Bài 26: 好き・上手・ほしい

N5 · Bài 26 · 18 phút — Dùng が để nói thích/ghét, giỏi/kém, và cả thứ mình “muốn có”

Bài trước bạn đã học “thường xuyên”, “rất”, “không… lắm”. Bài này nói về “sở thích”: thích gì, giỏi gì, muốn gì. Ba từ mới có một điểm chung: thứ đứng trước đều dùng が, không phải を! Xem truyện tranh trước nhé.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng Nが好すきです／嫌きらいです để nói thích, ghét cái gì
• Dùng Nが上手じょうずです／下手へたです để nói ai giỏi/kém cái gì, và biết khen người khác cho lịch sự
• Dùng Nがほしいです để nói thứ mình muốn có, cũng nói được “không muốn có” và “hồi đó muốn có”

Lớp học takoyaki

Lớp học takoyaki! Rin và Thầy Mèo tự tay làm. (たこやき＝takoyaki; 大好だいすき＝cực kỳ thích; すごい＝giỏi quá; 得意とくい＝sở trường; 手て＝bàn tay)

Trước 好すき・得意とくい・下手へた・ほしい dùng が. Thầy Mèo lật takoyaki giỏi thế, nghe nói là học ở nhà bà ngoại ở Kyoto?

Sở thích, khả năng và thứ mình muốn

• 好すき (suki): thích
• 大好だいすき (daisuki): rất thích, cực kỳ thích
• 嫌きらい (kirai): ghét, không thích
• 上手じょうず (jōzu): giỏi, khéo, tài
• 下手へた (heta): kém, dở
• 得意とくい (tokui): sở trường, giỏi (tự nói về mình cũng được)
• 苦手にがて (nigate): không giỏi; ngại đụng đến, khó đối phó
• ほしい (hoshii): muốn có (+ danh từ)
• 歌うた (uta): bài hát, hát
• 料理りょうり (ryōri): món ăn, nấu ăn
• 絵え (e): tranh, bức vẽ
• スポーツ (supōtsu): thể thao
• 食たべ物もの (tabemono): đồ ăn
• やさい (yasai): rau
• ピーマン (pīman): ớt chuông
• カメラ (kamera): máy ảnh
• おみやげ (omiyage): quà lưu niệm

Ngữ pháp 1 / 3: Thích・ghét

Thứ mình thích＋が＋好すきです: すしが 好すきです＝tôi thích sushi

• Đối tượng dùng が: 好すき không phải động từ mà là tính từ な, nên không dùng を của động từ. Hãy nhớ cả cụm: 〜が 好すきです。
• Chia giống 静しずか: 好すきじゃありません (không thích), 好すきでした (trước đây thích), 好すきな 食たべ物もの (món ăn yêu thích). 嫌きらい cũng vậy: 嫌きらいじゃありません。
• 嫌きらい rất mạnh: 嫌きらいです giống như “tôi ghét ~” trong tiếng Việt. Muốn nói nhẹ nhàng hơn, dùng あまり 好すきじゃありません (không thích lắm) hoặc 苦手にがてです。
• Hỏi sở thích người khác: なにが 好すきですか (thích gì?), どんな スポーツが 好すきですか (thích môn thể thao nào?), 好すきな 食たべ物ものは なんですか (món ăn yêu thích là gì?).

• わたしは ねこが 好すきです。 — Tôi thích mèo.
• たこやきが 大好だいすきです！ — Tôi mê takoyaki lắm!
• リンさんは スポーツが 好すきですか。 — Rin có thích thể thao không?
• やさいが あまり 好すきじゃありません。 — Tôi không thích rau lắm.
• ピーマンが 嫌きらいです。 — Tôi ghét ớt chuông.
• 好すきな 食たべ物ものは なんですか。 — Món ăn bạn thích là gì?
• どんな 歌うたが 好すきですか。 — Bạn thích loại nhạc nào?

Ngữ pháp 2 / 3: Giỏi・kém

Việc mình giỏi＋が＋上手じょうずです: 歌うたが 上手じょうずです＝hát giỏi

• Đối tượng vẫn dùng が: 〜が 上手じょうずです、〜が 下手へたです。Cùng mẫu với 好すき, cách chia cũng giống: 上手じょうずじゃありません。
• 上手じょうず là để nói về người khác: Với bạn bè, người ngang hàng, khen bằng 上手じょうずですね. Với thầy cô, bề trên, nói 上手じょうず nghe như đang “chấm điểm”, nên nói すごいですね (giỏi quá) sẽ lịch sự hơn. Tự nói 上手じょうずです thì ngữ pháp đúng nhưng nghe như khoe; muốn nói mình giỏi thì dùng 得意とくいです.
• 下手へた chỉ nên nói về mình: Tự nói 下手へたです rất tự nhiên và khiêm tốn; nhưng nói thẳng người khác 下手へたですね thì rất dễ làm họ tổn thương. 苦手にがてです (không giỏi, khó đối phó) mềm mỏng hơn. 苦手にがて dùng được cả hai nghĩa: スポーツが 苦手にがて (không giỏi thể thao), やさいが 苦手にがて (không ưa rau, ngại ăn rau).
• Được khen thì đáp thế nào?: Khi ai đó nói 日本語にほんごが 上手じょうずですね! (Bạn giỏi tiếng Nhật quá!), người Nhật quen khiêm tốn trước: いいえ、上手じょうずじゃありません。Nói ありがとうございます cũng được.

• リンさんは 絵えが 上手じょうずですね。 — Rin vẽ giỏi quá.
• せんせいは 料理りょうりが 上手じょうずです。 — Thầy nấu ăn giỏi.
• わたしは 歌うたが 下手へたです。 — Tôi hát dở lắm.
• わたしは 料理りょうりが 得意とくいです。 — Tôi nấu ăn rất giỏi.
• わたしは スポーツが 苦手にがてです。 — Tôi không giỏi thể thao lắm.
• 日本語にほんごが 上手じょうずですね！ — Tiếng Nhật của bạn giỏi quá!
• いいえ、上手じょうずじゃありません。 — Đâu có, tôi không giỏi đến vậy.

Ngữ pháp 3 / 3: Muốn có

Thứ mình muốn＋が＋ほしいです: カメラが ほしいです＝tôi muốn có máy ảnh

• Đối tượng vẫn là が: Thứ mình muốn dùng が: おみやげが ほしいです。Giống 好すき、上手じょうず, cả ba từ của bài này đều dùng が!
• Cách chia của tính từ い: ほしいです (muốn có) → ほしくないです (không muốn có) → ほしかったです (hồi đó muốn có) → ほしくなかったです (hồi đó không muốn có). Hoàn toàn giống 高たかい.
• Đi với danh từ, không đi với hành động: Trước ほしい là danh từ (đồ vật, thời gian, bạn bè... đều được): カメラ、おみやげ、おかし... Không đi thẳng với hành động. Muốn “làm” việc gì (muốn ăn, muốn đi) là một cách nói khác, sẽ học ở các bài sau.
• Chỉ nói “tôi” muốn: ほしいです chỉ dùng cho “tôi muốn có” và khi hỏi đối phương “bạn muốn không?”. Nói người khác muốn gì sẽ có cách nói khác ở bài sau, bây giờ đừng nói リンさんは〜が ほしいです. Ngoài ra, với bạn bè có thể hỏi なにが ほしいですか; còn với thầy cô, bề trên, hỏi thẳng “bạn muốn gì” là thiếu lịch sự, nên hạn chế.

• わたしは 新あたらしい カメラが ほしいです。 — Tôi muốn có một chiếc máy ảnh mới.
• おみやげは なにが ほしいですか。 — Bạn muốn quà lưu niệm gì?
• どんな カメラが ほしいですか。 — Bạn muốn loại máy ảnh nào?
• 小ちいさい カメラが ほしいです。 — Tôi muốn một chiếc máy ảnh nhỏ.
• おかしは ほしくないです。 — Tôi không muốn đồ ăn vặt.
• あの かさが ほしかったです。でも、高たかかったです。 — Hồi đó tôi muốn có cái ô kia. Nhưng đắt quá.