Bài 137: Nらしい・ふりを する・〜的

N3 · Bài 137 · 18 phút — Đúng chất ～, giả vờ ～, về mặt ～: ba cách nói về “dáng vẻ” và “tính chất”

Bài trước, Rin mệt đến mức “風邪かぜ気味ぎみ” và báo cáo “間違まちがいだらけ”. Bài này ở くまや, các bạn thân sẽ cổ vũ Rin. Ta học ba cách nói: danh từ＋らしい (đúng chất ～), 〜ふりを する (giả vờ ～), từ gốc Hán＋的てき (về mặt ～). Và phân biệt rõ hai nghĩa của らしい. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng danh từ＋らしい để nói “đúng chất ～”: 秋あきらしい、リンらしくない
• Phân biệt hai らしい: “điển hình (đúng chất ～)” và “suy đoán (nghe nói hình như ～)” đã học ở N4
• Dùng 〜ふりを する để nói “giả vờ ～”: 寝ねた ふり、大丈夫だいじょうぶな ふり
• Dùng từ gốc Hán＋的てき（な／に／だ） để nói “mang tính ～, về mặt ～”: 具体的ぐたいてきに、経済的けいざいてきな

Ramen cổ vũ ở くまや

Rin hơi cảm, người mệt mỏi, hay đi trễ, báo cáo đầy lỗi. Tối nay Kumata kéo cậu ấy đến くまや.（じつは＝thật ra; やっぱり＝quả nhiên; 不安ふあん＝lo lắng; 報告ほうこく＝báo cáo; 無理むりを しないで＝đừng cố quá; チャーシュー＝thịt chashu; ぐう＝tiếng ngáy）

Nらしい＝đúng chất N, ふりを する＝giả vờ, 的てき＝về mặt ～. Bài sau, đêm dưới gốc cây, Rin không giấu nổi lòng nữa...

Từ vựng bài này: dáng vẻ, giả vờ, tính chất

• 〜らしい (rashii): đúng chất ～, điển hình ～
• 男おとこらしい (otokorashii): có khí chất đàn ông, rất nam tính
• 秋あきらしい (akirashii): rất có không khí mùa thu
• 〜らしくない (rashikunai): không giống ～ (phong cách ～)
• 〜ふりを する (furi o suru): giả vờ ～
• 寝ねた ふり (neta furi): giả vờ ngủ
• 知しらない ふり (shiranai furi): giả vờ không biết
• 〜的てき (teki): về mặt ～, mang tính ～
• 具体的ぐたいてき (gutaiteki): cụ thể (具体的)
• 経済的けいざいてき (keizaiteki): mang tính kinh tế; tiết kiệm, đáng tiền
• 個人的こじんてき (kojinteki): mang tính cá nhân (個人的)
• 基本的きほんてき (kihonteki): mang tính cơ bản (基本的)
• 世界的せかいてき (sekaiteki): mang tính thế giới, toàn thế giới
• 不安ふあん (fuan): bất an, lo lắng
• 報告ほうこく (hōkoku): báo cáo (bài tập)
• 無理むりを する (muri o suru): cố quá sức, gắng gượng
• チャーシュー (chāshū): thịt chashu (miếng thịt trên ramen)

Ngữ pháp 1 / 3: Đúng chất ～

Danh từ＋らしい＝“đúng chất những gì danh từ đó nên có” (điển hình ～). 秋あきらしい 天気てんき＝thời tiết đúng chất mùa thu; リンらしくない＝không giống phong cách Rin.

• Danh từ＋らしい＝điển hình ～: “Nらしい”＝có đủ nét đặc trưng vốn có của N. 秋あきらしい＝se lạnh, lá phong đỏ, đúng chất mùa thu; 男おとこらしい＝rất nam tính.
• Chia như tính từ -i: Bản thân らしい là tính từ -i: らしくない (không giống), らしかった (ngày trước rất giống), らしく＋động từ (ra dáng ～): 学生がくせいらしく しなさい＝hãy cư xử cho ra dáng học sinh.
• Phân biệt với らしい suy đoán: N4 đã học らしい suy đoán. Cách phân biệt là xem nghĩa: thay được bằng 〜そうだ (nghe nói) → suy đoán; nghĩa là “có nét đặc trưng của N” → điển hình. 明日あしたは 雨あめらしい＝nghe nói mai mưa (suy đoán); 秋あきらしい 天気てんき＝thời tiết đúng chất mùa thu (điển hình). Có 〜に よると (theo ～, vd 天気予報てんきよほう＝dự báo thời tiết) thì chắc chắn là suy đoán.
• Vị trí phủ định khác nhau: Điển hình: リンらしくない (không giống Rin). Suy đoán: リンじゃないらしい (nghe nói hình như không phải Rin). Muốn nói “không giống cậu” thì luôn là らしくない!

• 今日きょうは 秋あきらしい 天気てんきですね。 — Thời tiết hôm nay đúng chất mùa thu nhỉ.
• それは リンらしくないよ。 — Thế không giống phong cách của cậu (Rin) đâu.
• 店長てんちょうの 声こえは 男おとこらしい。 — Giọng của ông chủ rất nam tính.
• 学生がくせいらしい 服ふくで 来きて ください。 — Hãy mặc quần áo cho ra dáng học sinh mà đến nhé.
• 谷中やなかは 本当ほんとうに 日本にほんらしい 町まちだ。 — Yanaka đúng là một khu phố rất đậm chất Nhật.

Ngữ pháp 2 / 3: Giả vờ ～

〜ふりを する＝“giả vờ ～” (thật ra không phải vậy). Cách nối giống bổ nghĩa cho danh từ: 寝ねた ふり、大丈夫だいじょうぶな ふり、学生がくせいの ふり。

• 〜ふりを する＝giả vờ ～: Bề ngoài làm ra vẻ nào đó, nhưng thật ra không phải vậy: 寝ねた ふりを する＝giả vờ ngủ (thật ra đang thức).
• Cách nối＝như bổ nghĩa cho danh từ: Động từ thể thường: 寝ねた ふり、知しらない ふり、聞きこえない ふり。Tính từ -i: 忙いそがしい ふり。Tính từ -na＋な: 大丈夫だいじょうぶな ふり。Danh từ＋の: 学生がくせいの ふり。
• Các kiểu “giả vờ” hay dùng: 寝ねた ふり (giả vờ ngủ), 知しらない ふり (giả vờ không biết), 聞きこえない ふり (giả vờ không nghe thấy), 見みない ふり (giả vờ không thấy).
• Thì đặt ở する: ふりを した (đã giả vờ), ふりを して いた (đã cứ giả vờ), ふりを しないで (đừng giả vờ; 〜ないで＝cách nói thân mật của 〜ないで ください, bạn bè hay bỏ ください).

• ずっと 大丈夫だいじょうぶな ふりを して いた。 — Tớ cứ giả vờ ổn mãi.
• 先生せんせいは 寝ねた ふりを して いる。 — Thầy đang giả vờ ngủ.
• 兄あには 聞きこえない ふりを した。 — Anh trai giả vờ không nghe thấy.
• 知しって いる のに、知しらない ふりを しないで。 — Rõ ràng biết rồi thì đừng giả vờ không biết.
• 忙いそがしい ふりを して、掃除そうじを しなかった。 — Giả vờ bận nên không dọn dẹp.

Ngữ pháp 3 / 3: ～ tính (的)

Từ gốc Hán (như 具体ぐたい・経済けいざい)＋的てき＝thành tính từ -na, nghĩa là “về mặt ～, mang tính ～”. 的てきな＋danh từ、的てきに＋động từ、的てきだ: 具体的ぐたいてきに 話はなす＝nói một cách cụ thể.

• Từ gốc Hán＋的てき＝tính từ -na: 〜的てき gắn sau “từ gốc Hán” (kango) gồm hai chữ Hán đọc âm On (具体ぐたい・経済けいざい・個人こじん・基本きほん・世界せかい): 具体ぐたい＋的てき→具体的ぐたいてき, nghĩa là “về mặt ～, mang tính ～”. Bạn biết Hán-Việt sẽ thấy quen: cụ thể, kinh tế, cá nhân, cơ bản, thế giới. Từ thuần Nhật một chữ như 男おとこ・秋あき không thêm được 的てき, phải dùng らしい.
• Ba cách dùng: 的てきな＋danh từ: 経済的けいざいてきな ホテル。的てきに＋động từ hoặc tính từ: 具体的ぐたいてきに 話はなす、世界的せかいてきに 有名ゆうめいだ。的てきだ: この 計画けいかくは 具体的ぐたいてきだ (計画けいかく＝kế hoạch).
• Các từ 的てき hay dùng: 具体的ぐたいてき (cụ thể), 経済的けいざいてき (tiết kiệm, đáng tiền), 個人的こじんてき (mang tính cá nhân), 基本的きほんてき (cơ bản), 世界的せかいてき (mang tầm thế giới). 個人的こじんてきには＝riêng cá nhân tôi; 基本的きほんてきに＝về cơ bản. Nhiều từ này có Hán-Việt tương ứng (cụ thể, kinh tế, cá nhân, cơ bản, thế giới) nên rất dễ nhớ!
• 的てき không dùng để chỉ sở hữu: 的てき chủ yếu gắn sau từ gốc Hán để chỉ tính chất; còn sở hữu “của tôi” phải dùng の: わたしの 本ほん, không nói わたし的てきな 本ほん (khẩu ngữ có わたし的てきには (theo tôi) nhưng không phải nghĩa sở hữu).

• 具体的ぐたいてきに 何なにが 不安ふあんなんだ？ — Nói cụ thể xem, cháu lo gì?
• 経済的けいざいてきな ホテルを 探さがして いる。 — Tôi đang tìm khách sạn tiết kiệm, đáng tiền.
• 個人的こじんてきには、この 店みせが いちばん 好すきだ。 — Riêng cá nhân tôi, thích quán này nhất.
• 基本的きほんてきに、毎朝まいあさ 七時しちじに 起おきる。 — Về cơ bản, sáng nào tôi cũng dậy lúc bảy giờ.
• 富士山ふじさんは 世界的せかいてきに 有名ゆうめいだ。 — Núi Phú Sĩ nổi tiếng trên toàn thế giới.