Bài 84: くまやの 卒業パーティー

N4 · Bài 84 · 20 phút — Ôn tổng hợp Bài 80～83: ために・ように・のに・必要ひつよう, について・かどうか・とか, ても・のに, し・て・で

Bài này không học ngữ pháp mới! Ta đặt Bài 80～83 cạnh nhau để so sánh: mục đích, câu hỏi lồng trong câu, nhượng bộ, lý do. Trong đề, リン là Rin, 先生せんせい là thầy Mèo, 店長てんちょう là Bác Gấu. Mẹo cho bạn: nhiều từ Hán trong bài có âm Hán-Việt rất gần, như 卒業そつぎょう = tốt nghiệp, 原因げんいん = nguyên nhân, 必要ひつよう = tất yếu (nghĩa tiếng Nhật là “cần thiết”), nên rất dễ đoán nghĩa! Nhưng hãy cẩn thận: 約束やくそく đọc Hán-Việt là “ước thúc”, trong tiếng Nhật lại có nghĩa là “lời hẹn”, nên đừng đoán theo nghĩa tiếng Việt.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng ために・ように・のに・必要ひつよう để nói “để ~”, “để có thể ~ / để khỏi ~”, “dùng để ~”, “cần phải ~”
• Dùng について・かどうか・とか để hỏi “về ~”, “có ~ hay không”, và biết nêu ví dụ
• Phân biệt ても (dù ~ cũng ~) và のに (rõ ràng ~ mà lại ~), biết nói ても かまわない
• Dùng し・〜て／〜くて・Nで để nêu lý do, và biết vế sau nào không được dùng để nhờ vả

Tiệc tốt nghiệp ở くまや

Tốt nghiệp trường tiếng rồi! Cả nhóm kéo đến くまや ăn mừng. (卒業そつぎょう = tốt nghiệp)

ために／ように nói mục đích, ても／のに nói nhượng bộ, し／て／で nói lý do. Bài sau: đêm đã khuya, đèn ở くまや vẫn sáng…

Tiệc tốt nghiệp ở くまや

Những cuộc trò chuyện khác trong cùng buổi tiệc. Thử tìm xem đâu là mục đích, nhượng bộ, lý do! Bấm từng câu để nghe tiếng Nhật.

Từ vựng ở bữa tiệc

• みなさん (minasan): mọi người, các bạn
• 卒業そつぎょう (sotsugyō): tốt nghiệp
• おめでとう (omedetō): chúc mừng
• お祝いわい (oiwai): ăn mừng, chúc mừng
• かんぱい (kanpai): cạn ly
• ジュース (jūsu): nước ép
• 泣なく (naku): khóc
• 見みつける (mitsukeru): tìm thấy
• 咲さく (saku): nở (hoa)
• 比くらべる (kuraberu): so sánh, đối chiếu
• 食たべ方かた (tabekata): cách ăn, kiểu ăn
• 三杯さんばい (sanbai): ba bát, ba ly
• 自転車じてんしゃ (jitensha): xe đạp
• 通かよう (kayou): đi đi về về đều đặn (đi học, đi làm)
• 必要ひつよう (hitsuyō): cần, cần thiết (danh từ／tính từ な: 必要ひつような もの)
• 急いそぐ (isogu): vội, khẩn trương
• かまわない (kamawanai): không sao, không ngại
• 店長てんちょう (tenchō): chủ quán (cách Rin gọi Bác Gấu)
• のびる (nobiru): (mì) nở, nhũn
• ギョーザ (gyōza): gyoza (há cảo chiên)
• 約束やくそく (yakusoku): lời hẹn, hẹn ước
• 遅おくれる (okureru): trễ, chậm
• 調しらべる (shiraberu): tra cứu, điều tra
• 原因げんいん (gen'in): nguyên nhân

Ngữ pháp 1 / 4: Mục đích: ために・ように・のに

“Để ~” thì nhìn động từ: hành động mình chủ ý làm (động từ ý chí) dùng ために; thể khả năng, thể ない, việc mình không kiểm soát được thì dùng ように

• ために: việc mình chủ ý làm: Thể từ điển (động từ ý chí)＋ために: 入はいる ために 勉強べんきょうする. Danh từ phải thêm の: お祝いわいの ために. Vế sau thường là việc mình chủ ý làm.
• ように: khả năng, trạng thái, “để khỏi ~”: Thể khả năng・thể ない・động từ không tự kiểm soát được＋ように: 読よめる ように、忘わすれない ように、遅おくれない ように. Nghĩa là “để có thể ~ / để khỏi ~”.
• のに・必要ひつよう: công dụng và sự cần thiết: Thể từ điển＋のに＋使つかう／いい／便利べんり／必要ひつよう: dùng được / cần khi làm ~. Thể từ điển＋必要ひつようが ある = cần phải ~; 必要ひつようは ない = không cần ~.

• 日本語にほんごを 勉強べんきょうする ために、日本にほんへ 来きました。 — Để học tiếng Nhật, tôi đã đến Nhật.
• 遅おくれない ように、早はやく 出でます。 — Để không bị trễ, tôi ra khỏi nhà sớm.
• この かばんは 旅行りょこうに 行いくのに 便利べんりです。 — Cái túi này tiện khi đi du lịch.
• 急いそぐ 必要ひつようは ありません。 — Không cần vội.

Ngữ pháp 2 / 4: について・かどうか・とか

Hỏi “về ~” dùng について; lồng câu hỏi vào trong câu dùng か／かどうか; nêu ví dụ tùy hứng dùng とか

• について: về ~: N＋について＋話はなす／調しらべる／聞きく／知しって いる: 桜さくらについて 調しらべる = tra cứu về hoa anh đào.
• か どうか／từ nghi vấn＋か: Câu hỏi có/không dùng thể thường＋か どうか: 来くるか どうか. Khi có どこ・だれ・何なに・いつ thì chỉ thêm か: どこに あるか. Danh từ và tính từ な không thêm だ: 木きか どうか.
• とか: nêu ví dụ tùy hứng: AとかBとか = nào là A nào là B, ngụ ý còn nữa, nhẹ nhàng hơn や. Phía sau vẫn có trợ từ: ラーメンとか ギョーザとかが 好すきです (văn nói hay bỏ が).

• 谷中やなかの 桜さくらについて 調しらべました。 — Tôi đã tra cứu về hoa anh đào ở Yanaka.
• 明日あした 店みせが 開あいて いるか どうか、聞きいて みます。 — Mình thử hỏi xem ngày mai quán có mở không.
• はなさんが どこに 住すんで いるか、わかりません。 — Mình không biết はなさん sống ở đâu.
• 京都きょうととか 大阪おおさかとかに 行いきたいです。 — Mình muốn đi những nơi như Kyoto, Osaka.

Ngữ pháp 3 / 4: Nhượng bộ: ても・のに

ても = dù ~ cũng ~ (giả định hoặc việc thường lệ, lặp lại); のに = rõ ràng ~ mà lại ~ (đã xảy ra, ngoài dự đoán)

• ても: dù ~ cũng ~: Thể て＋も: 降ふっても、使つかっても. Tính từ い 〜くても: 古ふるくても. Tính từ な・danh từ 〜でも: 静しずかでも、雨あめでも. Cũng dùng cho việc lần nào cũng thế trong quá khứ: 雪ゆきが 降ふっても、いつも 来きた = mỗi lần tuyết rơi vẫn cứ đến (việc lặp lại, không phải một bất ngờ đơn lẻ).
• ても かまわない: ~ cũng không sao: 使つかっても かまわない = dùng cũng không sao (cho phép), trang trọng hơn ても いい một chút. Khi hỏi người khác: 写真しゃしんを 撮とっても かまいませんか.
• のに: rõ ràng ~ mà lại ~: Thể thường＋のに; danh từ và tính từ な phải thêm な: 雨あめなのに. Nói về việc đã xảy ra, mang vẻ bất ngờ, không hài lòng. Giả định chưa xảy ra thì dùng ても.
• Hai のに phân biệt thế nào?: Phía sau là 使つかう・便利べんり・必要ひつよう・いい → công dụng (làm ~ thì dùng được); phía sau là việc đã xảy ra, ngoài dự đoán → rõ ràng ~ mà lại ~. 通かようのに 必要ひつよう (dùng để đi học) ⇔ 雨あめなのに 来きた (trời mưa mà vẫn đến).

• 雨あめが 降ふっても、散歩さんぽに 行いきます。 — Dù trời mưa, tôi vẫn đi dạo.
• 雨あめでも、くまやは 開あいて います。 — Dù trời mưa, くまや vẫn mở cửa như thường.
• ここで 写真しゃしんを 撮とっても かまいませんか。 — Chụp ảnh ở đây có được không ạ?
• 日曜日にちようびなのに、店みせが 閉しまって いました。 — Rõ ràng là Chủ nhật mà quán lại đóng cửa.

Ngữ pháp 4 / 4: Lý do: し・て・で

し liệt kê nhiều lý do; 〜て／〜くて nêu nguyên nhân cảm xúc hoặc kết quả; Nで nêu nguyên nhân của sự việc

• し: liệt kê từng lý do: Thể thường＋し: おいしいし、安やすいし. Tính từ な và danh từ phải thêm だ: 静しずかだし、雨あめだし. Chỉ nói một し cũng được, ngụ ý “còn lý do khác nữa”.
• 〜て／〜くて: nguyên nhân của cảm xúc, kết quả: うれしくて 泣なく、手紙てがみが 読よめて うれしい. Vế sau thường là tâm trạng, phản ứng cơ thể hoặc kết quả tự nhiên.
• Nで: nguyên nhân của sự việc, chú ý vế sau: 病気びょうきで 休やすむ、雪ゆきで バスが 遅おくれる. Sau て／で không được đặt lời nhờ “làm ơn ~” hay lời rủ “~ nhé”; lúc đó phải dùng ので hoặc から.

• この 店みせは 安やすいし、おいしいし、よく 来きます。 — Quán này vừa rẻ vừa ngon, nên tôi hay đến.
• 手紙てがみが 読よめて、うれしかったです。 — Tôi rất vui vì đọc hiểu được thư.
• 病気びょうきで 学校がっこうを 休やすみました。 — Vì bị bệnh, tôi đã xin nghỉ học.
• 雪ゆきで、バスが 遅おくれました。 — Vì tuyết rơi, xe buýt bị trễ.