Bài 33: 大阪で 食べすぎました

N5 · Bài 33 · 20 phút — Ôn tập tổng hợp Bài 28～32: đi Osaka ăn cả ngày với Thầy Mèo, rồi viết thành một trang nhật ký

Bài này không có ngữ pháp mới! Ta nối Bài 28～32 thành một ngày ăn uống ở Osaka: chọn takoyaki → học cách làm → ăn quá nhiều → viết nhật ký. Trong đề, ねこせんせい là Thầy Mèo, くまさん là Bác Gấu chủ quán takoyaki, còn リンさん chính là bạn Rin.

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 「〜たいです」 nói điều muốn làm, 「〜から」 nói lý do, 「〜が／けど」 nói "nhưng"
• Dùng 「なにか・なにも」 hỏi có muốn gì không, và dùng 「人ひとに」「AやB」 để nói rõ ý
• Dùng 「より・ほう・どちら・いちばん」 để so sánh hai thứ hoặc nhiều thứ
• Dùng 「〜く／〜に なります・します」 nói về sự thay đổi, rồi dùng 「〜すぎます・〜方かた・そして・しかし」 để viết nhật ký cho trọn vẹn

Cuộc gọi video của ông nội

Bài trước Rin học nấu ramen ở くまや; tối nay cả ký túc xá ngắm trăng, ông nội ở Đài Loan lần đầu gọi video sang. (おげんき＝khỏe mạnh, すずしい＝mát mẻ, てがみ＝thư, いっしょに＝cùng nhau, じぶんで＝tự mình, せかい＝thế giới, ねこ＝mèo)

So sánh dùng 「AよりB」, thay đổi dùng 「〜に なりました」, lý do dùng 「〜から」. Bài sau: Rin sẽ học tra từ điển để tự đọc thư của ông nội!

Nhật ký Osaka của Rin

Viết lại ngày hôm nay thành nhật ký và đọc cho Thầy Mèo nghe. Chạm vào từng câu để nghe tiếng Nhật.

Thẻ từ vựng ôn tập

• 大阪おおさか (Ōsaka): Osaka (địa danh) (mới)
• おこのみやき (okonomiyaki): okonomiyaki (Bài 32)
• まるい (marui): tròn (mới)
• 回まわします (mawashimasu): xoay, lật (mới)
• おなか (onaka): bụng (mới)
• いっぱい (ippai): đầy ắp (mới)
• デザート (dezāto): món tráng miệng (mới)
• ソフトクリーム (sofuto kurīmu): kem ốc (mới)
• 作つくり方かた (tsukurikata): cách làm
• 聞ききます (kikimasu): hỏi; nghe
• どちら (dochira): (trong hai) cái nào
• いちばん (ichiban): nhất, số một
• にぎやか (nigiyaka): náo nhiệt
• むずかしい (muzukashii): khó
• おもしろい (omoshiroi): thú vị
• しかし (shikashi): tuy nhiên

Ngữ pháp 1 / 5: Muốn làm・Lý do

Điều muốn làm dùng 「〜たいです」, sau lý do thêm 「から」, chuyển ý "nhưng" dùng 「が」 (khẩu ngữ 「けど」)

• たい: bỏ ます, thêm たいです: たべます → たべたいです (muốn ăn) → たべたくないです (không muốn ăn) → たべたかったです (đã muốn ăn, hồi đó muốn ăn). たべたかったです nói về điều mong muốn trong quá khứ, đôi khi ngầm ý rốt cuộc không làm được, tùy ngữ cảnh. たい chia giống hệt tính từ đuôi い.
• から: lý do trước, kết quả sau: まるいですから、すきです。(Vì tròn nên thích.) Khi được hỏi 「どうしてですか」, chỉ cần đáp 「〜ですから。」 là xong.
• が・けど: nói "nhưng" ở giữa câu: おもしろかったですが、むずかしかったです。Khẩu ngữ hay nói けど. Nghĩa giống でも ở đầu câu, chỉ khác là đứng giữa câu.

• 大阪おおさかに 行いきたいです。 — Tôi muốn đi Osaka.
• おなかが いっぱいですから、なにも 食たべたくないです。 — Vì bụng căng quá nên không muốn ăn gì cả.
• どうして たこやきが 好すきですか。 — Tại sao bạn thích takoyaki?
• おいしいですけど、ちょっと 高たかいです。 — Ngon nhưng hơi đắt.

Ngữ pháp 2 / 5: Cái gì đó・Không gì

Từ nghi vấn＋か＝"đó" (cái gì đó); từ nghi vấn＋も＋phủ định＝"không ... nào"; hành động hướng tới người thì dùng 「に」; liệt kê ví dụ dùng 「や」

• Từ nghi vấn＋か＝"... nào đó": なにか (cái gì đó), だれか (ai đó), どこか (nơi nào đó), いつか (một ngày nào đó). なにか たべたいです＝muốn ăn món gì đó.
• Từ nghi vấn＋も＋phủ định＝"không ... nào": なにも たべません (không ăn gì), だれも いません (không có ai), どこへも いきませんでした (đã không đi đâu cả). Sau も nhất định phải đi với phủ định. Tiếng Việt cũng có mẫu tương tự: "không ăn gì", "không có ai".
• Người に＋hành động, AやB: Hành động hướng tới một người thì dùng に: せんせいに ききます (hỏi thầy). や là "nêu vài ví dụ": たこやきや おこのみやき (takoyaki, okonomiyaki v.v.); còn と là liệt kê đầy đủ tất cả.

• だれか いますか。 — Có ai ở đó không?
• 日曜日にちようびは どこへも 行いきませんでした。 — Chủ nhật tôi không đi đâu cả.
• ねこせんせいに 大阪おおさかの 店みせを 聞ききました。 — Tôi đã hỏi Thầy Mèo về các quán ở Osaka.
• ソフトクリームや ケーキが 好すきです。 — Tôi thích kem, bánh ngọt và những món tương tự.

Ngữ pháp 3 / 5: So sánh

So sánh hai thứ dùng 「より・どちら・ほう」, tìm số một trong ba thứ trở lên dùng 「〜の 中なかで〜が いちばん」

• AはBより〜: より＝"hơn". おおさかは きょうとより にぎやかです＝Osaka náo nhiệt hơn Kyoto. Tiếng Việt đặt mốc so sánh sau "hơn"; tiếng Nhật đặt mốc đứng trước より.
• どちらが？→〜の ほうが: Chọn một trong hai: AとBと どちらが すきですか. Trả lời: Bの ほうが すきです (mình thích B hơn). どちら chỉ dùng cho hai thứ.
• 〜の 中なかで〜が いちばん: Tìm số một trong ba thứ trở lên: デザートの なかで、ソフトクリームが いちばん すきです. Dùng が để đánh dấu hạng nhất là tự nhiên nhất. Khi hỏi nói 「〜の なかで、どれが いちばん 〜ですか」; hỏi nơi chốn dùng どこ, hỏi người dùng だれ.

• たこやきは おこのみやきより 安やすいです。 — Takoyaki rẻ hơn okonomiyaki.
• バスと 電車でんしゃと どちらが 安やすいですか。 — Xe buýt và tàu điện, cái nào rẻ hơn?
• バスの ほうが 安やすいです。 — Xe buýt rẻ hơn.
• 大阪おおさかの 店みせの 中なかで、ここが いちばん 有名ゆうめいです。 — Trong các quán ở Osaka, quán này nổi tiếng nhất.

Ngữ pháp 4 / 5: Thay đổi

Tính từ い đổi thành 〜く, tính từ な và danh từ thêm 〜に, rồi nối なります (tự thay đổi), します (ai đó làm), hoặc động từ thường

• い→く, な・danh từ＋に: おおきい→おおきく, いい→よく; いっぱい→いっぱいに, げんき→げんきに, せんせい→せんせいに.
• なります＝tự thay đổi, します＝ra tay làm: 寒さむく なりました (trời trở lạnh, không ai làm cả); たこやきを 小ちいさく しました (có người làm takoyaki nhỏ lại). Chỉ cần xem có người "ra tay" hay không là phân biệt được.
• 〜く・〜に＋động từ＝bổ nghĩa cho động từ: はやく おきます (dậy sớm), じょうずに まわします (lật khéo). Tiếng Việt chỉ cần đặt tính từ sau động từ ("dậy sớm", "lật khéo"); tiếng Nhật biến い thành く, な thành に. Lưu ý: はやく có hai nghĩa—早はやく＝sớm (về thời gian), 速はやく＝nhanh (về tốc độ). Bác Gấu lật "nhanh", dậy thì "sớm", đọc giống nhau nhưng kanji khác.

• 日本語にほんごが 上手じょうずに なりました。 — Tiếng Nhật đã giỏi lên.
• たこやきが 安やすく なりました。 — Takoyaki đã rẻ đi.
• 部屋へやを きれいに しました。 — Tôi đã dọn phòng cho sạch.
• 明日あしたは 早はやく 起おきます。 — Ngày mai tôi sẽ dậy sớm.

Ngữ pháp 5 / 5: Quá〜・Cách làm

"Quá〜" dùng 「〜すぎます」, cách làm dùng 「〜方かた」, nói thuận dùng 「そして・それから」, chuyển ý khi viết văn dùng 「しかし」

• Gốc từ＋すぎます＝quá〜: たべます→たべすぎます (ăn quá nhiều); たかい→たかすぎます (quá đắt); しずか→しずかすぎます (quá yên tĩnh). Tiếng Việt cũng để "quá" sau từ chính ("đắt quá", "ăn nhiều quá"), rất giống.
• Gốc ます＋方かた＝cách〜: つくります→つくりかた (cách làm), かいます→かいかた (cách mua). Thành danh từ rồi thì có thể nối với を, が: つくりかたを ききました. Tiếng Việt đặt "cách" trước động từ, tiếng Nhật đặt かた sau.
• そして・それから・しかし: そして＝hơn nữa (thêm một điều nữa); それから＝sau đó (việc làm tiếp theo); しかし＝tuy nhiên, chuyển ý giống でも nhưng trang trọng hơn, hay dùng trong nhật ký, bài văn.

• この おこのみやきは 大おおきすぎます。 — Cái okonomiyaki này to quá.
• 昨日きのうは 歩あるきすぎました。 — Hôm qua tôi đi bộ quá nhiều.
• すみません、切符きっぷの 買かい方かたが わかりません。 — Xin lỗi, tôi không biết cách mua vé.
• 大阪おおさかへ 行いきました。それから、たこやきを 食たべました。 — Tôi đã đi Osaka. Sau đó ăn takoyaki.