Bài 37: 写真を 撮っても いいですか

N5 · Bài 37 · 17 phút — 〜てもいいですか（xin phép）・〜てはいけません（cấm）

Bài trước bạn đã học thể て, cùng với 〜て ください（xin hãy làm 〜）và 〜てから（làm xong 〜 rồi mới 〜）. Bài này thể て có thêm hai "tuyệt chiêu": thêm も いいですか là "làm 〜 được không?", thêm は いけません là "không được làm 〜". Đi chùa, ngâm onsen, dạo phố cổ đều dùng đến. Xem truyện tranh trước nào!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 〜ても いいですか để hỏi "làm 〜 được không?": 写真しゃしんを 撮とっても いいですか（Chụp ảnh được không ạ?）
• Nghe hiểu và đáp lại lời xin phép: はい、どうぞ（Mời bạn）／すみません、ちょっと⋯⋯（từ chối khéo）
• Dùng 〜ては いけません để nói và đọc hiểu quy định: 温泉おんせんで 泳およいでは いけません（Không được bơi trong suối nước nóng）

Quy tắc ở Nakamise

Rin tưởng tiệm treo đèn lồng trong ảnh của ông nội nằm ở Asakusa, nên cầm ảnh bước vào phố mua sắm Nakamise⋯⋯（せんべい＝bánh gạo senbei；ししょく＝ăn thử；ちがいます＝khác, không phải tiệm này）

Hỏi "được không" dùng 〜ても いいですか; cấm đoán dùng 〜ては いけません. Tiệm nào ở Asakusa cũng không giống⋯⋯ Rin và Kumata quyết định quay về くまや nghĩ cách.

Từ dùng khi hỏi về quy tắc

• どうぞ (dōzo): Xin mời, cứ tự nhiên
• だめです (dame desu): Không được, không thể
• 入はいります (hairimasu): đi vào
• 入いれます (iremasu): cho vào, bỏ vào
• 座すわります (suwarimasu): ngồi
• 使つかいます (tsukaimasu): sử dụng
• さわります (sawarimasu): sờ, chạm (vật chạm dùng に)
• 泳およぎます (oyogimasu): bơi
• ぬぎます (nugimasu): cởi (giày, quần áo)
• くつ (kutsu): giày
• タオル (taoru): khăn tắm, khăn lau
• お湯ゆ (oyu): nước nóng; nước trong bể khi ngâm onsen
• 声こえ (koe): giọng, tiếng (của người hoặc động vật)
• 外そと (soto): bên ngoài
• 試食ししょく (shishoku): ăn thử

Ngữ pháp 1 / 2: 〜てもいいですか

Thể て＋も いいですか: "làm 〜 được không?" ——写真しゃしんを 撮とっても いいですか

• Thể て＋も いいですか: Chuyển động từ sang thể て rồi thêm も いいですか: 撮とります → 撮とって → 撮とっても いいですか. 座すわります → 座すわっても、食たべます → 食たべても. Bỏ か thì thành câu khẳng định "được": 外そとでは 撮とっても いいですよ (は ở đây chỉ sự đối lập: trong tiệm không được, bên ngoài thì được).
• Cách trả lời: Đồng ý: はい、どうぞ。／はい、いいですよ。Từ chối khéo: すみません、ちょっと⋯⋯ (nói lửng, đối phương sẽ hiểu). Khi theo quy định là không được, người ta sẽ nói 〜ては いけません (mẫu ngữ pháp tiếp theo).
• Thể て là で thì nói でも: 飲のみます → 飲のんで → 飲のんでも、泳およぎます → 泳およいで → 泳およいでも. で trong でも là で của thể て ＋ も, không liên quan đến でも (nhưng) đầu câu.
• も mang nghĩa "cũng": Có thể hiểu 〜ても いい là "làm 〜 cũng được" = được phép làm 〜. Hãy nhớ cả cụm, không thể thay も bằng は: ✗撮とっては いいですか. Chú ý: trong これも 食たべても いいですか có hai も——も của これも là "cái này cũng", còn も của 食たべても là một phần của ngữ pháp.

• 写真しゃしんを 撮とっても いいですか。 — Chụp ảnh được không ạ?
• ここに 座すわっても いいですか。 — Tôi ngồi ở đây được không ạ?
• トイレを 使つかっても いいですか。 — Cho tôi dùng nhà vệ sinh một chút được không ạ?
• ここで コーヒーを 飲のんでも いいですか。 — Tôi uống cà phê ở đây được không ạ?
• 入はいっても いいですか。――はい、どうぞ。 — Tôi vào được không ạ?——Được, mời vào.
• 外そとでは 撮とっても いいですよ。 — Ra ngoài thì chụp được nhé. (は trong では chỉ sự đối lập; không thêm か = nói cho đối phương biết là "được")

Ngữ pháp 2 / 2: 〜てはいけません

Thể て＋は いけません: "không được làm 〜" ——店みせの 中なかで 撮とっては いけません

• Thể て＋は いけません: 撮とります → 撮とって → 撮とっては いけません. は giống は trong "わたしは", đọc là wa: totte wa ikemasen.
• Dùng cho quy định: 〜ては いけません có giọng rất mạnh, dùng để nói về quy định: biển báo, thầy cô, hoặc nhân viên giải thích quy định ở chùa, onsen, cửa hàng đều có thể nói như vậy (trong truyện Kumata đang làm ở tiệm, nói với Rin chính là quy định của tiệm). Nhưng đừng dùng để từ chối yêu cầu "cá nhân" của bề trên hay khách; lúc đó nói すみません、ちょっと⋯⋯ sẽ lịch sự hơn.
• "Không được" khi nói về quy định: (Nhân viên giải thích quy định) 入はいっても いいですか？——すみません、ここは 入はいっては いけません. Đây là nói về quy định chứ không phải từ chối cá nhân. Hỏi bằng も, nói quy định bằng は: đổi trợ từ nhỏ là câu trả lời rõ ngay.
• Thể て là で thì nói では: 泳およいで → 泳およいでは いけません、飲のんで → 飲のんでは いけません. ぬぎます (cởi) cũng kết thúc bằng ぎ, thể て là ぬいで. Giống でも, で vốn là một phần của thể て.

• 店みせの 中なかで 写真しゃしんを 撮とっては いけません。 — Trong tiệm không được chụp ảnh.
• お寺てらで 大おおきい 声こえで 話はなしては いけません。 — Trong chùa không được nói lớn tiếng. (声こえ＝tiếng người nói; 音おと ở Bài 31 = âm thanh do vật phát ra)
• 温泉おんせんで 泳およいでは いけません。 — Trong onsen không được bơi.
• お湯ゆに タオルを 入いれては いけません。 — Không được cho khăn vào nước nóng của bể ngâm. (Quy tắc quan trọng của onsen Nhật!)
• これに さわっては いけません。 — Không được sờ vào cái này.
• お寺てらの 中なかに くつで 入はいっては いけません。 — Không được mang giày vào chùa.