Bài 105: のではないか・きがする・そうにない・にちがいない

N3 · Bài 105 · 18 phút — Chắc là ～ nhỉ, cứ thấy như ～, có vẻ sẽ không ～, chắc chắn là ～: nói ra điều bạn đang suy đoán trong lòng

Khởi động: bạn đã biết かもしれない (có thể), でしょう／だろう (chắc là), はずだ (theo lẽ thường thì phải). Bài này thêm bốn cách nói suy đoán nữa, từ “cảm giác mơ hồ” đến “chắc chắn là”. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng のでは ないか／んじゃ ない？ để nói nhẹ nhàng “mình đoán là ～”
• Dùng 気きが する để nói cảm giác không có bằng chứng: cứ thấy như ～
• Dùng gốc thể ます＋そうに ない để nói “có vẻ sẽ không ～, không thể ～”
• Dùng に ちがいない để nói điều mình rất chắc chắn: “chắc chắn là ～”

Suy luận ngày mưa

Tiệm bánh Kyoto nói có một khách quen gốc Yanaka. Rin không nhịn được đoán: có phải はな không? (常連じょうれん＝khách quen)

のでは ないか＝mình đoán là, 気きが する＝cứ thấy như, そうに ない＝có vẻ không, に ちがいない＝chắc chắn là. Bài sau, Rin đến nhà Kumata chơi.

Từ vựng bài này: suy đoán và mùa mưa

• 〜のでは ないか (no dewa nai ka): chắc là ～ nhỉ (mình đoán là ～)
• 〜んじゃ ない？ (n ja nai): ～ nhỉ? (dạng khẩu ngữ của “mình đoán là ～”)
• 〜気きが する (ki ga suru): cứ thấy như ～, hình như ～
• 〜そうに ない (sō ni nai): có vẻ sẽ không ～, không thể ～
• 〜に ちがいない (ni chigai nai): chắc chắn là ～ (rất tin)
• 常連じょうれん (jōren): khách quen
• 梅雨つゆ (tsuyu): mùa mưa (khoảng tháng Sáu)
• やむ (yamu): (Mưa, tuyết) tạnh
• 見みつかる (mitsukaru): tìm thấy, được tìm thấy
• 思おもい出だす (omoidasu): nhớ ra
• 間まに合あう (ma ni au): kịp, kịp giờ
• 財布さいふ (saifu): ví tiền
• 犯人はんにん (hannin): thủ phạm, hung thủ
• うまい (umai): ngon (khẩu ngữ, nam giới hay dùng, suồng sã hơn おいしい; còn có nghĩa “giỏi, khéo”)
• 強つよい (tsuyoi): mạnh, dữ dội (mưa, gió)

Ngữ pháp 1 / 4: のではないか

Thể thường＋のでは ないか＝chắc là ～ nhỉ: cuối câu có “ない” nhưng thật ra là nhẹ nhàng nói “mình đoán là ～”

• のでは ないか＝chắc là ～ nhỉ: Trong lòng bạn nghĩ “là ～” nhưng không muốn nói quá chắc, thì thêm のでは ないか ở cuối câu. Cũng hay dùng khi tự nhủ hoặc viết văn.
• Cách nối: thể thường＋のでは ないか: Động từ・tính từ い nối thẳng: 降ふるのでは ないか, 近ちかいのでは ないか. Danh từ・tính từ な thêm な: 常連じょうれんなのでは ないか, しずかなのでは ないか.
• Đổi cách nói theo người nghe: Bạn bè: 〜んじゃ ない？ (〜んじゃ ないかな). Lịch sự: 〜のでは ないでしょうか. Văn viết, tự nghĩ: 〜のでは ないだろうか.
• Có な・ん thêm vào là đang đoán: 常連じょうれんじゃ ない。(xuống giọng)＝không phải khách quen. 常連じょうれんなんじゃ ない？ (lên giọng)＝(mình đoán) là khách quen nhỉ? Chữ なん ở giữa làm rõ “mình đang đoán”. Lưu ý: chỉ “常連じょうれんじゃ ない。” xuống giọng mới là phủ định; “常連じょうれんじゃ ない？” lên giọng cuối câu cũng có thể là đang đoán.

• はなさんは あの 店みせの 常連じょうれんなのでは ないか。 — Không biết có phải はな là khách quen của tiệm đó không nhỉ?
• 明日あしたも 雨あめが 降ふるんじゃ ない？ — Ngày mai chắc cũng mưa nhỉ?
• くまやは 今日きょう 休やすみなんじゃ ない？ — Hôm nay くまや chắc nghỉ nhỉ?
• この 道みちの ほうが 近ちかいのでは ないでしょうか。 — Đi đường này có khi gần hơn nhỉ?
• 京都きょうとの 人ひとに 聞きけば、わかるのでは ないだろうか。 — Hỏi người Kyoto, biết đâu họ biết đấy.

Ngữ pháp 2 / 4: きがする

Động từ・tính từ (dạng bổ nghĩa danh từ)＋気きが する＝cứ thấy như ～, hình như ～: không có bằng chứng, chỉ là cảm giác mơ hồ trong lòng

• 〜気きが する＝cứ thấy như ～: 気き ở đây là “cảm giác”. Đặt nội dung cảm nhận ở phía trước, cuối câu thêm 気きが する. Nói lịch sự hơn là 気きが します.
• Cách nối: dạng bổ nghĩa danh từ＋気きが する: 気き là danh từ, nên phía trước dùng dạng bổ nghĩa danh từ. Chuyện đã qua dùng thể た: 聞きいた 気きが する. Linh cảm chưa xảy ra dùng thể từ điển: ある 気きが する. Tính từ な dùng な: しずかな 気きが する (không phải しずかだ). Danh từ không nối thẳng mà đổi thành câu: 雨あめが 降ふる 気きが する (cũng có thể nói 〜の ような 気きが する).
• ような làm cảm giác mơ hồ hơn: 〜ような 気きが する là “hình như ～ vậy”, ít chắc chắn hơn 気きが する. ような chính là “giống như” bạn đã học.
• Khác với と 思おもう: と 思おもう là “ý kiến” sau khi đã suy nghĩ; 気きが する là “trực giác” không nói rõ lý do. 明日あしたは 雨あめだと 思おもう (đã xem dự báo thời tiết) / 明日あしたは 雨あめが 降ふる 気きが する (chỉ là có cảm giác).

• その 店みせ、どこかで 聞きいた 気きが します。 — Tiệm đó, hình như đã nghe ở đâu rồi.
• 今日きょうは いい ことが ある 気きが する！ — Cứ thấy hôm nay sẽ có chuyện vui!
• 財布さいふを 家いえに 忘わすれた ような 気きが する。 — Hình như mình để quên ví ở nhà rồi.
• この 町まちには、前まえにも 来きた ことが ある 気きが します。 — Cứ thấy như trước đây mình cũng từng đến thị trấn này.
• 今年ことしの 梅雨つゆは 長ながい 気きが しますね。 — Cứ thấy mùa mưa năm nay dài quá.

Ngữ pháp 3 / 4: そうにない

Gốc thể ます＋そうに ない＝có vẻ sẽ không ～, không thể ～: nhìn tình hình trước mắt mà thấy khó xảy ra

• 〜そうに ない＝có vẻ sẽ không ～: Nhìn tình hình trước mắt (mưa lớn, người đông nghẹt, tàu dừng) rồi phán đoán “khó mà xảy ra”, thì dùng そうに ない.
• Cách nối: gốc thể ます＋そうに ない: やみます → やみそうに ない、見みつかります → 見みつかりそうに ない. Nói lịch sự: 〜そうに ありません／〜そうに ないです.
• そうも ない＝mạnh hơn, gần như vô vọng: Đổi に thành も thì mạnh hơn: 見みつかりそうも ない (nhìn kiểu gì cũng không tìm ra). Hay đi cùng なかなか.
• Với thể khả năng＝không thể ～; đừng lẫn với “nghe nói”: 帰かえれそうに ない＝có vẻ không về được. Lưu ý: やまないそうだ là tin nghe lại, “nghe nói sẽ không tạnh”, nghĩa hoàn toàn khác.

• 雨あめは 今日きょうも やみそうに ないね。 — Hôm nay mưa có vẻ cũng không tạnh nhỉ.
• 京都きょうとは 広ひろいし、はなさんは 見みつかりそうに ない。 — Kyoto rộng thế, chắc khó tìm được はな.
• 電車でんしゃが 止とまって いる。授業じゅぎょうに 間まに合あいそうに ない！ — Tàu điện dừng rồi. Chắc không kịp giờ học mất!
• ラーメン 三みっつは 食たべられそうに ありません。 — Ba tô ramen, có vẻ không ăn hết nổi.
• はなさんは なかなか 見みつかりそうも ない。 — Nhìn kiểu gì thì はな cũng khó tìm.

Ngữ pháp 4 / 4: にちがいない

Thể thường＋に ちがいない＝chắc chắn là ～: suy đoán mà người nói rất chắc chắn

• 〜に ちがいない＝chắc chắn là ～: ちがいない vốn nghĩa là “không sai”. Dùng khi người nói rất chắc chắn: 犯人はんにんは ねこ先生せんせいに ちがいない.
• Cách nối: thể thường＋に ちがいない: Động từ・tính từ い nối thẳng: 忘わすれたに ちがいない、おいしいに ちがいない. Danh từ・tính từ な không thêm だ: 犯人はんにんに ちがいない、しずかに ちがいない. Quá khứ phải dùng だった: 犯人はんにんだったに ちがいない.
• Khác với はずだ: はずだ là “theo lẽ thường, theo kế hoạch thì phải ～” (có căn cứ để tính); に ちがいない là “trong lòng mình rất chắc”, mang cảm giác mạnh. Hay đi cùng きっと: きっと 〜に ちがいない.
• Xếp theo mức chắc chắn: かもしれない (có thể) → 〜のでは ないか (mình đoán là) → だろう (chắc là) → 〜に ちがいない (chắc chắn là). Càng sang phải càng chắc.

• この 豆大福まめだいふくは おいしいに ちがいない。 — Cái 豆まめ大福だいふく này chắc chắn rất ngon.
• ケーキが ない！ 犯人はんにんは ねこ先生せんせいに ちがいない。 — Bánh kem biến mất rồi! Thủ phạm chắc chắn là Thầy Mèo.
• はなさんは 昔むかし、谷中やなかに 住すんで いたに ちがいない。 — Trước đây はな chắc chắn từng sống ở Yanaka.
• 店みせの 前まえに 人ひとが たくさん 並ならんで いる。有名ゆうめいな 店みせに ちがいない。 — Trước cửa tiệm xếp hàng đông thế, chắc chắn là tiệm nổi tiếng.
• 部長ぶちょうは また ぼくの 名前なまえを 忘わすれたに ちがいない。 — Trưởng phòng chắc chắn lại quên tên mình rồi.