Bài 165: 最後の 一枚

N2 · Bài 165 · 20 phút — Cuối tháng Giêng ở Kyoto, cuối cùng Rin cũng gặp はな. Nối các mẫu câu Bài 160～164 lại với nhau, rồi thử sức với đọc hiểu đoạn văn ngắn N2

Bài này không học ngữ pháp mới! Cùng Rin, Thầy Mèo và はな, trong ngôi nhà cổ và quán udon ở Kyoto, bạn sẽ nối các mẫu câu phán đoán, chủ trương, cảm thán của Bài 160～164 lại một lượt, rồi cuối bài thử sức với đọc hiểu đoạn văn ngắn N2. Kanji trong phần từ vựng đều có chú kana.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng に決きまっている・かのようだ・ものがある để nói phán đoán và cảm nhận của mình
• Phân biệt かねる (khó mà ～) với かねない (rất có thể sẽ ～), và dùng 得える・っこない để nói về khả năng
• Dùng ようがない・ざるを得えない・がたい・抜ぬく để nói "hết cách・buộc phải・khó mà・làm đến cùng"
• Dùng というものだ・というものではない・ものか・まい để nói về lẽ phải và quyết tâm
• Dùng ことか・ことに・ようではないか・ことなく để cảm thán, kêu gọi và nói "mà không hề ～"
• Đọc hiểu các đoạn văn ngắn N2 như thông báo, chuyên mục báo, nhật ký và nắm ý thật sự của tác giả

Kyoto, cuối cùng gặp はな

Chữ ký vượt 3.000, đã xin gặp quận trưởng, vẫn chờ ủy ban quận trả lời. Cuối tháng Giêng, Rin cùng Thầy Mèo đến Kyoto gặp はな! (当時とうじ＝năm xưa, そっくり＝giống hệt)

に決きまっている＝chắc chắn ～; ようがない＝hết cách ～. Bài sau về Tokyo, Rin vừa về nhà đã mở từ điển...

Ở nhà はな

Thử tìm xem mẫu câu của Bài 160～164 nằm ở đâu nhé! 24 câu thoại giấu tất cả 19 mẫu. Bấm vào từng câu để nghe tiếng Nhật.

Từ vựng của bài này

• 祖母そぼ (sobo): bà nội／bà ngoại (của mình, nói với người ngoài)
• 祖父そふ (sofu): ông nội／ông ngoại (của mình, nói với người ngoài)
• 遠とおく (tōku): nơi xa, phương xa
• そっくり (sokkuri): giống hệt, rất giống
• 当時とうじ (tōji): lúc đó, năm xưa
• 戻もどる (modoru): quay về (chỗ cũ hoặc thời điểm cũ)
• 驚おどろく (odoroku): giật mình, ngạc nhiên
• 慎重しんちょう (shinchō): thận trọng
• 認みとめる (mitomeru): thừa nhận, công nhận
• 響ひびく (hibiku): (âm thanh) vang lên; chạm đến lòng người
• 二度にどと (nido to): không bao giờ (nữa) ～
• 後悔こうかい (kōkai): hối hận
• 信しんじる (shinjiru): tin, tin tưởng
• 我慢がまん (gaman): chịu đựng, nhịn
• 耐たえる (taeru): chịu đựng, chống đỡ
• 〜杯はい (hai): ～ bát, ～ chén (đếm đồ đựng trong bát, ly)
• 〜分ぶん (bun): phần của ～
• きつねうどん (kitsune udon): udon đậu phụ chiên (kitsune udon)
• 血ちは 争あらそえない (chi wa arasoenai): đúng là người nhà (máu mủ không giấu được)
• 本日ほんじつ (honjitsu): hôm nay (dùng trong thông báo)
• 公開こうかい (kōkai): công khai, mở cửa cho tham quan
• 足元あしもと (ashimoto): dưới chân, mặt đường
• 生いきる (ikiru): sống, sinh sống
• 直なおす (naosu): sửa, sửa chữa
• 当店とうてん (tōten): tiệm này, cửa hàng chúng tôi
• おかわり (okawari): thêm một bát, gọi thêm
• お一人様ひとりさま (ohitori-sama): một vị (khách)

Ngữ pháp 1 / 5: に決きまっている・かのようだ・ものがある

に決きまっている＝chắc chắn là ～ (chủ quan khẳng định); かのようだ＝như thể ～ (thực ra không phải); ものがある＝có điều đáng ～ (cảm nhận từ trong lòng)

• に決きまっている: Thể thường＋に決きまっている: chắc chắn là ～. Người nói chủ quan, rất tin chắc, mang chút sắc thái "còn phải nói". Danh từ, tính từ な ghép thẳng (元気げんきに 決きまって いる). Khẩu ngữ nói に決きまってる.
• かのようだ: Thể thường＋かのようだ: như thể ～. Thực tế không phải vậy, chỉ trông có vẻ, cảm giác như vậy. Trước nó là danh từ thì thường nối bằng "である" (夢ゆめで あるかの よう). Khi bổ nghĩa cho danh từ dùng かのような (夢ゆめで あるかの ような 話はなし), khi bổ nghĩa cho động từ・tính từ dùng かのように (何なにも 知しらないかの ように 笑わらう).
• ものがある: Thể bổ nghĩa danh từ＋ものがある: có điều đáng ～. Cảm xúc dâng lên khi nhìn hay nghe một điều gì đó. Hay đi với 心こころに 響ひびく・心こころを 動うごかす・すばらしい.

• あの 店みせの ラーメンなら、おいしいに 決きまって いる。 — Nếu là ramen của quán đó thì chắc chắn ngon.
• 雪ゆきの 町まちは、時間じかんが 止とまったかの ように 静しずかだった。 — Thị trấn tuyết rơi yên tĩnh như thể thời gian đã ngừng lại.
• この 町まちの 古ふるい 家いえには、心こころを 動うごかす ものが ある。 — Những ngôi nhà cổ của thị trấn này có một sức mạnh lay động lòng người.

Ngữ pháp 2 / 5: かねる・かねない・得える・っこない

かねる＝khó mà ～・xin phép không ～ (từ chối nhã nhặn); かねない＝rất có thể sẽ ～ (kết quả xấu); 得える＝có khả năng ～; っこない＝tuyệt đối không thể ～ (khẩu ngữ)

• かねる: Thể ます bỏ ます＋かねる: muốn làm cũng khó làm được, xin phép không ～. Cách từ chối nhã nhặn hay dùng trong ngành dịch vụ, cơ quan nhà nước: 賛成さんせいしかねます・お答こたえしかねます.
• かねない: Thể ます bỏ ます＋かねない: rất có thể sẽ ～. Chỉ dùng cho kết quả xấu: 事故じこに なりかねない・風邪かぜを ひきかねない.
• 得える／得うる: Thể ます bỏ ます＋得える: có khả năng ～. Thể từ điển đọc える hay うる đều được; còn thể ます, thể ない chỉ đọc え: あり得えます・あり得えない (không thể nào).
• っこない: Thể ます bỏ ます＋っこない: tuyệt đối không thể ～. Rất khẩu ngữ, dùng giữa bạn bè: わかりっこない・勝かてっこない・できっこない.

• 個人こじんの 情報じょうほうは、お教おしえしかねます。 — Thông tin cá nhân thì chúng tôi khó mà cho biết.
• そんなに 急いそいだら、転ころびかねないよ。 — Gấp như thế thì rất có thể sẽ bị ngã đấy.
• 大おおきい 地震じしんは、いつでも 起おこり得うる。 — Động đất lớn lúc nào cũng có thể xảy ra.
• こんな 難むずかしい 問題もんだい、一日いちにちで できっこない。 — Đề khó như thế này thì không thể nào làm xong trong một ngày.

Ngữ pháp 3 / 5: ようがない・ざるを得えない・がたい・抜ぬく

ようがない＝muốn làm cũng hết cách; ざるを得えない＝buộc phải ～; がたい＝(về mặt tâm lý) khó mà ～; 抜ぬく＝làm ～ đến cùng

• ようがない: Thể ます bỏ ます＋ようがない: muốn làm nhưng không có cách nào. Động từ する nói しようがない; riêng "しようがない" đứng một mình＝hết cách, đành chịu.
• ざるを得えない: Thể ない bỏ ない, thay bằng ざる＋を得えない: tình thế buộc phải ～ (thực ra không muốn lắm). 行いかない→行いかざるを得えない; する→せざるを得えない. Hán-Việt gần nghĩa: "bất đắc dĩ".
• がたい: Thể ます bỏ ます＋がたい: trong lòng rất khó ～: 信しんじがたい・忘わすれがたい. Những chuyện "khó làm" kiểu đồ nặng, chữ quá nhỏ thì dùng にくい.
• 抜ぬく: Thể ます bỏ ます＋抜ぬく: kiên trì ～ đến cuối cùng, ～ triệt để: やり抜ぬく・走はしり抜ぬく・考かんがえ抜ぬく.

• 電話でんわ番号ばんごうが わからないので、連絡れんらくしようが ない。 — Không biết số điện thoại thì hoàn toàn không thể liên lạc được.
• 台風たいふうが 来くるので、旅行りょこうは 中止ちゅうしせざるを 得えない。 — Có bão, nên chuyến du lịch buộc phải hủy.
• 初はじめて 日本にほんで 見みた 雪ゆきは、忘わすれがたい 思おもい出でだ。 — Trận tuyết lần đầu thấy ở Nhật là một kỷ niệm khó quên.
• マラソンを 最後さいごまで 走はしり抜ぬいた。 — Đã chạy hết toàn bộ cự ly marathon.

Ngữ pháp 4 / 5: というものだ・というものではない・ものか・まい

というものだ＝thế mới gọi là ～; というものではない＝không phải cứ ～ là (nhất định) ～; ものか＝làm gì có chuyện ～・tuyệt đối không ～; まい＝quyết không ～・chắc là không ～

• というものだ: Thể thường＋というものだ: thế mới gọi là ～, ～ chính là như vậy. Nói ra bản chất hay lẽ phải của sự việc, giọng rất khẳng định.
• というものではない: Thể thường＋というものではない (でもない): không phải cứ ～ là (nhất định) ～. Phía trước thường là "～ば いい": 安やすければ いいと いう ものでは ない.
• ものか: Thường đi với thể thường＋ものか: làm gì có chuyện ～! Tuyệt đối không ～! Bản thân ものか đã là phủ định rất mạnh, phía trước dùng dạng khẳng định. Khẩu ngữ cũng nói もんか.
• まい: Thể từ điển＋まい: quyết không ～ (quyết tâm) / chắc là không ～ (phỏng đoán). Động từ nhóm Ⅱ cũng có thể nối まい với thể ます bỏ ます (食たべまい), còn する có thể nói しまい／すまい.

• 困こまって いる 人ひとを 助たすける。それが 友達ともだちと いう ものだ。 — Giúp đỡ người đang gặp khó khăn, thế mới gọi là bạn bè.
• 値段ねだんが 高たかければ いいと いう ものでは ない。 — Không phải cứ giá đắt là tốt.
• あんな 店みせ、二度にどと 行いく ものか。 — Quán như thế thì tôi tuyệt đối không bao giờ đến nữa!
• もう 遅刻ちこくは する まい。 — Tôi quyết không đến muộn nữa.

Ngữ pháp 5 / 5: ことか・ことに・ようではないか・ことなく

ことか＝biết bao ～; ことに＝điều ～ là; ようではないか＝chúng ta cùng ～ nào (kêu gọi); ことなく＝không ～ mà ～・mãi không ～

• ことか: Phó từ chỉ mức độ (どれほど・どんなに) hoặc từ nghi vấn (何度なんど)… thể bổ nghĩa danh từ＋ことか: biết bao ～! Đây là lời cảm thán cuối câu, không phải câu hỏi. Tiếng Việt cũng thường đặt "biết bao" ở cuối câu, nên khá dễ cảm nhận.
• ことに: Thể た・tính từ い・tính từ な＋な＋ことに: điều ～ là. Đặt đầu câu, nói trước cảm xúc của mình: うれしい ことに・驚おどろいた ことに・残念ざんねんな ことに.
• ようではないか: Thể ý chí＋ではないか: chúng ta cùng ～ nào! Dùng khi diễn thuyết, kêu gọi mọi người, giọng rất mạnh mẽ. Khi nói kiểu です・ます thì đổi thành ではありませんか (守まもろうでは ありませんか), lịch sự hơn.
• ことなく: Thể từ điển＋ことなく: không ～ mà ～, mãi không ～. Mang tính văn viết hơn ないで: 休やすむ ことなく・迷まよう ことなく.

• 留学りゅうがくして いた ころ、何度なんど 国くにへ 帰かえりたいと 思おもった ことか。 — Hồi du học, tôi đã bao nhiêu lần muốn về nước.
• うれしい ことに、試験しけんに 合格ごうかくした。 — Điều vui là tôi đã đỗ kỳ thi.
• この 町まちの 祭まつりを、みんなで 守まもろうでは ないか。 — Tất cả chúng ta hãy cùng bảo vệ lễ hội của thị trấn này nào!
• 彼かれは 一度いちども 休やすむ ことなく、店みせを 続つづけた。 — Anh ấy không nghỉ lần nào, cứ thế mở cửa tiệm liên tục.