Bài 55: 元気に してる？

N4 · Bài 55 · 18 phút — Ôn tập Bài 50～54: んです・かな・じゃない？, と思おもう・と言いう, thể khả năng, てみる・ておく・ちゃう・てる・とく

Bài này KHÔNG học ngữ pháp mới! Ta nối Bài 50～54 thành một cuộc gọi video: Rin nói chuyện với ông bằng thể thường, còn với Thầy Mèo thì quay lại です・ます. Trong đề, リン là bạn Rin, おじいちゃん là ông nội của Rin, 先生せんせい là Thầy Mèo, くまた là bạn Kumata.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng んです để giải thích lý do, hỏi nguyên nhân; dùng かな để tự nhủ; dùng じゃない？ để nhắc người nghe
• Dùng と思おもう nói suy nghĩ của mình, と言いう thuật lại lời người khác, AというB để nói "B tên là A"
• Chuyển động từ sang thể khả năng (読よめる・食たべられる・できる・来こられる), phân biệt 見みえる và 聞きこえる
• Dùng てみる・ておく・てしまう, và nghe hiểu, nói được các dạng rút gọn khẩu ngữ ちゃう・てる・とく

Ông gọi video

Sau bài trước, tấm ảnh đã tìm lại được. Tối mùa thu, ông nội gọi video từ Đài Loan, Rin ở ký túc xá báo cáo chuyện tìm quán bằng thể thường. (でんぱ＝sóng)

Với người nhà, bạn bè dùng thể thường: してる・と思おもう・かな・ちゃう. Ông nội lỡ lời rồi — bài sau, ông gửi một gói bí ẩn!

Cuộc gọi bị cúp

Rin nói với Thầy Mèo bằng です・ます, tự nhủ thì dùng thể thường. Bấm từng câu để nghe tiếng Nhật. (Ở đây よく＝rõ, tốt: よく 見みえる＝thấy rất rõ)

Thẻ từ vựng ôn tập

• もうすぐ (mōsugu): sắp, chẳng mấy chốc (mới)
• 電波でんぱ (denpa): sóng (điện thoại), tín hiệu (mới)
• 画面がめん (gamen): màn hình, hình ảnh (mới)
• 切きる (kiru): cúp (điện thoại); cắt (mới)
• メッセージ (messēji): tin nhắn (mới)
• やきいも (yakiimo): khoai lang nướng (mới)
• 見みつかる (mitsukaru): tìm thấy, được tìm thấy
• おじいちゃん (ojiichan): ông (nội/ngoại)
• 元気げんき (genki): khỏe, có tinh thần
• 悪わるい (warui): xấu, không tốt
• 声こえ (koe): giọng, tiếng (của người hoặc con vật)
• 電話でんわ (denwa): điện thoại
• 読よめる (yomeru): đọc được, biết đọc
• 見みえる (mieru): nhìn thấy, thấy được
• 聞きこえる (kikoeru): nghe thấy, nghe được
• よく (yoku): rõ, tốt (cách dùng mới); thường xuyên

Ngữ pháp 1 / 4: Cuối câu khẩu ngữ

Thể thường＋んです để giải thích hoặc hỏi lý do; thêm かな cuối câu là tự nhủ "không biết ~ nhỉ"; じゃない？ là nhắc người nghe "~ đó sao?"

• んです：giải thích lý do, hỏi nguyên nhân: Thể thường＋んです: すいたんです、切きったんですか. Tính từ な và danh từ phải thêm な: 元気げんきなんです、学生がくせいなんです.
• かな：tự hỏi mình: Thể thường＋かな nghĩa là "~ nhỉ?", "không biết ~", nói cho chính mình nghe. Tính từ な và danh từ nối thẳng: 元気げんきかな (không nói 元気げんきだかな).
• じゃない？：nhắc, xác nhận: "~ đó sao?" lên giọng để nhắc người nghe chú ý. Với bạn bè nói じゃない？, với thầy cô, người lớn nói じゃないですか.

• どうして 日本語にほんごを 勉強べんきょうして いるんですか。 — Sao bạn lại học tiếng Nhật vậy?
• おなかが すいたんです。 — (Tại) mình đói bụng mà.
• あしたは さむいかな。 — Không biết mai có lạnh không nhỉ.
• これ、リンの 手紙てがみじゃない？ — Đây chẳng phải là thư của Rin sao?

Ngữ pháp 2 / 4: Suy nghĩ và trích dẫn

Thể thường＋と思おもう＝tôi nghĩ ~; "nguyên văn" と言いう＝nói rằng ~; AというB＝B tên là A

• と思おもう：nói suy nghĩ của mình: Thể thường＋と思おもう. Động từ, tính từ い nối thẳng: 見みつかると 思おもう、おいしいと 思おもう. Danh từ và tính từ な phải thêm だ: 名前なまえだと 思おもう、しずかだと 思おもう. Phủ định: 名前なまえじゃないと 思おもう.
• と言いう：thuật lại lời người khác: Chép nguyên văn vào 「」, phía sau thêm と 言いう: 「あした 行いく」と 言いいました.
• AというB：B tên là A: Dùng để giới thiệu một cái tên mà người nghe có thể chưa biết: はなと いう 人ひと (một người tên là はな), 「はなや」と いう 店みせ.

• この ラーメンは おいしいと 思おもいます。 — Tôi nghĩ tô ramen này rất ngon.
• あの 人ひとは 日本人にほんじんじゃないと 思おもう。 — Tôi nghĩ người đó không phải người Nhật.
• くまたは「あした 行いく」と 言いいました。 — Kumata nói "Ngày mai mình sẽ đi".
• 「はなや」と いう 店みせを 知しって いますか。 — Bạn có biết quán tên là 「はなや」 không?

Ngữ pháp 3 / 4: Thể khả năng

Thể khả năng＝có thể ~, biết ~: nhóm Ⅰ hàng う→hàng え＋る, nhóm Ⅱ る→られる, する→できる, くる→こられる. 見みえる・聞きこえる là "tự nhiên thấy, tự nhiên nghe"

• Nhóm Ⅰ: hàng う→hàng え＋る: 読よむ→読よめる、話はなす→話はなせる、書かく→書かける、行いく→行いける. Sau khi biến đổi, nó trở thành động từ nhóm Ⅱ: 読よめない・読よめた.
• Nhóm Ⅱ・Ⅲ: られる、できる、こられる: Nhóm Ⅱ đổi る thành られる: 食たべられる、見みられる. する→できる, くる→こられる phải học thuộc cả từ.
• 見みえる・聞きこえる：tự lọt vào: Không cần cố gắng, vật tự hiện trước mắt, âm thanh tự truyền đến: 木きが 見みえる、声こえが 聞きこえる. 見みられる・聞きける là "có dịp, có khả năng để xem, để nghe". Hay đi với よく: よく 見みえる＝thấy rất rõ, よく 聞きこえる＝nghe rất rõ (よく ở đây＝trạng từ của いい "rõ, tốt", không phải "thường xuyên").

• わたしは 漢字かんじが 読よめます。 — Tôi đọc được chữ Hán.
• くまたは 日本語にほんごが よく 話はなせる。 — Kumata nói tiếng Nhật rất giỏi.
• ここから 大おおきい 木きが 見みえる。 — Từ đây thấy được một cái cây lớn.
• あしたは 学校がっこうに 来こられますか。 — Ngày mai bạn đến trường được không?

Ngữ pháp 4 / 4: Động từ bổ trợ

Thể て＋みる＝thử; thể て＋おく＝làm sẵn; thể て＋しまう＝làm xong, lỡ ~ mất. Rút gọn khẩu ngữ: てる・とく・ちゃう

• てみる：thử xem: Thể て＋みる: 食たべてみる (ăn thử), さがしてみましょう (cùng tìm thử nhé).
• ておく：làm sẵn: Thể て＋おく, làm chuẩn bị trước cho sau này: 書かいておく、買かっておく. Khẩu ngữ: 書かいとく、買かっとく. Thể て đuôi で thì đổi thành どく: 読よんで おく→読よんどく.
• てしまう：xong rồi, lỡ mất: Thể て＋しまう, chỉ việc làm hết cả, hoặc "ôi, lỡ ~ mất rồi". Khẩu ngữ: 〜て しまう→〜ちゃう、〜で しまう→〜じゃう: 行いっちゃった、飲のんじゃった.

• この ラーメン、食たべてみる？ — Tô ramen này, ăn thử không?
• 地図ちずを かいておく。 — Mình vẽ sẵn bản đồ trước.
• あ、電車でんしゃが 行いっちゃった！ — A, tàu chạy mất rồi!
• いま、手紙てがみを 読よんでる。 — Bây giờ mình đang đọc thư.