Bài 153: 新聞の 記事を 読む

N2 · Bài 153 · 20 phút — Cùng Rin đọc bài báo địa phương, ôn một lượt mẫu câu Bài 148～152

Bài này không học ngữ pháp mới! Cùng Rin, Kumata và thầy Mèo đọc một bài báo về Rin ở sạp báo nhà ga, rồi nối các mẫu câu cộng thêm, đánh giá, hoàn cảnh, thứ tự và biến đổi của Bài 148～152 lại với nhau.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng ばかりでなく・うえに・のみならず để nói 「không chỉ～mà còn～」
• Dùng どころか・どころではない・にすぎない・にほかならない để nói 「chưa nói đến～・nào có tâm trí～・chỉ là～・chính là～」
• Dùng に 際さいして・に あたって・た 上うえで・る 上うえで để hiểu 「nhân dịp～・làm xong～rồi mới～・về mặt～」
• Dùng 次第しだい・末すえに・か〜ないかの うちに・かと 思おもうと để sắp xếp thứ tự sự việc
• Dùng あげく・つつ ある・一方いっぽうだ・やら〜やら để nói về biến đổi và sự bận rộn hỗn loạn

Rin lên báo rồi!

Chữ ký ngày càng nhiều, công trình cũng đang chuẩn bị. Gần cuối năm, báo địa phương đăng bài về Rin! (記事きじ＝bài báo, 取材しゅざい＝phỏng vấn)

Bài báo dùng のみならず・うえに để cộng thêm, dùng 末すえに・次第しだい để xếp trước sau. Rin nổi tiếng, nhưng trong khu phố cũng có người không vui lắm…

Đọc hiểu một bài báo

Phần trong 「」 là nguyên văn bài báo. Thử tìm xem chỗ nào dùng mẫu câu Bài 148～152! Chạm vào từng câu để nghe tiếng Nhật.

Từ vựng của bài này

• 記事きじ (kiji): bài báo, bài viết trên báo
• 見出みだし (midashi): tiêu đề (của báo, bài viết)
• 取材しゅざい (shuzai): phỏng vấn, lấy tin
• 記者きしゃ (kisha): phóng viên, nhà báo
• 活動かつどう (katsudō): hoạt động, phong trào (việc làm liên tục vì một mục đích)
• 中心ちゅうしん (chūshin): trung tâm
• 店主てんしゅ (tenshu): chủ quán, chủ tiệm
• 歩道ほどう (hodō): vỉa hè
• 一部いちぶ (ichibu): một phần
• 挙あげる (ageru): giơ lên, nâng lên
• 当日とうじつ (tōjitsu): ngày hôm đó (ngày đã định trước)
• 教科書きょうかしょ (kyōkasho): sách giáo khoa
• 緊張きんちょう (kinchō): căng thẳng, hồi hộp
• 迷まよう (mayou): phân vân, do dự
• 写うつる (utsuru): (bị) chụp vào ảnh, lên hình
• 読よみ終おわる (yomiowaru): đọc xong
• 部ぶ (bu): ～ tờ, ～ bản (đơn vị đếm báo, tài liệu)
• たいやき (taiyaki): bánh taiyaki (bánh hình con cá)

Ngữ pháp 1 / 5: ばかりでなく・うえに・のみならず

ばかりでなく＝không chỉ～mà còn～; うえに＝hơn nữa～ (cộng thêm cùng hướng); のみならず＝không chỉ～ (văn viết)

• ばかりでなく（ばかりか）: Thể thường＋ばかりでなく、〜も: không chỉ A mà B cũng. Danh từ nối trực tiếp hoặc dùng 「である」(漢字かんじばかりでなく), tính từ な nối bằng 「な／である」(有名ゆうめいな ばかりでなく). Cũng có thể nói ばかりか (cũng thiên về văn viết); khẩu ngữ hay nói だけじゃなく.
• うえに: Dạng bổ nghĩa danh từ＋うえに: hơn nữa～. A và B phải cùng hướng: tốt＋tốt (安やすい うえに おいしい) hoặc xấu＋xấu (雨あめの うえに 寒さむい). Danh từ nối bằng 「の」.
• のみならず: Thể thường／danh từ＋のみならず: không chỉ～. Nghĩa giống ばかりでなく nhưng trang trọng hơn, thường gặp nhất trong báo chí, luận văn.

• この 町まちは 静しずかな ばかりでなく、食たべ物ものも おいしい。 — Thị trấn này không chỉ yên tĩnh mà đồ ăn cũng ngon.
• 今日きょうは 雨あめの うえに、風かぜも 強つよい。 — Hôm nay trời mưa, lại thêm gió rất mạnh.
• この 問題もんだいは 日本にほんのみならず、世界せかいの 問題もんだいだ。 — Vấn đề này không chỉ của Nhật Bản mà còn là vấn đề của cả thế giới.

Ngữ pháp 2 / 5: どころか・どころではない・にすぎない・にほかならない

どころか＝chưa nói đến～, ngay cả～; どころではない＝nào có tâm trí～; に すぎない＝chỉ là～; に ほかならない＝chính là～

• どころか: Thể thường／danh từ＋どころか: ① chưa nói A, ngay cả B (đơn giản hơn) cũng～: 新聞しんぶんどころか ひらがなも. ② không những không A mà còn B: 休やすむ どころか 忙いそがしく なった.
• どころではない（どころじゃない）: Thể từ điển động từ／danh từ＋どころではない: đang bận hoặc có chuyện, hoàn toàn không có tâm trí, không còn sức làm việc đó: 試験しけんが 近ちかくて、遊あそぶ どころでは ない.
• に すぎない・に ほかならない: Thể thường／danh từ＋に すぎない＝chẳng qua chỉ là～ (nói nhỏ đi, khiêm tốn); danh từ＋に ほかならない＝không phải gì khác, chính là～ (nhấn mạnh, kết luận): 努力どりょくの 結果けっかに ほかならない.

• 熱ねつが あって、旅行りょこうどころでは ない。 — Bị sốt rồi, nào có tâm trí đi du lịch.
• 彼かれは 謝あやまる どころか、怒おこって しまった。 — Anh ấy không những không xin lỗi mà còn nổi giận.
• これは 小ちいさい 一歩いっぽに すぎない。 — Đây chẳng qua chỉ là một bước nhỏ mà thôi.
• この 成功せいこうは、みんなの 協力きょうりょくの 結果けっかに ほかならない。 — Lần thành công này chính là thành quả hợp sức của mọi người.

Ngữ pháp 3 / 5: に際さいして・にあたって・た上うえで・る上うえで

に 際さいして＝nhân dịp～; に あたって＝khi～ (thời điểm quan trọng); た 上うえで＝làm xong～ rồi mới～; る 上うえで＝về mặt～

• に 際さいして・に あたって: Thể từ điển động từ／danh từ＋に 際さいして＝vào lúc～ (dịp trang trọng, thủ tục), phía sau thường là sự chuẩn bị hoặc hành động làm có chủ ý cho việc đó; に あたって cũng là "khi～", hay dùng ngay trước khi bắt đầu một việc quan trọng: 入学にゅうがくに あたって. Cả hai đều rất trang trọng, việc nhỏ hằng ngày thì không dùng.
• た 上うえで: Thể た của động từ／Nの＋上うえで: làm xong A (làm nền tảng) rồi mới làm B: 説明せつめいを 聞きいた 上うえで、申もうし込こむ.
• る 上うえで: Thể từ điển động từ／Nの＋上うえで（は）: trong việc làm～, về mặt～: 外国がいこくで 生活せいかつする 上うえで、言葉ことばは 大切たいせつだ.

• 出発しゅっぱつに 際さいして、パスポートを 確認かくにんして ください。 — Khi xuất phát, xin hãy kiểm tra hộ chiếu.
• 新あたらしい 店みせを 開ひらくに あたって、町まちの 人ひとに あいさつを した。 — Nhân dịp mở cửa hàng mới, tôi đã chào hỏi người trong thị trấn.
• 説明せつめいを よく 読よんだ 上うえで、申もうし込こんで ください。 — Hãy đọc kỹ phần hướng dẫn rồi mới đăng ký.

Ngữ pháp 4 / 5: 次第しだい・末すえに・か〜ないかのうちに・かと思おもうと

次第しだい＝hễ～là lập tức (làm); 末すえに＝trải qua một phen～, cuối cùng; か〜ないかの うちに＝vừa mới～(gần như cùng lúc) là; かと 思おもうと＝mới～đã ngay

• 次第しだい: Gốc thể ます của động từ (出で・分わかり)／danh từ của động từ する＋次第しだい: hễ～là lập tức (đi làm). Phía sau là ý chí, lời nhờ của bản thân, thường gặp trong liên lạc công việc: 分わかり次第しだい、ご連絡れんらくします.
• 末すえに: Thể た của động từ／Nの＋末すえ（に）: trải qua một phen vất vả, trăn trở, cuối cùng～: 悩なやんだ 末すえに、決きめた (trăn trở rất lâu, cuối cùng đã quyết định).
• か〜ないかの うちに・かと 思おもうと: 「Thể từ điển／thể た＋か＋thể ない của cùng động từ＋かの うちに」＝việc trước gần như chưa kết thúc thì việc sau đã xảy ra (撮とり終おわるか 撮とり終おわらないかの うちに; khẩu ngữ đôi khi nói rút gọn động từ thứ hai, nhưng khi viết hãy lặp lại đầy đủ); 「thể た＋かと 思おもうと（かと 思おもったら）」＝mới～thì ngay lập tức～. かと 思おもうと dùng để miêu tả người khác hoặc sự vật, không dùng cho hành động của chính mình.

• 会議かいぎが 終おわり次第しだい、電話でんわします。 — Cuộc họp vừa kết thúc, tôi sẽ gọi điện ngay.
• 三年さんねん 研究けんきゅうした 末すえに、新あたらしい 薬くすりが できた。 — Sau ba năm nghiên cứu, cuối cùng đã làm ra thuốc mới.
• ベルが 鳴なるか 鳴ならないかの うちに、生徒せいとたちは 教室きょうしつを 出でた。 — Chuông vừa reo, học sinh đã lao ra khỏi lớp.
• 兄あには 帰かえって きたかと 思おもうと、また 出でかけた。 — Anh trai vừa về đến nhà, đã lại ra ngoài ngay.

Ngữ pháp 5 / 5: あげく・つつある・一方いっぽうだ・やら〜やら

あげく＝vật lộn mãi, rốt cuộc (kết quả không hay)～; つつ ある＝đang dần～; 一方いっぽうだ＝ngày càng～ (chỉ đi một hướng); やら〜やら＝nào là～nào là～

• つつ ある: Gốc thể ます của động từ＋つつ ある: đang dần～ (biến đổi đang diễn ra, văn viết): 工事こうじの 準備じゅんびが 進すすみつつ ある.
• 一方いっぽうだ: Thể từ điển động từ＋一方いっぽうだ: ngày càng～, chỉ thay đổi theo một hướng, không dừng lại được (phần lớn là biến đổi đáng lo): 物価ぶっかは 上あがる 一方いっぽうだ (giá cả chỉ có ngày càng tăng).
• あげく・やら〜やら: Thể た／Nの＋あげく（に）: trăn trở, vật lộn mãi, rốt cuộc (kết quả không tốt)～. N／thể từ điển＋やら、〜やら: nào là～nào là～, chỉ một đống việc lặt vặt, bận rộn hỗn loạn.

• 日本にほんの 人口じんこうは 減へりつつ ある。 — Dân số Nhật Bản đang dần giảm.
• 冬ふゆに なって、寒さむく なる 一方いっぽうだ。 — Sang mùa đông, trời ngày càng lạnh.
• 年末ねんまつは 掃除そうじやら 買かい物ものやらで 忙いそがしい。 — Cuối năm nào dọn dẹp nào mua sắm, bận lắm.
• 店員てんいんと 長ながく 話はなした あげく、何なにも 買かわなかった。 — Nói chuyện với nhân viên cửa hàng mãi, rốt cuộc chẳng mua gì.