên Đài Loan mà Bác Gấu nhắc là ai nhỉ? Bài sau: Rin ra phố hỏi thăm!
Từ vựng bài này: những từ dùng khi kể kinh nghiệm
- むかし (mukashi): ngày xưa, trước đây
- 忘れる (wasureru): quên
- ぜんぶ (zenbu): tất cả, toàn bộ
- 温泉 (onsen): suối nước nóng (onsen)
- 入る (hairu): vào; ngâm mình (onsen, bồn tắm)
- 富士山 (fujisan): núi Phú Sĩ
- 登る (noboru): leo (núi)
- 着物 (kimono): kimono (trang phục truyền thống của Nhật)
- 着る (kiru): mặc (quần áo)
- 泳ぐ (oyogu): bơi
- 海 (umi): biển
- 納豆 (nattō): natto (đậu nành lên men)
- アニメ (anime): anime, phim hoạt hình
Ngữ pháp 1 / 2: Thể た
Thể た: "đã 〜" của động từ (dạng thân mật của 〜ました)
- Thể た là gì?: Thể た là "đã 〜" của động từ, có thể xem là dạng thân mật của 〜ました: 食べました → 食べた (đã ăn)、わかりました → わかった (hiểu rồi). Khi nào dùng dạng nào sẽ học ở các bài sau; hôm nay chỉ cần biến cho đúng hình thức.
- Cách làm: biến sang thể て trước, rồi đổi て thành た: て → た、で → だ: 待って → 待った、読んで → 読んだ. Phần phía trước không đổi gì.
- Nhóm Ⅰ: nhìn âm cuối của thể từ điển: う・つ・る → った: 買った、待った、帰った. む・ぶ・ぬ → んだ: 飲んだ、遊んだ. く → いた: 書いた. ぐ → いだ: 泳いだ. す → した: 話した. Giống hệt bảng của thể て.
- Nhóm Ⅱ, Ⅲ và ngoại lệ: Nhóm Ⅱ đổi る thành た: 食べた、見た、忘れた. Nhóm Ⅲ: する → した、来る → 来た (く đổi thành き!). 勉強する → 勉強した. Ngoại lệ vẫn là 行く → 行った, không phải 行いた.
- Kiểm tra nhanh từ thể ます: Nhóm Ⅱ, Ⅲ có thể đổi thẳng ました thành た: 食べました → 食べた、しました → した、来ました → 来た. Nhóm Ⅰ phần lớn thì không được! (Chỉ đuôi す là tình cờ giống: 話しました → 話した.) 飲みました không thành のみた; phải quay về thể từ điển xem âm cuối: 飲む → 飲んだ.
- 買う → 買った — mua → đã mua (う → った)
- 飲む → 飲んだ — uống → đã uống (む → んだ)
- 書く → 書いた — viết → đã viết (く → いた)
- 行く → 行った — đi → đã đi (ngoại lệ)
- 来る → 来た — đến → đã đến (nhóm Ⅲ: nhớ cả từ)
- あっ、わかった！ — À, hiểu rồi! (わかりました → わかった)
- きのう、浅草で メロンパンを 買った。 — Hôm qua tôi đã mua bánh mì dứa ở Asakusa. (買いました → 買った)
Ngữ pháp 2 / 2: 〜たことが ある
Thể た＋ことが あります: đã từng 〜 (kinh nghiệm)
- Ý nghĩa: đã từng 〜: Dùng để nói trong đời có hay không có kinh nghiệm này, không nói rõ là lần nào: 温泉に 入った ことが あります。(Tôi từng ngâm onsen.)
- Cách làm: thể た＋ことが あります: こと＝"việc, chuyện". 食べた ことが あります dịch sát là "chuyện đã ăn thì có". Vì vậy dùng あります chỉ sự tồn tại, trợ từ là が. Chưa từng thì nói ありません: 納豆を 食べた ことが ありません。
- Hỏi và trả lời về kinh nghiệm: Thêm か ở cuối là thành câu hỏi: 着物を 着た ことが ありますか。Khi trả lời không cần lặp cả câu: はい、あります。／いいえ、ありません。Muốn nói số lần, dùng số đếm 〜回 đã học: 一回 あります、二回 あります。
- Khác với 〜ました: 〜ました nói về "một lần cụ thể" đã làm: きのう すしを 食べました。(Hôm qua tôi đã ăn sushi.) 〜た ことが あります nói về "kinh nghiệm trong đời": すしを 食べた ことが あります。(Tôi từng ăn sushi.) Vì vậy mốc thời gian rõ ràng như きのう không dùng cùng ことが あります.
- Thêm が để nói "có... nhưng...": Dùng 〜が、〜 (nhưng) đã học để nối hai kinh nghiệm: すしは 食べた ことが ありますが、納豆は ありません。(Sushi thì từng ăn, nhưng natto thì chưa.) Vế sau có thể bỏ 食べた ことが.
- 富士山に 登った ことが あります。 — Tôi từng leo núi Phú Sĩ.
- 京都で 着物を 着た ことが あります。 — Tôi từng mặc kimono ở Kyoto.
- 日本の アニメを 見た ことが ありますか。 — Bạn từng xem anime Nhật chưa?
- いいえ、ありません。 — Chưa, chưa từng (xem).
- 温泉に 入った ことが 二回 あります。 — Tôi từng ngâm onsen hai lần.
- すしは 食べた ことが ありますが、納豆は ありません。 — Sushi thì từng ăn, nhưng natto thì chưa.
- 海で 泳いだ ことが ありません。 — Tôi chưa từng bơi ở biển.