Bài 95: 〜てよかった・〜てすみません・なかなか〜ない

N4 · Bài 95 · 17 phút — Nói “may quá”, nói xin lỗi, và nói “đợi mãi mà không thấy”

Bài trước bạn đã phụ giúp giờ cao điểm bữa trưa và thấy dòng chữ của sư phụ trên tường. Bài này học ba mẫu câu dùng hằng ngày: “may quá…” khi nhẹ nhõm, “…, xin lỗi” khi xin lỗi, và “sao mãi không…” khi chờ lâu. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 〜てよかった để nói “may quá”: 日本にほんに 来きて よかった (Đến Nhật thật là tốt)
• Dùng 〜てすみません（でした）để xin lỗi vì việc đã làm: 遅おくれて すみません (Xin lỗi, tôi đến muộn)
• Dùng なかなか〜ない để nói “đợi mãi không thấy, mãi không làm được”: バスが なかなか 来きません

Con gái sư phụ

Bác Gấu thừa nhận bốn mươi năm trước từng học việc ở đây. Sau giờ đóng cửa, bác kể chuyện về sư phụ. (師匠ししょう＝sư phụ; 娘むすめさん＝con gái)

May mà đã làm: 〜てよかった. Xin lỗi: 〜てすみません. Mãi không~: なかなか〜ない. Bài sau: はなさん sau đó đi đâu? Còn ông nội năm xưa…

Từ vựng bài này: may quá・xin lỗi・đợi mãi

• なかなか (nakanaka): (đi với phủ định) mãi không~, mãi chưa~
• 間まに合あう (maniau): kịp, đến kịp
• 遅おくれる (okureru): muộn, trễ
• 待またせる (mataseru): bắt (người khác) phải đợi
• 心配しんぱいを かける (shinpai o kakeru): làm (người khác) lo lắng
• しつこい (shitsukoi): dai dẳng, nằng nặc, cứ bám riết (làm phiền người khác)
• 師匠ししょう (shishō): sư phụ, thầy dạy nghề
• 娘むすめさん (musume-san): (con) gái của người khác
• 覚おぼえる (oboeru): nhớ, học thuộc
• 読よみ方かた (yomikata): cách đọc
• 返事へんじ (henji): hồi âm, lời đáp

Ngữ pháp 1 / 3: 〜てよかった

Thể て＋よかった＝(đã làm ~) thật tốt, may mà ~: 来きて よかった (may mà đã đến)

• Cách làm: thể て＋よかった: Đổi cả động từ sang thể て rồi thêm よかった: 来くる→来きて よかった, 間まに合あう→間まに合あって よかった (nhóm I biến âm theo thể て, không phải bỏ ます rồi thêm て). Thể khả năng cũng được: 話はなせる→話はなせて よかった. Với người trên thì thêm です: よかったです.
• Nói về việc “kết quả đã rõ và là kết quả tốt”: よかった là quá khứ của いい (khi chia, いい dùng gốc よい: よかった, không nói いかった). 〜て よかった＝kết quả của việc đó đã rõ và là kết quả tốt, trong lòng nhẹ nhõm, thấy may.
• Việc xấu không xảy ra cũng có thể mừng: Ở thể ない, đổi い thành くて (giống tính từ đuôi い): 降ふらない→降ふらなくて よかった (may mà không mưa), 遅おくれない→遅おくれなくて よかった (may mà không muộn).
• Phân biệt với ばよかった: Đã làm và kết quả tốt → 〜て よかった (mừng). Chưa làm và giờ tiếc → 〜ば よかった (biết thế đã~). 傘かさを 持もって きて よかった (may mà mang ô) / 傘かさを 持もって くれば よかった (biết thế đã mang ô).

• 日本にほんに 来きて よかったです。 — Đến Nhật thật là tốt.
• 電車でんしゃに 間まに合あって よかった！ — May mà kịp tàu!
• 傘かさを 持もって きて よかった。 — May mà đã mang ô.
• 店長てんちょうに 話はなしを 聞きけて よかったです。 — Được nghe chuyện bác chủ quán kể, thật là tốt.
• 雨あめが 降ふらなくて よかったね。 — May mà trời không mưa nhỉ.

Ngữ pháp 2 / 3: 〜てすみません

Thể て＋すみません＝(đã làm ~) xin lỗi: 遅おくれて すみません (xin lỗi, tôi đến muộn)

• Cách làm: thể て＋すみません: Đổi việc làm sai sang thể て rồi thêm すみません: 遅おくれる→遅おくれて すみません, 待またせる→待またせて すみません. Việc không làm được thì dùng なくて: 行いけなくて すみません.
• すみません hay すみませんでした?: Xin lỗi ngay lúc đó (vừa đến, người ta còn đang đợi) dùng すみません. Việc đã qua, xin lỗi lại cho tử tế (chuyện hôm qua, thời gian qua làm phiền người ta) dùng すみませんでした, nghe trang trọng hơn.
• Đừng dùng から: 「遅おくれた から、すみません」nghe như “vì đến muộn nên mới xin lỗi”, giống như viện cớ. Muốn xin lỗi thì nối thể て thẳng với すみません.
• Cảm ơn cũng làm cùng cách: Người khác làm giúp bạn việc gì thì dùng 〜て くれて ありがとうございます: 待まって くれて ありがとうございます (cảm ơn đã đợi tôi). Làm sai → すみません, được giúp → ありがとうございます.

• 遅おくれて すみません。 — Xin lỗi, tôi đến muộn.
• 待またせて すみませんでした。 — Xin lỗi đã để bạn đợi lâu.
• 心配しんぱいを かけて すみません。 — Xin lỗi đã làm bạn lo lắng.
• 昨日きのうは 行いけなくて すみませんでした。 — Hôm qua tôi không đi được, thành thật xin lỗi.
• 夜よる おそく 電話でんわして すみません。 — Xin lỗi vì đã gọi điện muộn thế này.

Ngữ pháp 3 / 3: なかなか〜ない

なかなか＋phủ định＝mãi không~, mãi chưa~: ラーメンが なかなか 来こない (mì ramen mãi không đến)

• なかなか＋phủ định: なかなか đặt trước động từ, động từ ở dạng phủ định (ない・ません): なかなか 来こない, なかなか 来きません, なかなか わからない.
• Khác với ぜんぜん: ぜんぜん〜ない＝hoàn toàn không, vốn dĩ không. なかなか〜ない＝đang đợi, đang cố mà chưa thành (về sau có thể sẽ được). Bản thân không ăn thịt → ぜんぜん 食たべません; đợi xe buýt mãi không thấy → なかなか 来きません.
• Hay đi cùng thể khả năng: “Rất muốn làm mà không làm được”: なかなか 寝ねられない (mãi không ngủ được), なかなか 覚おぼえられない (mãi không nhớ được).
• Thêm: đi với khẳng định là nghĩa khác: なかなか＋khẳng định＝khá là~, tương đối~, dùng để khen: なかなか おいしい (khá ngon). Cách nói này mang sắc thái đánh giá kiểu “tốt hơn tưởng”, nói thẳng với bề trên hoặc với món người ta tự làm có thể bất lịch sự. Khen quán thì nói とても おいしいです sẽ an toàn hơn.

• バスが なかなか 来きません。 — Xe buýt mãi không đến.
• 返事へんじが なかなか 来こない。 — Đợi mãi mà không có hồi âm.
• 夜よる、なかなか 寝ねられませんでした。 — Buổi tối mãi không ngủ được.
• 漢字かんじの 読よみ方かたが なかなか 覚おぼえられない。 — Cách đọc kanji nhớ mãi không được.
• 電車でんしゃが なかなか 来こなくて、遅おくれました。 — Tàu mãi không đến, thế là tôi bị muộn.