Bài 6: わたしは リンです
N5 · Bài 6 · 25 phút — Giới thiệu bản thân với “là / không phải / … không?”
Ở bài trước, các câu chào chỉ cần học thuộc nguyên câu. Từ bài này, bạn sẽ tự “lắp” câu — chỉ một mẫu câu thôi là đã tự giới thiệu được ở Nhật rồi. Xem truyện tranh 4 khung trước nhé!
Học xong bài này, bạn có thể:
- Dùng 「わたしは〜です」 để nói tên, quốc tịch, nghề nghiệp của mình
- Biết trợ từ は phải đọc là wa
- Đặt câu hỏi với 「〜ですか」 và trả lời bằng はい／いいえ
- Dùng 「〜じゃありません」 để nói “không phải ~”
Rin tự giới thiệu
Ngày đầu khai giảng. Con mèo hôm qua Rin va phải ở phố mua sắm hóa ra lại là thầy giáo!
「わたしは〜です」, thêm か thành câu hỏi, phủ định dùng じゃありません. Mục tiêu của Rin: tự mình đọc hiểu thư của ông nội bằng tiếng Nhật!
Từ vựng bài này
- わたし (watashi): tôi
- 〜さん (-san): anh / chị / ông / bà ~ (gọi người khác lịch sự; “anh Tanaka” trong tiếng Nhật là たなかさん)
- たなか (Tanaka): Tanaka (họ phổ biến ở Nhật)
- 学生 (gakusei): sinh viên, học sinh (Hán-Việt: học sinh; trong tiếng Nhật thường dùng để chỉ sinh viên đại học)
- 留学生 (ryūgakusei): du học sinh (Hán-Việt: lưu học sinh)
- 先生 (sensei): thầy / cô giáo
- 会社員 (kaishain): nhân viên công ty
- 日本人 (Nihonjin): người Nhật
- 台湾人 (Taiwanjin): người Đài Loan
- ねこ (neko): con mèo
- はい (hai): vâng, dạ, đúng
- いいえ (iie): không
- そうです (sō desu): vâng, đúng vậy
- ちがいます (chigaimasu): không đúng, không phải vậy
Ngữ pháp 1 / 4: Ngữ pháp ①
Danh từ＋です＝nói “là ~” một cách lịch sự; です đứng cuối câu.
- Mẫu câu: A は B です: A là chủ đề (đang nói về ai), B là phần giải thích (người đó là gì). A và B đều là danh từ: tên, nghề nghiệp, quốc tịch…
- です đứng cuối câu: です đi sau danh từ, làm câu trọn vẹn và lịch sự. Tiếng Nhật quen đặt những từ chốt câu như “là / làm gì” ở cuối cùng, nên không kẹp ở giữa như chữ “là” trong tiếng Việt.
- Không thêm さん sau tên mình: さん dùng để gọi người khác một cách kính trọng. Tự giới thiệu thì nói 「わたしは リンです」, gọi người khác mới nói 「リンさん」.
- Khi ai cũng hiểu, có thể bỏ わたしは: Khi người nghe biết rõ bạn đang nói về mình, chỉ cần nói 「リンです」. Trong hội thoại hằng ngày người ta hay lược như vậy.
- わたしは 台湾人です。 — Tôi là người Đài Loan.
- わたしは 留学生です。 — Tôi là du học sinh.
- たなかさんは 会社員です。 — Anh Tanaka là nhân viên công ty.
- ねこ先生は ねこです。 — Thầy Mèo là mèo.
Ngữ pháp 2 / 4: Ngữ pháp ②
は đánh dấu “câu này đang nói về ai”. Viết là は nhưng đọc là wa.
- Viết は, đọc wa: Khi は làm trợ từ (đi ngay sau danh từ, đánh dấu chủ đề) thì đọc wa. Trong từ bình thường (はい, はじめまして) vẫn đọc ha. は cuối こんにちは, こんばんは ở bài trước vốn cũng là trợ từ, nên cũng đọc wa.
- Trước は là “chủ đề”: Trước は là “người mà câu này nói tới”, giống “Còn ~ thì…” trong tiếng Việt: リンさんは〜＝Còn Rin thì…
- は còn để đối chiếu: Khi hai câu đặt cạnh nhau với hai chủ đề khác nhau, は mang cảm giác “A thì thế này, còn B thì thế kia”: リンさんは 学生です。ねこ先生は 先生です。
- わたしは 学生です。 — Tôi là sinh viên.
- たなかさんは 日本人です。 — Anh Tanaka là người Nhật.
- リンさんは 台湾人です。 — Rin là người Đài Loan.
- リンさんは 学生です。ねこ先生は 先生です。 — Rin là sinh viên; còn Thầy Mèo thì là giáo viên.
Ngữ pháp 3 / 4: Ngữ pháp ③
Thêm か cuối câu là thành câu hỏi; trả lời bằng はい、そうです／いいえ、ちがいます.
- Cuối câu thêm か＝phải không?: Đổi です thành ですか là câu thành câu hỏi. Thứ tự các từ khác giữ nguyên hoàn toàn.
- Cách viết và cách đọc câu hỏi: Trong cách viết chuẩn của tiếng Nhật, câu hỏi cũng kết thúc bằng 「。」, không nhất thiết có 「？」. Khi đọc thì lên giọng ở か.
- Trả lời: はい／いいえ: Đúng → はい、そうです。（Vâng, đúng vậy.）Không đúng → いいえ、ちがいます。（Không, không phải.）
- Nói “không phải” xong, thêm đáp án đúng: いいえ、ちがいます。台湾人です。— Nói “không phải” trước, rồi nói điều đúng, người nghe hiểu ngay.
- リンさんは 学生ですか。 — Rin là sinh viên phải không?
- はい、そうです。 — Vâng, đúng vậy.
- たなかさんは 先生ですか。 — Anh Tanaka là giáo viên phải không?
- いいえ、ちがいます。会社員です。 — Không, không phải. Anh ấy là nhân viên công ty.
Ngữ pháp 4 / 4: Ngữ pháp ④
Đổi です cuối câu thành じゃありません là thành “không phải ~”.
- です → じゃありません: Đổi です sau danh từ thành じゃありません, nghĩa sẽ từ “là ~” thành “không phải ~”.
- じゃ＝では, cả hai đều đúng: じゃ là では nói nhanh. Khi nói chuyện hay dùng じゃありません, khi viết bài hoặc ở dịp trang trọng hay dùng ではありません. は trong では cũng đọc wa (de-wa).
- Nói “không phải”, rồi thêm một câu: いいえ、日本人じゃありません。台湾人です。— Nói “không phải” xong, nói luôn đáp án đúng.
- わたしは 日本人じゃありません。 — Tôi không phải là người Nhật.
- ねこ先生は 日本人じゃありません。ねこです。 — Thầy Mèo không phải người Nhật, mà là mèo.
- たなかさんは 学生ではありません。会社員です。 — Anh Tanaka không phải sinh viên, mà là nhân viên công ty.