Bài 116: 返事を 待つ 日

N3 · Bài 116 · 20 phút — Theo chân Rin trở về Tokyo, một ngày chờ thư hồi âm, ôn lại một lượt các mẫu câu về thời gian và biến đổi của Bài 111～115

Bài này không học ngữ pháp mới! Một ngày ở Tokyo của Rin, Thầy Mèo và Bác Gấu, cộng thêm はな ở Kyoto, nối các mẫu câu “thời gian và biến đổi” của Bài 111～115 lại để luyện chung.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng うちに・最中さいちゅうに・際さいに để nói “nhân lúc”, “đang ~ thì”, “khi ~ (trang trọng)”
• Dùng たびに・とたん・て以来いらい・ぶり để nói “mỗi lần”, “vừa ~ là”, “kể từ khi”, “cách bao lâu mới lại”
• Dùng ところに・ところだった・かける・ついでに để nói “đúng lúc đang ~”, “suýt nữa”, “làm dở”, “tiện thể”
• Dùng から〜に かけて・おきに・ごとに・てからでないと để nói phạm vi, khoảng cách và “nếu chưa ~ trước thì không thể”
• Dùng に つれて・に したがって・と ともに・ば〜ほど để nói “cùng với”, “theo” và “càng ~ càng ~”

Thư đã đến chưa?

Rin nhờ tiệm wagashi ở Kyoto chuyển bức thư tiếng Nhật đầu tiên, rồi về Tokyo chờ hồi âm. (返事へんじ＝thư hồi âm)

て以来いらい・ば〜ほど・うちに・最中さいちゅう… đều nói về “thời gian” và “biến đổi”. Thư đã đến, nhưng Thầy Mèo lại nghe chẳng lọt tai. Bài sau, bão tới!

Buổi tối ở くまや

Tìm xem chỗ nào dùng mẫu câu của Bài 111～115 nhé! Bấm vào từng câu để nghe tiếng Nhật.

Từ vựng của bài này

• 手紙てがみ (tegami): thư
• 返事へんじ (henji): thư hồi âm, câu trả lời
• ポスト (posuto): hộp thư, thùng thư
• 寮りょう (ryō): ký túc xá
• 郵便屋ゆうびんやさん (yūbin'ya-san): bưu tá, người đưa thư
• 広告こうこく (kōkoku): quảng cáo, tờ rơi quảng cáo
• 転ころぶ (korobu): ngã
• どきどきする (dokidoki suru): (hồi hộp, mong chờ) tim đập thình thịch
• 感かんじる (kanjiru): cảm thấy
• 涙なみだ (namida): nước mắt
• おばあちゃん (obāchan): bà (cách gọi thân mật)
• もしもし (moshimoshi): Alô (khi nói điện thoại)
• 鳴なる (naru): (điện thoại, chuông) reo
• 電話でんわを 切きる (denwa o kiru): cúp máy
• のびる (nobiru): (mì) nở, bở
• ふーん (fūn): ừm~ (đáp lại thờ ơ)
• さっき (sakki): lúc nãy
• そう いえば (sō ieba): nhắc mới nhớ, à mà
• まあ (mā): ừm… thôi kệ, thôi được
• 日ひが たつ (hi ga tatsu): ngày tháng trôi qua
• 気持きもち (kimochi): tâm trạng, cảm giác
• 今夜こんや (kon'ya): tối nay
• もう 一杯いっぱい (mō ippai): thêm một tô (một ly)
• 明あかるい (akarui): sáng; (trời) còn sáng
• ご注意ちゅういください (go-chūi kudasai): xin chú ý, xin cẩn thận
• 北きた (kita): bắc, phía bắc
• 時代じだい (jidai): thời đại
• 足元あしもと (ashimoto): dưới chân, bước chân
• 見学けんがく (kengaku): tham quan

Ngữ pháp 1 / 5: うちに・最中さいちゅうに・際さいに

うちに là “nhân lúc” hoặc “làm mãi rồi tự dưng”, ない うちに là “nhân lúc chưa ~”, 最中さいちゅうに là đang làm dở thì bị ngắt, 際さいに là “khi ~” trang trọng

• うちに：nhân lúc ~ / ~ mãi rồi tự dưng: Thể từ điển・ている・tính từ い・tính từ な＋な・Nの＋うちに (thể từ điển phần nhiều là động từ chỉ trạng thái như いる・ある, ví dụ: 日本にほんに いる うちに). ① Nhân lúc trạng thái còn đó: 熱あつい うちに、明あかるい うちに. ② Trong khoảng thời gian ấy, không hay biết đã có thay đổi: 読よんで いる うちに 涙なみだが 出でて きた.
• ない うちに：nhân lúc chưa ~: Thể ない＋うちに＝nhanh tay làm trước khi chuyện xấu hay thay đổi xảy ra: 雨あめが 降ふらない うちに、のびない うちに. Phía sau thường là việc “mau đi làm”.
• 最中さいちゅうに・際さいに: 〜て いる／Nの＋最中さいちゅうに＝ngay lúc đang diễn ra thì lại xảy ra chuyện khác. Thể từ điển・thể た・Nの＋際さい（に／は）＝cách nói trang trọng của “khi ~”, hay gặp trong thông báo ở ga, biển báo: 電車でんしゃを 降おりる 際さいは.

• 明あかるい うちに、家いえに 帰かえろう。 — Nhân lúc trời còn sáng, về nhà thôi.
• 忘わすれない うちに、メモして おきます。 — Nhân lúc chưa quên, ghi lại trước đi.
• 話はなして いる 最中さいちゅうに、電気でんきが 消きえた。 — Đang nói chuyện thì đèn đột nhiên tắt.
• 電車でんしゃを 降おりる 際さいは、足元あしもとに ご注意ちゅういください。 — Khi xuống tàu, xin chú ý dưới chân.

Ngữ pháp 2 / 5: たびに・とたん・て以来いらい・ぶり

たびに mỗi lần đều ~, た とたん vừa ~ thì (đột ngột), て以来いらい từ đó đến nay luôn ~, ぶり cách bao lâu mới lại ~

• たびに：mỗi lần ~ đều ~: Thể từ điển・Nの＋たびに. Mỗi lần làm A, nhất định có B: ポストを 開あける たびに どきどきする.
• た とたん（に）：vừa ~ thì ~: Thể た＋とたん（に）. A vừa xảy ra, lập tức B xuất hiện. B là thay đổi đột ngột mà người nói thấy được hoặc hành động bất ngờ của người khác; không đi với việc người nói muốn làm (〜よう／〜てください).
• て 以来いらい・ぶり: Thể て＋以来いらい＝từ sau việc đó cho đến nay. Khoảng thời gian＋ぶり（に／の）＝cách chừng ấy thời gian mới lại ~: 三年さんねんぶりに 帰かえる.

• この 歌うたを 聞きく たびに、夏なつを 思おもい出だす。 — Mỗi lần nghe bài hát này, mình lại nhớ đến mùa hè.
• 外そとに 出でた とたん、雨あめが 降ふり出だした。 — Vừa bước ra ngoài thì trời đổ mưa.
• 日本にほんに 来きて 以来いらい、毎日まいにち 日本語にほんごで 日記にっきを 書かいて いる。 — Từ khi đến Nhật, ngày nào mình cũng viết nhật ký bằng tiếng Nhật.
• 三年さんねんぶりに 台湾たいわんへ 帰かえります。 — Cách ba năm, mình sắp về Đài Loan.

Ngữ pháp 3 / 5: ところに・ところだった・かける・ついでに

ところに đúng lúc đang ~ (có người tới), ところだった suýt nữa (thật ra chưa xảy ra), かける làm dở, ついでに tiện thể

• ところに・ところへ: 〜ようと した／〜て いる／thể た＋ところに（ところへ）＝đúng lúc đó, có người tới hoặc xảy ra chuyện. ところを＋見みられる là “bị bắt gặp”.
• もう 少すこしで〜ところだった: Thể từ điển＋ところだった＝suýt nữa thì ~, may là không xảy ra. Thường đi cùng もう 少すこしで.
• かける・ついでに: Dạng bỏ ます＋かける＝làm dở; 〜かけの＋N: 食たべかけの ラーメン. Thể từ điển・thể た・Nの＋ついでに＝khi làm việc chính thì tiện tay làm thêm việc khác.

• 出でかけようと した ところに、友ともだちから 電話でんわが 来きた。 — Đúng lúc định ra khỏi nhà thì bạn gọi điện tới.
• 朝あさ 起おきられなくて、もう 少すこしで 遅おくれる ところだった。 — Sáng không dậy nổi, suýt nữa thì trễ.
• 部屋へやに 読よみかけの 本ほんが ある。 — Trong phòng có một cuốn sách đọc dở.
• 駅えきへ 行いく ついでに、この 手紙てがみを 出だして くれる？ — Khi bạn ra ga, tiện thể gửi giúp mình lá thư này được không?

Ngữ pháp 4 / 5: から〜にかけて・おきに・ごとに・てからでないと

から〜に かけて phạm vi đại khái, おきに cách ~ một lần, ごとに mỗi ~ một lần, てからでないと chưa ~ trước thì không thể ~

• から〜に かけて: A から B に かけて＝vùng hoặc khoảng thời gian từ A đến B. Phạm vi đại khái, không chính xác; điểm đầu và điểm cuối chính xác thì dùng から〜まで.
• おきに・ごとに: Số lượng＋おきに＝cách ~ một lần. Số lượng・N＋ごとに＝mỗi ~ một lần, mỗi cái. 一日いちにちおきに＝cách một ngày một lần; 一日いちにちごとに＝mỗi ngày một lần.
• てからでないと: Vて＋からでないと（からでなければ）＝chưa làm A thì không thể B. Phía sau phần nhiều là “không thể”, “không được”, “khó mà”.

• 九月くがつから 十月じゅうがつに かけて、台風たいふうが よく 来くる。 — Từ tháng chín đến tháng mười, bão thường xuyên xảy ra.
• この バスは 15分ふんおきに 来きます。 — Tuyến xe buýt này cứ cách mười lăm phút có một chuyến.
• この 薬くすりは 四時間よじかんごとに 飲のんで ください。 — Thuốc này xin hãy uống cách bốn tiếng một lần.
• 予約よやくしてからでないと、この お寺てらは 見学けんがくできません。 — Nếu không đặt chỗ trước thì không được tham quan ngôi chùa này.

Ngữ pháp 5 / 5: につれて・にしたがって・とともに・ば〜ほど

に つれて・に したがって cùng với (dần dần), と ともに “cùng với／cùng” trong văn viết, ば〜ほど càng ~ càng ~

• に つれて・に したがって: Thể từ điển・N＋に つれて＝A dần thay đổi thì B cũng đổi theo. に したがって nghĩa gần giống, ngoài ra còn có nghĩa “làm theo (quy tắc, chỉ dẫn)”.
• と ともに: N＋と ともに: ① cùng với ~ ② theo cùng với ~ ③ đồng thời với ~. Hơi văn viết, hay dùng trong báo chí, lời phát biểu.
• ば〜ほど: Vば＋V thể từ điển＋ほど; tính từ い: 〜ければ〜いほど; tính từ な: 〜なら〜なほど＝càng ~ càng ~.

• 秋あきに なる に つれて、涼すずしく なって きた。 — Thu đến, trời dần dần mát hơn.
• 地図ちずに したがって 歩あるいて ください。 — Xin hãy đi theo bản đồ.
• 友ともだちと ともに、日本にほんで 働はたらきたい。 — Mình muốn cùng bạn bè làm việc ở Nhật.
• 日本語にほんごは 勉強べんきょうすれば するほど おもしろい。 — Tiếng Nhật càng học càng thú vị.