Bài 98: リンの 一週間

N4 · Bài 98 · 20 phút — Cùng Rin sống hết tuần trước ngày nhập học và ôn lại mẫu câu Bài 91～97 trong một lượt

Bài này không học ngữ pháp mới! Từ thứ Hai đến Chủ nhật, ta đưa mẫu câu Bài 91～97 vào một tuần của Rin để luyện. Trong đề, リン là Rin, くまた là Kumata, 店長てんちょう là Bác Gấu.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng がる・たがる、やすい・にくい、始はじめる・出だす để nói về cảm xúc và dáng vẻ hành động của người khác
• Dùng ないといけない・なきゃ・ちゃだめ、thể mệnh lệnh・な・なさい để nói «phải», «không được» và chỉ thị
• Dùng てよかった・てすみません・なかなか〜ない để nói «may quá», «xin lỗi vì», «mãi mà không»
• Dùng けど・それで・それに・それでも・または・ところで・って để nối câu chuyện cho tự nhiên

Tấm biển cũ trong kho

Tuần cuối trước nhập học! Thư của ông nội viết: sang năm tiệm sẽ đổi tên… Vậy trước khi đổi, tiệm tên là gì? (看板かんばん＝bảng hiệu; そうか＝«ra vậy», tiếng cảm thán tự nói với mình)

Tuần này dùng đủ やすい・始はじめる・てよかった… Bài 91～97 tề tựu! Tìm được tiệm rồi, vậy bà Hana giờ ở đâu?

Từ thứ Hai đến Chủ nhật

Thứ Hai ở trường, thứ Tư ở くまや, thứ Sáu gọi video, Chủ nhật ở nhà kho. Thử tìm xem mẫu câu Bài 91～97 nằm ở đâu! Bấm từng câu để nghe tiếng Nhật. (そうか＝«ra vậy», tự cảm thán với bản thân)

Từ vựng của tuần này

• 通かよう (kayou): (đều đặn) đi lại, đi học, đi làm
• 遅おくれる (okureru): muộn, đến trễ
• 毎年まいとし (maitoshi): hằng năm, mỗi năm
• 咲さく (saku): (hoa) nở
• 見みつかる (mitsukaru): tìm thấy, được tìm ra
• おじいちゃん (ojiichan): ông (cách gọi thân mật)
• 涙なみだ (namida): nước mắt
• 箱はこ (hako): cái hộp
• 看板かんばん (kanban): bảng hiệu
• 店長てんちょう (tenchō): cửa hàng trưởng, chủ tiệm
• 花はな (hana): hoa
• 全部ぜんぶ (zenbu): tất cả, toàn bộ
• 最後さいご (saigo): cuối cùng
• 急きゅうに (kyū ni): đột nhiên

Ngữ pháp 1 / 4: Cảm giác・dáng vẻ: がる・やすい・始はじめる

Nói cảm xúc người khác: gốc tính từ＋がる, gốc thể ます＋たがる; nói dễ/khó làm: gốc thể ます＋やすい／にくい; nói bắt đầu: gốc thể ます＋始はじめる／出だす (đột nhiên)

• がる・たがる: nói tâm trạng người khác: 寒さむい→寒さむがる, ほしい→ほしがる, 見みたい→見みたがる. Thường dùng «〜がって います», nghĩa là nhìn bên ngoài thấy được.
• やすい・にくい: dễ hay khó làm: Gốc thể ます＋やすい＝dễ ～; ＋にくい＝khó ～. Chia như tính từ -い: わかりやすかった, わかりにくくて.
• 始はじめる・出だす: bắt đầu: 読よみ始はじめる＝bắt đầu đọc; 泣なき出だす＝đột nhiên bật khóc (hay đi với 急きゅうに).

• くまたは いつも 寒さむがって います。 — Kumata lúc nào cũng có vẻ rất sợ lạnh.
• この 本ほんは 字じが 大おおきくて 読よみやすいです。 — Cuốn sách này chữ to, rất dễ đọc.
• この 道みちは せまくて 歩あるきにくいです。 — Con đường này hẹp, khó đi.
• 急きゅうに 雨あめが 降ふり出だしました。 — Trời đột nhiên mưa.

Ngữ pháp 2 / 4: Quy tắc: なきゃ・ちゃだめ・thể mệnh lệnh

Phải: ないと いけない／なきゃ; không được: ちゃ だめ／thể từ điển＋な; ra lệnh: thể mệnh lệnh; chỉ thị với người nhỏ hơn: gốc thể ます＋なさい

• Phải: ないと いけない・なきゃ: Cách nói trang trọng là なければ ならない; trong hội thoại hay dùng ないと いけない, với bạn bè thoải mái hơn thì nói なきゃ・なくちゃ.
• Không được: ちゃ だめ・な: Khẩu ngữ của ては いけない／ては だめ là ちゃ いけない／ちゃ だめ (ては→ちゃ, では→じゃ: 急いそいじゃ だめ); thể từ điển＋な là «cấm» rất mạnh.
• Thể mệnh lệnh・なさい: 急いそぐ→急いそげ, 寝ねる→寝ねろ, する→しろ, 来くる→来こい. Mẹ, thầy cô hay dùng gốc thể ます＋なさい với trẻ nhỏ.

• 明日あしたは 六時ろくじに 起おきないと いけません。 — Ngày mai nhất định phải dậy lúc sáu giờ.
• もう 行いかなきゃ。 — Tôi phải đi rồi.
• ここで 写真しゃしんを 撮とっちゃ だめだよ。 — Ở đây không được chụp ảnh đâu nhé.
• 早はやく 寝ねなさい。 — Mau đi ngủ đi.

Ngữ pháp 3 / 4: Tâm trạng: てよかった・てすみません・なかなか

Thể て＋よかった＝thật tốt vì ～; thể て＋すみません＝xin lỗi vì ～; なかなか＋phủ định＝mãi mà không ～, mãi không thể ～

• 〜て よかった: Thể て nói chuyện đã xảy ra, cuối câu thêm よかった: may là có ～, thật tốt vì ～. «May là không ～» là 〜なくて よかった.
• 〜て すみません: Thể て nói việc mình làm sai rồi mới xin lỗi; việc đã qua thường nói すみませんでした.
• なかなか〜ない: Diễn tả chờ lâu, cố gắng lâu mà vẫn không ～: バスが なかなか 来こない, なかなか 読よめない. (なかなか＋khẳng định＝«khá là ～», ví dụ なかなか おいしい; bài này học nghĩa «mãi mà không ～».)

• 日本にほんに 来きて よかったです。 — Đến Nhật thật là tốt.
• 雨あめが 降ふらなくて よかった。 — May mà trời không mưa.
• 電話でんわに 出でられなくて すみません。 — Xin lỗi vì đã không nghe máy.
• バスが なかなか 来きません。 — Xe buýt mãi mà không đến.

Ngữ pháp 4 / 4: Liên từ: けど・それで・それでも・ところで

けど＝tuy ～ nhưng; それで＝vậy nên, rồi sao; それに＝hơn nữa; それでも＝dù vậy; または＝hoặc; ところで＝mà này; って＝と・という (khẩu ngữ)

• Đối lập: けど・それでも: けど đứng giữa câu: 長ながかったけど、〜. それでも đứng đầu câu: việc trước không suôn sẻ, nhưng vẫn ～.
• Thuận chiều: それで・それに: それで＝vậy nên (nối kết quả), cũng dùng để giục người kia «rồi sao nữa?»; それに＝hơn nữa (thêm một lý do).
• Lựa chọn・đổi chủ đề・trích dẫn: または＝hoặc (hay dùng trong thuyết minh, thông báo). ところで＝mà này (đổi chủ đề). って là khẩu ngữ của と・という: 待まって いますって＝(người ta) nói là đang đợi.

• 安やすかった けど、おいしくなかった。 — Rẻ thì rẻ nhưng không ngon.
• 雨あめが 降ふって いました。それで、バスで 来きました。 — Lúc đó trời mưa nên tôi đi xe buýt đến.
• この 店みせは 安やすいです。それに、おいしいです。 — Quán này rẻ, hơn nữa còn rất ngon.
• ところで、明日あしたは ひまですか。 — À mà, ngày mai bạn rảnh không?
• 店長てんちょうは 明日あした 休やすむって。 — Bác Gấu nói ngày mai bác nghỉ.